Archief D.M.G. Koch

Periode  1911-1960 (1967)
Omvang   0.95 m.
Raadpleging Vrij

Biografie

Daniel M. G. (Marcel) Koch (1881-1960); gouvernementsambtenaar, publicist en redacteur; in 1907 naar Nederlands-Indië; mede-oprichter van Het Vrije Woord 1907, de Indische Kroniek 1911, Koloniale Studiën 1916 en Kritiek en Opbouw 1938; directeur Volksuniversiteit van Bandoeng; geïnterneerd tijdens de Japanse bezetting van Nederlands Indië; terug naar Nederland 1954; overleden in 1960.

Inhoud

Correspondentie o.a. met J.E. Stokvis 1946-1950, Ch.G. Cramer 1946-1951; manuscripten van artikelen en van memoires 'Verantwoording, een halve eeuw in Indonesië met correspondentie en recensies; aantekeningen en uittreksels; stukken betreffende de conferentie van Pangkal Pinang in 1946; documentatie 1911-1959.

Annex: brieven van D.M.G. Koch aan F.E.A. Batten 1955-1960 en van Ans Koch 1960-1961, 1967; knipsels over Koch.

Bewerking

Inventaris gemaakt door Bernard Mantel in 2001

Tweede archiefvormer

Batten, F.E.A. Koch, Ans.

INLEIDING

Biografische gegevens

Daniël Marcellus George Koch ( Marcel Koch ) werd in 1881 in Woudsend ( Friesland ) geboren als zoon van de arts Johan Anthon Koch . Tijdens zijn militaire dienst in Utrecht en meer nog tijdens zijn studie aan de Polytechnische School te Delft werd hij socialist: in 1901 werd hij lid van de SDAP . In de volgende jaren werd hij steeds actiever als journalist. In 1907 vertrok hij naar Nederlands Indië om daar zijn geluk te beproeven.

In Indië werkte hij bij diverse kranten als redacteur. Daarnaast richtte hij zelf enkele tijdschriften op, zij het met wisselend succes. Vooral in die bladen kon hij zijn antikoloniale visie laten blijken. Hij was al snel tot de conclusie gekomen dat de belangen van de Europeanen in Indië en die van de Indonesische bevolking niet in een koloniaal verband met elkaar te verzoenen zouden zijn.

Koch was in 1909 getrouwd met Henriëtte Balkstra . Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren. De noodzaak voor een regelmatig gezinsinkomen te zorgen bracht Koch ertoe werk bij het binnenlands bestuur te accepteren. Zijn hart bleef echter uitgaan naar zijn journalistieke activiteiten.

Gedurende de jaren twintig en dertig kwam Koch hoe langer hoe meer in contact met de Indonesische nationalistische beweging. In 1927 trad hij toe tot de Bandoengse Algemeene Studie Club waar ook Soekarno en Tjipto Mangoenkoesoemo deel van uit maakten. In 1934 was Koch betrokken bij de oprichting van de Indische afdeling van de anti-fascistische vereniging Eenheid door Democratie . Deze groep, waarvan ook Indonesiërs en Chinezen lid mochten worden, was nauw verbonden met het tijdschrift dat Koch in 1938 oprichtte: Kritiek en Opbouw .

Tijdens de Japanse bezetting van Nederlands Indië werd Koch geïnterneerd. Ook zijn vrouw ontkwam niet aan internering en overleed in het kamp. Na de oorlog hertrouwde Koch met Ans Weeder . Tot zijn terugkeer naar Nederland in 1954 hield Koch zich vooral bezig met de redactie van Kritiek en Opbouw en met zijn werk als directeur van de Volksuniversiteit Bandoeng . Om gezondheidsredenen besloot hij af te zien van een functie voor de nieuwe Indonesische regering. De laatste jaren van zijn leven in Nederland bracht hij door met het schrijven van talrijke artikelen over de situatie in Indonesië, maar vooral met het schrijven van zijn memoires en een serie portretten van mensen die een belangrijke rol in Nederlands Indië hadden gespeeld. Ook op hoge leeftijd bleef hij de politiek kritisch volgen, zonder politiek actief te zijn.

Na een ziekbed van enkele weken overleed Koch op 25 februari 1960 in een bejaardenwoning in Zeist.

Het archief

Het archief van Marcel Koch werd kort na zijn overlijden door zijn weduwe, Ans Koch-Weeder , aan het IISG overgedragen. In 1980 werd door bemiddeling van J.W.H. Veenstra een annex toegevoegd uit het archief van een goede vriend van Koch, F.E.A. Batten . De rest van het archief van Fred Batten bevind zich bij het Letterkundig Museum in Den Haag .

Uit de periode 1907-1942 zijn slechts sporadisch stukken bewaard gebleven. Koch meldt zelf in zijn memoires dat zijn archief als gevolg van de Japanse bezetting van Indonesië en zijn internering in een kamp verloren is gegaan. Hetzelfde gold overigens voor zijn uitgebreide boekenbezit. Het merendeel van de stukken in het archief is derhalve tussen 1945 en 1960 ontstaan.

Het archief van Koch bevat correspondentie, stukken over de activiteiten in diverse organisaties in Indonesië en in Nederland, zoals de Progressieve Groep en zijn deelname aan de Conferentie van Pangkal Pinang. Een groot deel van het archief bestaat verder uit manuscripten en typoscripten van de publicaties van Koch. Ook een groot deel van de aantekeningen en uittreksels die Koch gebruikte voor zijn werk zijn bewaard gebleven. De correspondentie is ondergebracht in een algemeen deel in de inventarisnummers 1-3 en in samenhang met de overige stukken in de inventarisnummers 4, 12, 26, 31, 46, 48, 50, 52, 53, 55 en 79. Een volledig overzicht van correspondenten staat in het Register van Correspondenten aan het einde van de lijst. In de sectie documentatie zijn kranten en tijdschriften te vinden met artikelen van Koch. De annex bevat archivalia van F.E.A. Batten met vooral brieven van Koch en van zijn weduwe.

Het archief is herordend, waarbij de inhoud van de mappen zoveel mogelijk bij elkaar is gehouden. Uit het archief is een aantal periodieken naar de bibliotheek van het IISG overgebracht.

INVENTARIS

ANNEX

REGISTER VAN CORRESPONDENTEN

Naam van de correspondent inv. nr.

Algemeen Indisch Dagblad De Preangerbode ( J.A. Wormser ) 52, 2
Aneta 52
Apostolisch Vicariaat van Batavia 4 Arbeiderspers ( J. v.d. Kieft ) 52
Bakker, B.R. 31
Banka Billiton , Pangkal Pinang 52
Barents, J. 26, 55
Bas, (?) 52
Batten, F.E.A. 2, 26, 79
Bertling, C.T. 31
Boasson, J.J. 31
Boekhandel Bas 1
Boerwinkel, J. ( Uitgeverij H.J. Paris ) 26
Boeschoten, K. van , ( Sociaal Historische Studiekring) 1
Boeschoten, K. van, Boekhandel 31
Boheemen, H. van ( Sticusa ) 26
Brand, Willem 1
Bredero, A.H. (redactie Het Gemenebest ) 1
Burg, A.J.P. ( Van Deventer- Maasstichting ) 31
Burg, M. van den 52
Centrale Arbeiders-Verzekeringsbank N.V., De ( H. Vos ) 31
Colijn, A.W. ( Dagblad De Locomotief ) 52
Cramer, Ch. G. 1
Creveld, S.I. van 1
Daamen's Uitgeversmaatschappij, D.A. 31
Departement van Economische Zaken, Centrale Grafische Raad 52
Departement van Financiën , Batavia 52
Deprez, Ada 1
Doctor Abraham Kuyperstichting 31
Eugen-van Nahuys, A. von ( Querido's Uitgeversmaatschappij ) 31
Galen Last, H. van 26
Goudoever, W.A. van 1
Grafische Bedrijfstak , Bandoeng 52
Groenveld, D. 52
Hatta, Mohammed (Kantoor van) 2
Hoeve, Uitgeverij W. van ( F.P. Thomassen ) 26, 31
Humanistisch Verbond 1
IISG ( B. van Tijn ) 2
Jong, Albert de 79
Jonkman, J.A. 26
Kadt, Jacques de 1
Kerstent, P. 31
Keuning, J. 31
Kieft, J. v.d. ( Arbeiderspers ) 52
Koch, Anthon 1
Koch, Chris 1
Koch-Balkstra, H. 4
Koch-Weeder, A. 79
Koë, Ch. 31
Koets, P.J. ( Het Parool ) 1, 31
Kritiek en Opbouw , Redactiecommissie 52
Kuk, M.L. (Secretaris De Vlam ) 1
Kwa Tjoan Sioe 52
Langendijk, S.L. 1
Lau (?) 1
Locomotief, Dagblad De ( A.W. Colijn ) 52
Locomotief, De, Dagblad voor Midden-Java ( M. van Zijp ) 2
Loghum Slaterus, Uitgeversmaatschappij van 31, 46
Loghum Slaterus, Uitgeversmaatschappij van ( P.L. van Tricht ) 46
Maaijkers, J. 79
Meulen, W. van der 4
Meulenbelt, J. (Redactie Onderdrukking en Verzet ) 1, 48
Meyer Ranneft, J.W. 1
Moussault's Uitgeverij 52
Nieuwe Rotterdamse Courant 31
Nieuwe Rotterdamse Courant ( H.J. Roethof ) 31
Nieuwe Stem, De 1
Nieuwenhuys, Rob 1
Nieuwsgier, De, Ochtendblad voor Indonesië ( J.H. Ritman ) 2
NVV 1
Onderdrukking en Verzet , Redactie ( J. Meulenbelt ) 1, 48
Oorschot, Geert van 2
Palar, D.P. 2
Palar, L.N. 2
Parool, Het ( P.J. Koets ) 1, 31
Perron, Alain du 2
Progressieve Groep , Batavia ( S.M. Stibbe ) 12
Proost, K.F. 2, 46
Provinciale Drentsche en Asser Courant 26
Querido's Uitgeversmaatschappij ( A. von Eugen-van Nahuys ) 31
Rais, Iskandar 4
Rais, Mohd. Aijoeb 4
Rechtsherstel, Raad voor het 4
Regeering van Nederlandsch Indië 12
Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie 48
Ritman, J.H. 26
Ritman, J.H. ( De Nieuwsgier, Ochtendblad voor Indonesië ) 2
Roethof, H.J. ( NRC ) 31
Rogge, Herman 2
Romein, J.M. 2
Scheltema, A.M.P.A. 31
Schlie(..), Jan 2
Scholtens & zoon, Academische Boekhandel 31
Seyffardt, Loek 2
Seyffardt-Koch, Leen 2
Sleen, W.G.N. van der 2
Smienk, J.H. 79
Soekarno (Kantoor van) 2
Stibbe, S.M. 12
Sticusa ( F.R.J. Verhoeven ) 55
Sticusa ( H. van Boheemen ) 26
Stokvis, J.E. 53
Stokvis-Cohen Stuart, N. 2
Straaten, C. v.d. 31
Thomassen, F.P. ( Uitgeverij W. van Hoeve ) 31
Tijn, B. van ( IISG ) 2
Tis (?) 79
Torenlaan, Uitgeverij de 31
Tricht, P.L. van ( Van Loghum Slaterus ) 46
Uitgeverij H.J. Paris ( J. Boerwinkel ) 26
Uitgeverij Meulenhoff 31
Uitgeverij n.v. Djambatan 31
Universiteit van Amsterdam 2
V. (?), Frans 2
Van Deventer-Maasstichting ( A.J.P. van der Burg ) 31
Veenstra, J.H.W. 31
Veer, Paul van 't 50
Vereniging Nederland Indonesië 2
Verhoeven, F.R.J. ( Sticusa ) 55
Verkuyl, J. 2, 26
Vlam, De ( M.L. Kuk ) 1
Vos, H. ( Centrale Arbeiders-Verzekeringsbank N.V. ) 31
Vredenbregt, Jacob 31
Vries, Dirk de 2
Vromans, A.G. 48
Vuyk (?), Bep 2
Warnsveld, Gemeente 79
Weeder, Ans 2
Welsum, G. van 2
Wertheim, W.F. 2, 31
Willekens, P.J. (Monseigneur) 4
Wormser, J.A. ( Algemeen Indisch Dagblad De Preangerbode ) 2, 52
Zijp, M. van ( De Locomotief. Dagblad voor Midden- Java ) 2
ZWO Nederlandse Organisatie voor Zuiver-Wetenschappelijk Onderzoek 31