Ernest Esra Mandel Papers
Period
(1919-) 1943, 1945-1995 (-2005)
Total size
20.87 m.
Consultation
Restricted
Permission
required
See consultation information
Repository
Internationaal Instituut voor
Sociale Geschiedenis
Biography
Born in Frankfurt am Main, Germany 1923, died in Brussels 1995; Belgian political activist, Marxist theoretician and professor of economics; joined the Trotskyist movement at an early age; participated in the resistance during the German occupation; arrested and imprisoned in various concentration camps; studied economics after the war and became active in the trade union movement; his membership of the Belgische Socialistische Partij (BSP) was ended by his expulsion in 1964; from 1971 he taught Marxist economics at the (Flamish) University of Brussels; Mandel published many books, of which his `Traité d'economie marxiste',`Late capitalism' and `Long waves of capitalist development' became the most famous; he took part in many debates on economic policy and during the 1960s and 1970s he was a source of inspiration for students and other youth looking for an updated Marxist theory.
Content
Correspondence with Perry Anderson, Andre Gunder Frank, Daniel Guérin, Ralph Miliband, Roman Rosdolsky, Paul Sweezy and many others 1945-1995; agenda 1949-1961; some personal documents (1919-) 1965-1995 (-1997); correspondence concerning La Gauche 1956-1971; correspondence with publishers 1960-1995; correspondence and other documents relating to the Bureau of the Fourth International, including proceedings of the meetings of its United Secretariat (USEC) and documents relating to congresses (1938-) 1954-1995; documents relating to the Belgian section of the Fourth International 1954-1992; documents relating to the Socialist Workers Party in the United States 1971-1983; files concerning the political situation in a great many countries; files on other subjects; manuscripts; notes; reports and printed material.
Documents relating to the Hamburger Institut für Sozialforschung 1984-1986; letters by Ernest Mandel to Ernst and Hilde Federn 1946-1992.
Papers of Gisela Mandel-Scholtz (1935-1982): correspondence 1949-1975; letters of Klaus Meschkat 1961-1969; correspondence with Ute Martin on the political situation in India 1965-1969; texts of her speeches at universities in the United States in 1968; documents relating to the Sozialistischer Deutscher Studentenbund (SDS) 1968-1971, the International Marxist Group (IMG; British section of the Fourth International) 1971-1972 and the Revolutionaire Arbeidersliga (RAL; Belgian section of the Fourth International) 1971-1976; documents concerning the youth work of the Fourth International 1968-1969.
Processing information
Inventory made by Bouwe Hijma in 2006.
Tweede archiefvormer
Scholtz, GiselaINLEIDING
Biografische schets
Ernest Esra Mandel, die zichzelf later zou betitelen als een ‘Vlaamse Internationalist van joodse herkomst' werd geboren op 5 april 1923 in Frankfurt am Main als zoon van Henri (Henoch) Mandel en Rosa (Roza) Mateles. Zijn vader Henri was in juli 1913 uit Kraków in Polen naar België gekomen om daar zijn studie voort te zetten. Mede ten gevolge van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog zou zijn vader zich definitief in België vestigen.
Op 17 mei 1921 trouwde Henri in Antwerpen met Rosa (Roza)
Mateles, geboren in Kraków op 23 november 1895. Hij kreeg bij besluit van 6
juni 1921 de ‘Toelating tot bestendig verblijf in België', die zijn vrouw al op
16 februari van datzelfde jaar had gekregen. Hun nationaliteit bleef de Poolse.
Ernest kreeg later nog een broer Michel (Micha/Michée), geboren te Antwerpen op
24 januari 1926. De beide zonen kregen de Poolse nationaliteit. Het feit dat
Ernest in Frankfurt werd geboren had uitsluitend te maken met het feit dat zijn
moeder, omdat een moeizame bevalling werd verwacht, op advies van haar
Antwerpse arts naar een geneeskundige kliniek in Frankfurt was gereisd.
Henri Mandel had zich als diamantair gevestigd maar was later, toen de crisis
in het diamantvak hem in 1929-1930 grote verliezen bracht, uit dit vak gestapt
en verzekeraar geworden. Het gezin Mandel woonde achtereenvolgens op
verschillende adressen in de Antwerpse agglomeratie. Vanaf augustus 1942
moesten ze onderduiken. Na de bevrijding verhuisde het gezin Mandel in november
1944 naar Schaerbeek bij Brussel.
Henri Mandel was in 1940 actief
geworden in het verzet en was oprichter en lid van het bestuurscomité van de
groep die de clandestiene bladen Het Vrije Woord (Oktober 1940-Augustus 1942),
Das Freie Wort (Januari 1943-September 1944) en Vrank en Vrij (Mei
1943-September 1944) uitgaf.
Henri, Rosa en Michel bleven, hoewel
opgejaagd door de Gestapo, op vrije voeten. Ernest werd, nadat hij na een
eerdere arrestatie had kunnen ontsnappen, op 29 maart 1944 in Luik voor de
tweede keer aangehouden. Op 12 mei 1944 werd hij tot jarenlange dwangarbeid
veroordeeld wegens het uitgeven en verspreiden van ‘illegale' bladen. Op 3 juni
1944 werd hij naar Duitsland getransporteerd en verbleef hij in diverse
gevangenenkampen. Op 26 maart 1945 werd hij door het oprukkende Amerikaanse
leger bevrijd. Nadat hij vier weken als tolk bij de Amerikaanse autoriteiten in
Darmstadt had gewerkt, keerde hij naar België terug.
Ernest Mandel werd
in 1939 een actieve trotskist en sloot zich in 1940 kort na de bezetting van
België door Duitsland bij een ondergrondse trotskistische organisatie aan.
Sinds 1941 was hij ononderbroken lid van het Centraal Comité van de Belgische
afdeling van de Vierde Internationale.
Tussen zijn eerste en tweede
arrestatie nam hij in het begin van 1944 deel aan de eerste Europese
conferentie van de ondergrondse afdelingen van de Vierde Internationale. Vanaf
1946 was hij lid van het Internationaal Secretariaat van de Vierde
Internationale (vanaf 1963 heette dit het Verenigd Secretariaat).
Tussen
1954 en 1965 was Mandel actief binnen de linkervleugel van de Belgische
Socialistische Partij (BSP) en was hij vooral werkzaam als journalist. Hij was
(hoofd)redacteur van La Gauche. Organe de Combat Socialiste, het weekblad van
de linkervleugels van partij en vakbeweging. Van 1954 tot 1963 was Mandel lid
van de economisch-wetenschappelijke commissie van de Belgische vakbeweging. In
1964-1965 werd Mandel samen met andere kopstukken van de linkervleugel vanwege
de aanhoudende oppositie uit de partij gezet. De uit de partij gezette
socialisten organiseerden zichzelf aanvankelijk als linkse socialisten, maar
fuseerden daarna met de Jeunes Gardes Socialistes en een bestaande Belgische
trotskistische groep. Samen vormden zij de Revolutionaire Arbeidersliga
(RAL)/Ligue Révolutionnaire des Travailleurs, de Belgische afdeling van de
Vierde Internationale. In 1971 legde Mandel mede de basis voor de
Socialistische Arbeiders Partij (SAP)/Parti Ouvrier Socialiste (POS), ontstaan
uit de fusie van de ‘antikapitalistische' linkervleugel binnen de
socialistische arbeidersbeweging en de nieuwe geradicaliseerde jongeren- en
studentenbewegingen, en voortaan de Belgische sectie van de Vierde
Internationale.
Mandel gaf veel lezingen en cursussen en droeg zo bij
aan de scholing van duizenden ‘militanten' binnen en buiten de Vierde
Internationale. Daarnaast publiceerde Mandel vele artikelen en boeken die in
tientallen talen vertaald werden.
Begin jaren zestig publiceerde hij het
standaardwerk Traité d'Économie marxiste. In 1967 sloot hij zijn studie af aan
de École Pratique des Hautes Études van de Sorbonne in Parijs, een studie die
hij vóór de Tweede Wereldoorlog begonnen was en als gevolg van die oorlog had
afgebroken. In 1972 promoveerde hij aan de Freie Universität Berlin op het
proefschrift ‘Der Spätkapitalismus. Versuch einer marxistischen Erklärung'.
Uiteindelijk zou Mandel op de golven van de studentenbeweging van de jaren
zestig ook een universitaire loopbaan gaan volgen. Na zijn promotie werd hij
hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel tot aan zijn emeritaat in
1989.
Mandel kreeg in de loop van de jaren zestig een relatie met de Westduitse Gisela Scholtz, die o.a. actief was in de Sozialistischer Deutscher Studentenbund (SDS). Mandel trad met haar in het huwelijk. Gisela Scholtz overleed op 14 februari 1982, zesenveertig jaar oud. Mandel hertrouwde met de Belgische Anne Sprimont.
Naast zijn universitaire activiteiten bleef
Mandel volop actief binnen de Vierde Internationale. Eind jaren tachtig hield
hij zich intensief bezig met veranderingen in de Sovjet-Unie en dit resulteerde
in het boek Où va l'URSS de Gorbatchev?. In 1989 en 1990 koesterde hij hoge
verwachtingen van de veranderingen in Duitsland na de val van de Muur.
Ondanks nieuwe teleurstellingen bleef Mandel optimistisch en zo sprak hij ook
op het veertiende Wereldcongres van de Vierde Internationale in juni 1995. Op
20 juli 1995 maakte een hartaandoening een einde aan een werkzaam leven. Mandel
werd bijgezet op de begraafplaats Père-Lachaise te Parijs.
Voor verdere
biografische gegevens over Mandel verwijs ik naar de in het voorjaar van 2007
te verschijnen biografie van Mandel van de hand van Jan Willem
Stutje.
Acquisitie en ordening
Het archief van
Ernest Mandel werd in 1996 aan het Internationaal Instituut voor Sociale
Geschiedenis (IISG) te Amsterdam in bewaring gegeven.
De in het archief
aanwezige ordening is in principe gerespecteerd. De correspondentie van Mandel,
die bestaat uit ingekomen brieven en doorslagen van verzonden brieven, was
gedeeltelijk chronologisch en gedeeltelijk geografisch (naar land, regio en
werelddeel) geordend. Dit is zo gelaten. De correspondentie uit Mandel's
laatste tien levensjaren, die in veelal chaotische toestand op het IISG
arriveerde, is naar jaar geordend. In de meeste gevallen dienen onderzoekers
beide series correspondentie te raadplegen.
De in het archief aanwezige
manuscripten en typoscripten zijn, voor zover deze tot publicaties geleid
hebben, naar publicatie geordend.
Omdat hiertoe de nodige middelen
ontbraken, is een nadere ordening van de correspondentie naar afzender c.q.
geadresseerde, achterwege gebleven. Ook de talrijke, veelal ongedateerde en van
geen of slechts een ‘werktitel' voorziene, manuscripten en typoscripten, zouden
nader ontsloten kunnen worden, maar dit bleek eveneens te tijdrovend en te veel
specialistische kennis te vergen. Als aanvulling op het archief van Ernest
Mandel werd ook archief van Gisela Mandel-Scholtz ontvangen, evenals
correspondentie die door Ernst en Hilde Federn aan Anne Mandel was
geretourneerd. Deze aanvullingen zijn als annex aan het archief
toegevoegd.
Jan Willem Stutje, de biograaf van Mandel, ontving in de loop
van zijn onderzoek geregeld aanvullingen op het archief van Anne
Mandel-Sprimont en daarnaast ontving hij ook stukken van diverse andere
personen. Deze stukken van derden zijn eveneens als annex aan het archief
toegevoegd. Door Stutje ontvangen archivalia van Catherine Samary zijn op het
IISG als een zelfstandig archief geregistreerd.
Foto's en ander beeldmateriaal zijn overgedragen aan de afdeling Beeld en Geluid van het IISG, evenals geluidscassettes met daarop door Stutje afgenomen interviews met familie, vrienden en strijdmakkers van Mandel.
Na inventarisatie, schoning en opnieuw verpakken is de omvang van het archief van Ernest Mandel 18.25 m.
INVENTARIS
ALGEMEEN
Correspondentie
- 89-177
- Correspondentie met personen en organisaties. Geordend naar landen en regio's. Met bijlagen. 1968-1990 en z.j. 89 mappen.
PARTICULIER
Familie en de Tweede Wereldoorlog
- 190, 190A, 191
-
Stukken betreffende oorlogsschade (‘damages de guerre') en het
verkrijgen van schade vergoedingen voor Henri Mandel, Roza Mandel-Mateles,
Ernest Mandel en andere familieleden en andere stukken betreffende
verzekeringen van Roza Mandel-Mateles ('Veuve Henri Mandel'). 1919, 1927-1932,
1936-1939, 1941-1942, 1948, 1955-1973.
2 mappen en 1 doos.
N.B. De stukken uit de periode 1927-1942 betreffen voornamelijk lidmaatschapsbewijzen van Henri Mandel van de ‘Touring Club van België' en de ‘Société Royale de Zoologie d'Anvers', de stukken uit 1919 betreffende werkvergunning van Henri Mandel voor Frankfurt am Main.
Dienstverbanden
Onderscheidingen
- 195
- Stukken betreffende de verlening van een eredoctoraat aan Ernest Mandel door de Universidad Autonoma de Santo Domingo en zijn verblijf in de Dominicaanse Republiek in april 1992. 1987, 1992. 1 omslag.
Inreisverboden
- 199-201
- Stukken betreffende het Mandel opgelegde inreisverbod voor West-Duitsland, Engeland, Frankrijk, de Verenigde Staten en Zwitserland en pogingen deze, tijdelijk dan wel definitief, ongedaan te maken. 1968-1972. 3 mappen.
- 202-206
- Stukken betreffende het aan Mandel opgelegde inreisverbod voor West-Duitsland en Zwitserland en pogingen deze, tijdelijk dan wel definitief, ongedaan te maken. 1972-1975. 5 mappen.
OPENBAAR LEVEN
Universiteiten
- Vrije Universiteit Brussel
- 214
- Werkstukken ‘Dialectische processen en dialectische logica's' door Diderik Batens en ‘La dialectique dans quelques développements de la physique aujourd'hui' door Isabelle Stengers, gemaakt in het kader van de door Ernest Mandel verzorgde werkgroep ‘Dialectiek' aan de Vrije Universiteit Brussel. Met bijlage. 1979. 1 map.
- 215
- Stukken betreffende het seminar aan de Vrije Universiteit Brussel over dialectiek. 1979-1980. 1 map.
- 216-217
- Stukken betreffende het door de Vrije Universiteit Brussel van 24 tot 26 november 1983 ter gelegenheid van de honderdste sterfdag van Karl Marx op initiatief van Ernest Mandel georganiseerde colloquium ‘De actualiteit van Karl Marx' alsmede stukken betreffende enkele andere vanwege dit jubileum georganiseerde bijeenkomsten. 1982-1983. 2 mappen.
- 218
- Programma van en papers voor het colloquium ‘De toekomst van de arbeid', georganiseerd door de Vrije Universiteit Brussel van 14 tot 16 januari 1985. 1984-1985. 1 map.
- 219-221
- ‘Werkdocumenten', verschenen bij het Centrum voor Politicologie van de Vrije Universiteit Brussel. 1984-1986. 3 mappen.
- 222
- Typoscript ‘La conception des droits de l'homme dans les documents de la "Charte 77" relatifs au mouvement pour la paix' door Bruno Coppieters van de Vrije Universiteit Brussel. Met bijlage. 1985. 1 map.
- 223-224
- Papers van diverse auteurs, te presenteren tijdens het internationale colloquium over ‘The Long Waves of the Economic Conjuncture - The Present State of the International Debate', georganiseerd door de Vrije Universiteit Brussel van 12 tot 14 januari 1989. 1988. 2 mappen.
- 225
- Stukken betreffende de werkzaamheden van Ernest Mandel aan de Vrije Universiteit Brussel. 1990-1991. 1 map.
- Overige universiteiten en onderzoeksinstellingen
- 228
- Scripties geschreven door studenten in het kader van door Ernest Mandel aan de ‘Université Catholique de Louvain' verzorgde colleges c.q. werkgroepen. 1970-1971. 1 map.
- 233
- Stukken betreffende de deelname van Ernest Mandel aan het door het Hamburger Institut für Sozialforschung van 29 september tot 5 oktober 1986 te organiseren colloquium ‘Marxismus heute'. 1985-1986. 1 map.
Onderzoek
- 237-238
- Stukken betreffende Marx, de marxistische economie, Das Kapital en andere geschriften. 1943, 1945, 1960-1961, 1971-1979, 1981, 1984, 1988, 1991-1992 en z.j. 2 dozen.
- 239
- Notitieschrift met tijdens een studieverblijven in Joegoslavië en Polen gemaakte aantekeningen. Met bijlagen. 1956 en z.j. 1 map.
- 240-241
- Stukken betreffende onderzoek naar aard en omvang van het kapitalisme in België. 1956, 1960, 1967-1972. 2 mappen.
- 242-243
- Typoscript van hoofdstuk 9 ‘Is socialism really possible, desirable, necessary', onderdeel van ‘Marx's Theoretical Heritage'. Met bijlagen. 1984-1985. 2 mappen.
- 244
-
Typoscript van hoofdstuk 7 ‘Ethics and Politics' met commentaar door
H. Dahmer. 1985 en z.j.
1 map.
N.B. Onduidelijk is bij welke publicatie dit hoofdstuk hoort.
- 245-246
- Stukken betreffende de begrippen ‘plan' en ‘markt' in de marxistische theorie. 1962, 1966-1967, 1969. 2 mappen.
- 247-256
- Stukken betreffende de marxistische crisistheorie en typoscripten c.q. publicaties van Ernest Mandel en anderen op dit terrein. 1963, 1965, 1970, 1972, 1974-1976, 1978-1980, 1982-1985 en z.j. 10 mappen.
- 257
- Stukken betreffende het marxisme, de dialectiek en de discussie over het begrip ‘vervreemding'. 1968, 1973-1974 en z.j. 1 map.
- 258
- Typoscript van de lezing ‘Revolutionäre Strategie im Neokapitalismus' gehouden door Ernest Mandel in Wenen op 6 november 1970. 1 stuk.
- 259
- Manuscript en andere stukken betreffende de studie van de werken van Spinoza. 1973, 1977 en z.j. 1 map.
- 260
- Stukken betreffende het management-seminar over dialectiek op Kreta van 6-10 mei 1974. 1974. 1 map.
- 261-262
- Uitgewerkt verslag van een discussie tussen Rupert Lay S.J. en Ernest Mandel over de begrippen ‘Neo-Marxismus', ‘Entfremdung' en ‘Soziale Revolution', georganiseerd door het Management Institut Hohenstein op 26 en 27 september 1974 te Luxemburg, een krantenartikel over een discussie tussen Mandel, Lay en aantal topmanagers begin 1976 te Brussel en correspondentie tussen het Management Institut Hohenstein. 1974, 1976. 2 mappen.
- 264
- Stukken betreffende bezoeken van Mandel aan Engeland en zijn discussies met o.a. Rod Coombs over de ‘long-wave theory'. 1976. 1 map.
- 266-267
- Stukken betreffende de door Ernest Mandel op 20 oktober 1987 in Delft gehouden lezing over ‘Economie' in het kader van de lezingencyclus ‘Het onzichtbare in de architectuur. Het verhaal in en achter de façade' en de publicatie van de lezingen. 1986-1991. 2 mappen.
- 269-270
- Stukken betreffende het internationale symposium over Leon Trotsky in Wuppertal, Duitsland van 26 tot 29 maart 1990. 1990. 2 mappen.
Publicaties
- Correspondentie met uitgevers
- Uitgave van boeken en overige publicaties
- 303-315
- ‘Werkmateriaal' en aantekeningen betreffende Ernest Mandel's Traité d'Économie marxiste . 1951-1961. 13 mappen.
- 316-317
- Typoscripten van gedeelten van Ernest Mandel's Traité d'Économie marxiste . c. 1960. 2 dozen.
- 318-323
- Stukken betreffende de uitgave van Ernest Mandel's Traité d'Économie marxiste en van vertalingen van dit werk. 1960-1986. 6 mappen.
- 324
- Typoscript van een gedeelte van de Duitse vertaling van Ernest Mandel's Traité d'Économie marxiste . Z.j. 1 map.
- 325
-
Typoscript ‘La formation de la pensée économique de Karl Marx de
1843 jusqu'à la rédaction du "Capital" (Étude génétique)'. c. 1966.
1 map.
N.B. Gepubliceerd als La formation de la pensée économique de Karl Marx. De 1843 jusqu'à la rédaction du ‘Capital'. Etude génétique (Paris, 1967).
- 329-331
- Typoscript ‘Der Spätkapitalismus. Versuch einer marxistischen Erklärung'. 3e versie. [c. 1972]. 2 pakken en 1 map.
- 332-334
- Correspondentie met Suhrkamp Verlag te Frankfurt am Main in verband met de uitgave van Ernest Mandel's Theorie des Spätkapitalismus en met Éditions du Seuil te Parijs, Uitgeverij en boekhandel Van Gennep te Amsterdam, Pathfinder Press te New York en andere uitgeverijen inzake de uitgave van vertalingen. 1972-1976. 3 mappen.
- 335
- Stukken betreffende het schrijven van een inleiding door Ernest Mandel op Das Kapital van Karl Marx. 1972-1973. 1 map.
- 336-337
- Typoscripten en andere stukken betreffende de ‘Introduction' op hoofdstuk III van het Kapitaal . Z.j. 2 mappen.
- 338-340
-
Stukken betreffende het ‘Marx-Book/Britain'. 1985-1986.
3 mappen.
N.B. Heeft uiteindelijk geresulteerd in Mandel's ‘Introduction' in elk van de drie delen van Karl Marx, Capital (London, 1976- 1992), vol. 1, pp. 11-86, vol. 2, pp. 11-79, vol. 3, pp. 9-90.
- 341
-
Typoscripten ‘Archipel Gulag oder die unbewältigte Vergangenheit des
Stalinismus' en ‘Solschenizyn, oder die unbewältigte Vergangenheit des
Stalinismus'. Z.j.
1 omslag.
N.B. Gepubliceerd als ‘Solschenizyns "Archipel Gulag" oder die unbewältigte Vergangenheit des Stalinismus' in Alternative. Zeitschrift für Literatur und Diskussion , 18 (1975), nr. 100, pp. 32-44.
- 342-343
-
Typoscripten, aantekeningen en werkmateriaal voor "Trotsky's
Marxism'. [c. jaren ‘70].
2 mappen.
N.B. Deze typoscripten resulteerden uiteindelijk in Trotsky. A study in the dynamic of his thought (London, 1979).
- 344
-
Typoscript ‘Pourqoi la bureaucratie Soviétique n'est pas une
nouvelle classe dominante'. Z.j.
1 stuk.
N.B. Verschenen in Quatrième Internationale 38 (1980), pp. 61-77.
- 345-346
- Typoscripten van, correspondentie en andere stukken betreffende de uitgave van Ernest Mandel's Delightful murder. A Social History of the Crime Story en de vertalingen in het Duits Ein schöner Mord. Sozialgeschichte des Kriminalromans , Frans Meurtres exquis. Histoire sociale du roman policier , Spaans Delícias do crime. História social do romance policial en mogelijke vertalingen in het Italiaans en Nederlands. 1983-1989. 1 doos en 1 map.
- 347-348
- Recensies, artikelen en andere stukken betreffende de uitgave van Ernest Mandel's Delightful murder. A Social History of the Crime Story . 1984-1986. 2 mappen.
- 349
-
Typoscript ‘Hendrik de Man vijftig jaar later'. 1985.
1 map.
N.B. Verschenen in Hendrik de Man. Een portret 1885-1953 (Antwerpen, 1985). 1 stuk.
- 350
-
Correspondentie en ‘werkmateriaal' betreffende de uitgave van Ernest
Mandel's
The Meaning of the Second World War
.
1985-1987.
1 map.
N.B. Verschenen als The Meaning of the Second World War (London, 1986).
- 351-353
- Drukproeven van Ernest Mandel's The Meaning of the Second World War . Met bijlagen. [1986]. 3 mappen.
- 354
-
Typoscript ‘Zum Historikerstreit. Ursprung, Wesen, Einmaligkeit und
Reproduzierbarkeit des Dritten Reiches' door Ernest Mandel. 1988 en
z.j.
1 map.
N.B. Verschenen als nawoord bij de Duitse vertaling van The Meaning of the Second World War .
- 355
-
Typoscript ‘The role of the individual in history in the light of
the Second World War'. Met commentaar op de tekst door Jurriaan Bendien, J.
Craeybeckx en Theo van Tijn. 1986.
1 map.
N.B. Verschenen onder de titel ‘The role of the individual in history. The case of World War Two'. In New Left Review. Nr. 157 (May-June 1986), pp. 61-77.
- 356-357
- Typoscript in eerste versie ‘Où va l'URSS?' (‘Réponse marxiste à Gorbatchov'. ‘Interprétation marxiste de Gorbatchov') door Ernest Mandel. [c. 1988]. 2 pakken.
- 358-360
- Typoscript ‘Où va l'URSS?' (‘Réponse marxiste à Gorbatchov'. ‘Interprétation marxiste de Gorbatchov') door Ernest Mandel. [c. 1988]. 3 mappen.
- 365
- Typoscript van het nawoord bij de Spaanse, Mexicaanse, Japanse en Arabische uitgave en de tweede Engelse uitgave van Ernest Mandel's Où va l'URSS de Gorbatchev? . 1990. 1 omslag.
- 366
-
Typoscripten ‘Bureaucratie et alternatives de politique économique
(La tragédie de N.I. Boukharine)' en ‘Boukharine et le problème de la
bureaucratie pendant la periode de transition du capitalisme au socialisme'. c.
1988.
1 map.
N.B. Deze typoscripten hebben bijgedragen aan het artikel ‘Einparteiensystem und Bürokratie in der Übergangsperiode vom Kapitalismus zum Sozialismus' in Theodor Bergmann und Gert Schäfer (Hrsg.), "Liebling der Partei" Nikolai Bucharin. Theoretiker und Praktiker des Sozialismus (Hamburg, 1989), pp. 314-324.
- 367
-
Typoscript ‘The Reasons for Founding the Fourth International and
why they remain valid to-day'. Met bijlagen. c. 1988.
1 map.
N.B. Gepubliceerd in Tom Barrett (ed.), The Fourth Internationale. Fifty years. Commemorating the fiftieth anniversary of the Fourth Internationale. World party of socialist revolution (New York, 1990), pp. 80-112.
- 368
- Correspondentie met het Spaanse tijdschrift El Socialismo del Futuro. Revista de debate politico betreffende een artikel van Ernest Mandel en de uitgave van het desbetreffende tijdschriftnummer in het Frans. 1989-1990. 1 map.
- 369
-
Typoscript van het hoofdstuk ‘The Impasse of Schematic Dogmatism.
The simplistic Marx and the logical Harman' in ‘The Fallacies of State
Capitalism'. 1989, 1991.
1 map.
N.B. Gepubliceerd in Ernest Mandel, The fallacies of state capitalism: Ernest Mandel and Chris Harman debate the USSR (London, 1991).
- 370
-
Typoscript ‘Die Dialektik von Produktivkräften,
Produktionsverhältnissen und Klassenkampf'. Z.j.
1 omslag.
N.B. Gepubliceerd onder de titel ‘Die Dialektik von Produktivkräften, Produktionsverhältnissen und Klassenkampf neben Kategorien der Latenz und des parametrischen Determinismus in der materialistischen Geschichtsauffassung' in Thomas Brüsemeister et. al. (Hrsg.), Die versteinerten Verhältnisse zum Tanzen bringen. Beiträge zur Marxistischen Theorie heute [Leo Kofler zum 80sten Geburtstag] (Berlin, 1991), pp. 100-112.
- 371
-
Manuscript ‘Jakob Moneta, zum 75 Geburtstag'. Z.j.
1 stuk.
N.B. In relatie te zien tot Mandel's ‘Zum Geleit. Drei Niederlagen der deutschen Revolution: Eine weltgeschichtliche Tragödie' in: Jakob Moneta, Mehr Macht für die Ohnmächtigen. Reden und Aufsätze (Frankfurt am Main, 1991), pp. 7-20.
- 372
-
Typoscript ‘The roots of the present crisis in the Soviet economy'.
Z.j.
1 omslag.
N.B. Gepubliceerd in The Socialist Outlook , Vol. 27 (1991), pp. 194-210.
- 373
-
Drukproeven met aantekeningen van Ernest Mandel's
Trotzki als
Alternative
. 1992.
1 map.
N.B. Verschenen als Trotzki als Alternative (Berlin, 1992).
- 375-378
- Typoscripen van en ‘werkmateriaal' betreffende de tweede herziene uitgave van Ernest Mandel's Long Waves of Capitalist Development. A Marxist Interpretation . 1970-1972, [1975-1976], 1981-1982, 1984, 1987, 1990-1994 en z.j. 3 mappen en 1 doos.
- 379
- Correcties op een eerdere versie van Ernest Mandel's Power and Money. A Marxist Theory of Bureaucracy , een interview met Mandel over dit boek en enkele recensies. 1993. 1 map.
- 380
-
Typoscript'Die zukünftige Funktion des Marxismus'. Z.j.
1 omslag.
N.B. Lezing gehouden tijdens het Salzburger Humanisten Gespräch, 14-16 oktober 1990 en gepubliceerd in Inprekorr , Nr. 259 (1993), pp. 17-23.
- 381
-
Typoscripten ‘Rätesozialismus' en ‘Freiheitsrechte und Sozialismus'
voor een Liber Amicorum voor Peter von Oertzen. 1994 en z.j.
1 omslag.
N.B. Verschenen in: Karin Benz-Overhage, Wolfgang Juettner und Horst Peter (hrsg.), Zwischen Rätesozialismus und Reformprojekt.Lesebuch zum 70. Geburtstag von Peter von Oertzen (Köln, 1994).
- Overige manuscripten en typoscripten
- 384
- ‘Exposés, sur les reformes de structure, conçus et réalisés par Monsieur Mandel, rédacteur en chef du Journal La Gauche , et collectés par Marc Claus'. Met bijlagen. Z.j. [c. 1965]. 1 map.
- 389
- Typoscript ‘Behoefte aan ruimte, veranderende ruimte, bevrijde ruimte' door Ernest Mandel. 1992. 1 stuk.
- 390
-
Typoscript(en) betreffende de Oktoberrevolutie in Rusland in 1917,
de verwording hiervan en het gedachtegoed van Trotski (Trotsky).
Z.j.
1 map.
N.B. Het typoscript is deels Engels- en deels Franstalig.
- 391
- Manuscript betreffende de ‘Théorie générale du travail salarié, du mouvement ouvrier et du socialisme'. Z.j. 1 map.
Redactionele activiteiten
- La Gauche. Organe de Combat Socialiste
- 406
- Stukken betreffende de oprichting van het tijdschrift La Gauche en de vergaderingen van het redactiecomité. 1956-1957. 1 omslag.
- 454
- Agenda's met aantekeningen van de vergaderingen van het redactiecomité van La Gauche . 1957-1959. 1 map.
- Bundel ter nagedachtenis van Robert H. Langston
- 463-474
- Stukken betreffende de door Mandel geredigeerde uitgave Ricardo, Marx, Sraffa. The Langston Memorial Volume (London, 1984) ter nagedachtenis van de Noord-Amerikaanse trotskist en marxistische theoreticus Robert (Bob) H. Langston (1932-1977) en de aan deze bundel ten grondslag liggende symposia in de jaren zeventig. 1977-1986. 10 mappen.
Politieke activiteiten
- Vierde Internationale algemeen
- 477
- Bulletin Interieur du Sécretariat International de la Quatrième Internationale en Bulletin d'Information de la Quatrième Internationale . 1954-1963 en z.j. 1 doos.
- 480-488
- Correspondentie en andere stukken betreffende de Vierde Internationale. 1956-1965. 6 dozen en 3 mappen.
- 489
- Correspondentie en andere stukken betreffende de Vierde Internationale en Azië. 1958-1960. 1 map.
- 490
- Internal Bulletin of the International Secretariat of the Fourth International en Information Bulletin of the International Secretariat of the Fourth International . 1958-1962 en z.j. 1 pak.
- 491
- International Bulletin . 1961-1962. 1 map. [Vol. 1 (1961-1962), nrs. 2, 9, 11, 18/19, 21, 23-26, 28.
- 492-502
- Notulen van de vergaderingen van het United Secretariat (USEC) van de Vierde Internationale alsmede correspondentie. 1963-1984. 9 mappen en 2 dozen.
- 503-510
- Correspondentie met en andere stukken betreffende het USEC en het Bureau van de Vierde Internationale. 1963-1964, 1972-1987, 1994-1995. 8 mappen.
- 512
- Reports on Youth Work of the Fourth International. Nos. 1-6 (van no. 6 zijn er 2 versies). 1969-1970. 1 map.
- 513
- Stukken betreffende het 9e Wereldcongres van de Vierde Internationale in 1969. 1969, 1973. 1 map.
- 514
- Stukken betreffende de conferentie van de Europese sectie van de Vierde Internationale op 21-22 november 1970 in Brussel. 1970. 1 map.
- 515
- Aantekeningen betreffende de vergaderingen van het United Secretariat (USEC) en het Bureau van de Vierde Internationale. 1977-1982. 1 deel.
- 516-520
- Stukken betreffende het 11e Wereldcongres van de Vierde Internationale in november 1979. 1978-1979. 5 mappen.
- 521
-
Typoscript ‘Origins of the Fourth International' door Ernest Mandel.
[1987].
1 stuk.
N.B. ‘The following is based on a talk given November 1987'.
- België
- 528-531
- Stukken betreffende door Ernest Mandel voor de kaderschool van het Centre Régional d'Éducation Ouvrière (CREO) de Bruxelles verzorgde cursussen over de geschiedenis van de Belgische arbeidersbeweging, het kapitalisme, sociale ongelijkheid en andere onderwerpen. 1954-1959. 4 mappen.
- 532
- Manuscripten en typoscripten van door [Ernest Mandel] voor de Fédération Bruxelloise des Jeunes Gardes Socialistes verzorgde cursussen over de marxistische economie, het historisch materialisme, de Russische revolutie en andere onderwerpen. [c. 1956-1957]. 1 map.
- 533
- Stukken betreffende de bijeenkomsten van het Centraal Comité (CC) en het Politiek Bureau (PB) van de Belgische afdeling van de Vierde Internationale alsmede betreffende de Union de la Gauche Socialiste (UGS), de Parti Wallon des Travailleurs (PWT), de Jeune Garde Socialiste (JGS) en de Confédération Socialiste des Travailleurs (CST). 1963-1969. 1 doos.
- 534-538
- Stukken betreffende de bijeenkomsten van het Bureau en de diverse Comités van de Union de la Gauche Socialiste (UGS) alsmede stukken betreffende de Parti Communiste de Belgique (PCB) en de Confédération Socialiste des Travailleurs (CST). 1965-1967. 5 mappen.
Groot-Brittannië
Verenigde Staten
- 547
- ‘Communists in the Trotsky Mold. A Report on the Socialist Workers Party and the Young Socialist Alliance' door het ‘Committee on Internal Security' uit het Huis van Afgevaardigden in de Verenigde Staten. 1971. 1 stuk.
- 548-549
- Stukken betreffende de Socialist Workers Party (SWP) in de Verenigde Staten en in het bijzonder de uitsluiting van leden van de als ‘Rival Party' gekwalificeerde Internationalist Tendency (IT). 1973-1976. 2 mappen.
- 550
- Stukken betreffende het door de International Control Commission (ICC) op verzoek van het United Secretariat (USEC) van de Vierde Internationale ingestelde onderzoek naar de beschuldiging ‘made by the PC of the SWP that the "leadership of the International Majority Tendency including elected members of the United Secretariat was involved in the split operation carried out by the IT"' en het uitgebrachte rapport. 1974-1975. 1 map.
- 551
- Stuk betreffende het proces waarbij de SWP en de ‘Attorney General of the United States of America' tegen over elkaar stonden. [1975]. 1 stuk.
- Overige activiteiten
- 555-556
- Aankondigingen van discussiebijeenkomsten, lezingencycli etc., waaraan Mandel deelnam. 1966, 1968-1969, 1973, 1978, 1980-1985, 1987, 1989, 1991 en z.j. 2 mappen.
DOCUMENTATIE
Publicaties van en over Mandel
- 561-568
- Artikelen van c.q. over Mandel uit kranten en tijdschriften. 1956, 1962-1997 en z.j. 4 dozen en 4 mappen.
Overige documentatie
- 580
- ‘Der Schutzgeist der Stalinschen Justiz. Eine Abrechnung mit Lion Feuchtwanger'. 1937. 1 katern.
- 581
- ‘Bericht der Minderheit der Untersuchungskommission in der Streitsache Bernhard-Caro einerseits, Schwarzschild andererseits für die Association des Journalistes Allemands Emigrés'. 1937. 1 deel.
- 585
- Stukken betreffende de verkiezingen in België voor Kamer, Senaat en Provincieraden op 26 juni 1949. 1949. 1 map.
- 586
- Typoscript [stencil] ‘Die neue Phase des monokapitalistischen Systems' door B. Thomas. 194?. 1 map.
- 587
- Stukken betreffende de Volksraadpleging in België over de koningskwestie op 12 maart 1950. 1950. 1 map.
- 588
- Stukken betreffende de verkiezingen in België voor Kamer, Senaat en Provincieraden op 4 juni 1950. 1950. 1 map.
- 589
- Artikel uit het Leidsch Dagblad van 22 juni 1961 betreffende de benoeming van M. Mandel tot gewoon hoogleraar in de fysische chemie aan de Leidse Universiteit. 1961. 1 stuk.
- 590
- Marcelo Segall, ‘Las luchas de clases en las primeras décadas de la República de Chile 1810-1846'. Santiago, 1962. Met opdracht van auteur aan Mandel. 1 katern.
- 591
- Tekst van een toespraak van Hellmut Lessing, tweede voorzitter van de Sozialistischer Deutscher Studentenbund (SDS), gehouden op 18 mei 1964 tijdens het ‘Deutschlandtreffen' in Oost-Berlijn. 1964. 1 stuk.
- 592
- Typoscript ‘La Explotacion de la Clase Obrera en el "Socialismo Real"' door Zbigniew Martin Kowalewski, alsmede kopieën van ‘El papel de la guerra revolucionaria en el desarollo de la cultura'en ‘Guerilla estrategica: vanguardia y metodo de movilizacion campesina' van dezelfde auteur. [1967], [1972], 1983. 1 omslag.
- 593
- ‘Redefinicion de la dependencia y proceso de marginalizacion en America Latina' por Anibal Quijano. Santiago de Chile. 1970. 1 map.
- 594
- Typoscript van essay ‘Towards a Reevaluation of Friedrich Engels'Origins of the Family, Private Property and the State in the light of modern anthropology and questions raised by recent feminist writers' door J. Garrett. 1971. 1 stuk.
- 596
- Paper ‘An apparent contradiction in Marx's theory of productive and unproductive labor; a proposed ‘Marxian'solution' by ?. [c. 1973]. 1 map.
- 598
- Paper ‘Labor Migration and Rural Modernization in Africa. Remarks on Sociocultural Continuity' door Peter Skalník en typoscript ‘The early State. Theories and Hypotheses' door Henri J.M. Claessen en Peter Skalník. 1975 en z.j. 1 omslag.
- 599
- ‘Spécificités de l'Internationalisation de Capital en Amérique Latine' door Pierre Salama. Overdruk met opdracht van auteur aan Mandel. Alsmede een syllabus van deze auteur zonder titel. 1975-1976, 1978. 1 omslag.
- 600
- ‘A contribution to the scientific study of the history of trade unions'. door Th. van Tijn. Overdruk met opdracht van auteur aan Mandel. 1976. 1 katern.
- 601
- Papers ‘The absurdity of the rich men's trade doctrine and institutions for the present day world economy and an attempt to reformulate',‘International trade and investment and destruction of world welfare' en ‘Self-Management and Cooperation as the Vehicle of the New World Economic Order', alle door J. Vanek. 1976-1977 en z.j. 1 omslag.
- 602
- Typoscript ‘Der Rechtstaat und die Linke. Thesen zu einem Aspekt der linken Staatsdiskussion' door Peter von Oertzen. 1978. 1 stuk.
- 603
- ‘The Asiatic mode of production and feudalism in Indian history and historiography' door Vinayak Purohit, Senor Fellow, Department of Sociology, Bombay University. 1979. 1 stuk.
- 604
- Typoscript [copie] ‘Primitive Accumulation and the Origins of the American Civil War 1790-1861' door Charles Post. 1979. 1 stuk.
- 605
- Typoscript ‘El caracter destructivo del desarrollo de las fuerzas productivas' door Fco. Cepeda Flores, Jesus Cervantes Servin en Ignacio Cepeda Flores. [1979]. 1 stuk.
- 606
- Tekst van Jürgen Treulieb uitgesproken tijdens de herdenkingsbijeenkomst voor Rudi Dutschke in de Freie Universität Berlin op 3 januari 1980 en andere stukken betreffende het overlijden van Rudi Dutschke, alsmede begeleidend briefje van Treulieb. 1979-1980. 1 map.
- 608
- Typoscript ‘The current World Economic Crisis. Causes and Implications'door Anwar Shaikh. 1982. 1 stuk.
- 609
- Manuscript ‘The s(k)illed labour problem reexamined' by Makoto Itoh, Faculty of Economics, University of Tokio. [c. 1982]. 1 map.
- 610
- Typoscript van een te publiceren interview van Alec Nove met Ernest Mandel. Met begeleidende brief van ‘Robin' aan Mandel. 1984. 1 map.
- 611
- Typoscript ‘Zur Diskussion der Forderung eines allgemeinen Mindesteinkommens' door Götz Rohwer. 1984. 1 stuk.
- 612
- Typoscript ‘Le travail du mineur de fond en Pologne. Entretien avec un militant de "Solidarnosc" de Haute Silèsie'. Vertaling uit het Poolse tijdschrift Inprekor . Met aantekeningen. 1984-1985. 1 omslag.
- 613
- Typoscript ‘Cuba. El estado Marxista y "la nueva clase" (Un estudio dialéctico materialista)' door Ariel Hidalgo. [1984]-1985. 1 map.
- 614
- Typoscript ‘Einige Überlegungen zum Gegen- und Miteinander liberaler und konservativer Ideologien' door Wolfgang Schneider. 1985. 1 stuk.
- 615
- ‘Marxismus als Tendenzwissenschaft im Werk von Ernst Bloch' door Arno Münster. Overdruk met opdracht van auteur aan Mandel. 1985. 1 katern.
- 616
- Paper van Louis Gill ‘Sur "Le Socialisme sans Marx" d'Alec Nove' en typoscript van BM ‘What is Wrong with Mandel's Approach to Nove' alsmede een niet gedateerd manuscript over het werk van Alec Nove.1985 en z.j. 1 map.
- 617
- Tekst van kardinaal Joseph Ratzinger van de Congregatie voor de Geloofsleer ‘Instruktion über die christliche Freiheit und die Befreiung'. 1986. 1 stuk.
- 618
- Typoscript van ‘Gesprek met de muze' door Jan Kempen. Met opdracht van de auteur aan Ernest Mandel. 1986. 1 stuk.
- 619-620
-
Typoscript ‘Über die Beziehung von politischer Ökonomie und
historischem Materialismus in dem theorethischen Auffassungen N.Bucharins unter
Berücksichtigung der Kritik W.I. Lenins'door S. Hedeler. 1986.
2 mappen.
- 621
- Typoscript ‘Profit rate, competition and the choice of technique' by Paolo Giussani. 1986. 1 map.
- 622
- Typoscript ‘Accumulation, finance and effective demand in Marx, Keynes and Kalecki' by Anwar Shaikh, Department of Economics, Graduate Faculty, New School for Social Research. 1987. 1 map.
- 623
- Typoscript ‘New Social Movements in the West. Their Causes and Prospects of Development' door Alex. D. Khlopin. c. 1987. 1 stuk.
- 625
- Typoscript ‘La vie de Trotsky (1879-1940)' door Camille Huysmans. Met aantekeningen. Z.j. 1 stuk.
- 627
- Typoscript van een recensie door Elmar Altvater van ‘Die amerikanische Herausforderung' door J.J. Servan-Schreiber en ‘Die EWG und die Konkurrenz Europa-Amerika. Eine Antwort auf Servan-Schreiber's "Amerikanische Herausforderung' door Ernest Mandel. Z.j. 1 stuk.
- 629
- Typoscript ‘Man as history-maker. C. Wright Mills' Struggle to unite knowledge and action' door Fredy Perlman. Z.j. 1 map.
- 630
- Typoscripten en artikelen door Ricardo Martínez Lacy, verbonden aan de Universiteit van Mexico. Z.j. 1 map.
- 631
- ‘Marxismus und Psychoanalyse'door Ernst Federn. Overdruk met opdracht van auteur aan Mandel. Z.j. 1 katern.
- 632
- Typoscript ‘L'Innovation selon Marx'. Met begeleidende brief van Christian, waarin deze om commentaar van Mandel vraagt. Z.j. 1 map.
ANNEX
Archief van Gisela Mandel-Scholtz
Correspondentie
- 648
- Felicitatiebrieven bij de verloving van Gisela Scholtz en Ernst-Albert Ortmann in juli 1960. 1960. 1 map.
Overige
- 652-653
- Stukken betreffende de ‘Youth Coordination', gerelateerd aan het United Secretariat (USEC) van de Vierde Internationale. 1968-1969. 2 pakken.
- 654
- Stukken betreffende de Sozialistischer Deutscher Studentenbund (SDS), de studentenrevolte en de tournee van Gisela door de Verenigde Staten. 1968-1971. 1 doos.
- 655
- Stukken betreffende de verhindering door de Sabena op instigatie van de Amerikaanse ambassade te Brussel van een reis van Gisela Mandel naar de Verenigde Staten. 1970. 1 map.
- 656
- Interne discussie bulletins en andere stukken betreffende de International Marxist Group (IMG). 1971. 1 map.
- 657-659
- Stukken betreffende de International Marxist Group (IMG) in Groot-Brittannië en in het bijzonder de onderzoekscommissie inzake de conflicten binnen deze Britse sectie van de Vierde Internationale, waarbij de discussies over de rol van vrouwen binnen de beweging een grote rol speelden. 1971-1972. 3 mappen.
- 660
- Inprekorr. Internationale Presse Korrespondenz der IV. Internationale en correspondentie van Gisela Mandel met Willy Boepple, Ingo Speidel, Theo Wiering en anderen. 1971-1972. 1 pak.
- 661-667
- Notulen van de bijeenkomsten van het Comité Central (C.C.) van de Ligue Révolutionnaire des Travailleurs (LRT), Section Belge de la Quatrième Internationale / Revolutionaire Arbeiders Liga (RAL), Belgische Afdeling van de Vierde Internationale en andere stukken betreffende de Vierde Internationale in België, inclusief de Jeune Garde Socialiste. 1971-1974. 7 pakken.
- 668-669
- Stukken betreffende de bijeenkomsten van het Politiek Bureau (PB) van en andere stukken betreffende de Revolutionaire Arbeidersliga (RAL). Belgische afdeling van de Vierde Internationale. 1974-1976. 1 doos en 1 map.
Stukken afkomstig van Ernst Federn
Aanvulling 2009
- 684
-
Brief d.d.
29.10.1979 van Gisela Mandel-Scholtz uit Parijs aan Helmut Wendler en brief
d.d. 28.03.1982 van Ernest Mandel aan Helmut Wendler na het overlijden van
Gisela Mandel-Scholtz.
1979, 1982.
1 map.
NB. Toegevoegd is de brief d.d. 05.12.2009 van Helmut Wendler aan het IISG waarin hij beide door hem aan het IISG geschonken brieven toelicht evenals de door hem geschonken geluidsbanden van een door Mandel thuis voor een Duits publiek ingesproken rede ten tijde van zijn inreisverbod voor de Duitse Bondsrepubliek.