Archief Nederlandsche Vereeniging tegen Water-, Bodem- en Luchtverontreiniging

Search Archives

Browse archives: Archives index; Browse A - Z; Browse by country

Using the archives: Reading room; Rules for consultation; Request for permission

Archief Nederlandsche Vereeniging tegen Water-, Bodem- en Luchtverontreiniging

Periode 1908-1978
Omvang 2.62 m.
Raadpleging Vrij

Geschiedenis

Nederlandsche Vereeniging tegen Water-, Bodem- en Luchtverontreiniging (WBL), opgericht in 1909; aanvankelijk vooral actief op het gebied van waterverontreiniging door bij de regering aan te dringen op wettelijke maatregelen; vroeg aandacht voor individuele gevallen van waterverontreiniging; adviseerde gemeenten en andere instanties; hield zich 1941-1956 meer bezig met onderzoek naar vervuiling van oppervlaktewateren en rivieren; na 1960 weinig activiteit meer; was in 1972 een van de oprichtende organisaties van Stichting Natuur en Milieu, waarbinnen de activiteiten verder plaatsvonden; opgeheven in 1978.

Inhoud

Agenda's en notulen van het hoofdbestuur en de algemene vergadering 1909-1927; agenda's en notulen van het bestuur 1950-1978; stukken betreffende jaarvergaderingen 1950-1978; algemene correspondentie 1909-1976; correspondetie betreffende ledenwerfacties; kadboeken 1949-1969; stukken betreffende de aangesloten organisaties, het tijdschrift 'Water Bodem Lucht'; dossiers betreffende adressen en voorstellen aan de regering 1909-1954, adviezen en onderzoeken naar waterverontreining 1908-1956, acties ondernomen tegen individuele gevallen van water- en andere verontreiniging 1909-1958, propaganda-activiteiten 1912-1956; documentatie 1901-1956.

Bewerking

Lijst gemaakt door Bernard Mantel in 2003, 2006

INLEIDING

GESCHIEDENIS

Het initiatief voor de oprichting van de Nederlandsche Vereeniging tegen Water-, Bodem- en Luchtverontreiniging ( Vereniging WBL ) werd op 15 september 1909 genomen naar aanleiding van een hoofdartikel in de Visscherij Courant . Een oprichtingsvergadering volgde op 8 november 1909. Aanvankelijk werd alleen gekozen voor een vereniging tegen waterverontreiniging, maar nog in hetzelfde jaar koos het bestuur ervoor ook op te treden tegen bodem- en luchtverontreiniging. De eerste jaren had de vereniging enkele honderden leden, waaronder ook veel overheidsinstanties en industriële bedrijven.

De vereniging hield zich in de eerste jaren vooral bezig met het beïnvloeden van de overheid door het schrijven van adressen aan de regering en aan de Tweede Kamer. In 1919 maakte de vereniging zelfs een compleet uitgewerkt wetsontwerp voor een Wet tegen Waterverontreiniging, dat echter bij het ministerie van Waterstaat in een lade verdween. Daarnaast werden individuele gevallen van waterverontreiniging aangepakt door betrokken bedrijven en overheden aan te schrijven. Vooral secretaris F.G.H. Fischer was onvermoeibaar in het schrijven van brieven en geven van lezingen over het onderwerp van de watervervuiling. Vervuiling van bodem en lucht had minder aandacht. De resultaten van de activiteiten en inhoudelijke artikelen over water- en andere vervuiling werden gepubliceerd in het blad Water Bodem Lucht , dat vanaf de oprichting van de vereniging was verschenen.

In de loop van de jaren twintig en dertig nam de activiteit wat af en verschoof steeds meer naar het verrichten van onderzoek naar watervervuiling. Vooral de biologe N.L. Wibaut-Isebree Moens speelde daarbij een belangrijke rol. Zij leidde tussen 1941 en 1956 diverse onderzoeken naar waterverontreiniging van oppervlaktewateren en de rivieren, hetgeen resulteerde in gedetailleerde rapportages, waarvoor ook bij Rijkswaterstaat belangstelling bestond.

In de jaren vijftig en zestig beperkten de activiteiten van de vereniging zich tot het uitgeven van het tijdschrift en tot het verzorgen van lezingen bij de jaarvergaderingen. In enkele gevallen werd ook commentaar gegeven op wetsvoorstellen. Het toegenomen milieubesef dat ontstond als gevolg van de verschijning van het rapport van de Club van Rome in 1970 leidde ertoe dat in 1971 een samenwerkingsverband werd aangegaan met de Contact- commissie Natuur- en Landschapsbescherming , de Stichting Centrum Milieuzorg en Vereniging Natuurmonumenten . Deze organisaties richtten in 1972 Stichting Natuur en Milieu op, waarbij de Vereniging WBL de taken van de afdeling Milieubeheer verzorgde. Het tijdschrift werd geïntegreerd in het tijdschrift van de Contact- commissie. De zelfstandige activiteiten van de vereniging kwamen daarmee feitelijk tot een einde. In 1978 werd de vereniging opgeheven en geheel geïntegreerd in Stichting Natuur en Milieu.

HET ARCHIEF

Het archief van de Vereniging tegen Water-, Bodem- en Luchtverontreiniging is in 2002 in bewaring gegeven door de rechtsopvolger Stichting Natuur en Milieu. Het archief is waarschijnlijk niet geheel compleet bewaard gebleven. Vooral uit de beginperiode ontbreekt een groot deel van de stukken van het bestuur en van de algemene ledenvergaderingen. Uit de periode 1950-1978 zijn dergelijke stukken wel bewaard gebleven. Een groot deel van het archief bestaat uit dossiers betreffende activiteiten van de Vereniging WBL, gericht op beïnvloeding van de overheid, advisering van gemeenten, onderzoek naar de verontreiniging van het oppervlaktewater en het vragen van aandacht voor individuele gevallen van waterverontreiniging. In de oorspronkelijke ordening waren deze dossiers min of meer chronologisch achter elkaar geplaatst. Bij de ordening is er omwille van het overzicht voor gekozen een thematische indeling te maken. Enkele rapporten betreffende waterverontreiniging zijn overgedragen aan de bibliotheek van het IISG.

INVENTARIS

Algemeen

1: Agenda's en notulen van het hoofdbestuur en van de algemene vergadering. 1909-1927. 1 map.

2-4

Agenda's, notulen en vergaderstukken van het bestuur. 1950- 1978. 3 mappen.

2: 1950-1958.

3: 1959-1971.

4: 1972-1978.

5: Uitnodigingen voor algemene vergaderingen. 1926- 1948. 1 map.

6-7

Stukken betreffende jaarvergaderingen en algemene ledenvergaderingen. 1950-1978. 2 dozen.

6: 1950-1954.

7: 1955-1978.

8: Brievenboek met afschriften van uitgaande brieven. 1909- 1912. 1 deel.

9-10

Algemene ingekomen en afschriften van uitgaande correspondentie met afzenders en geadresseerden U-Z. 1909-1924. 2 mappen.

9: U-W.

10: W-Z.

11-13

Algemene ingekomen en afschriften van uitgaande correspondentie. 1930-1937. 3 mappen.

11: A-K.

12: L-R.

13: S-Z.

14-20

Algemene ingekomen en afschriften van uitgaande correspondentie. 1941-1959. 5 mappen, 2 dozen.

14-16: 1941-1945.

17-18: 1946-1949.

19: 1950-1956. (doos).

20: 1953-1959. (doos).

21: Algemene correspondentie. 1972-1976. 1 map.

Bijzonder

Organisatie

22: Stukken betreffende de statuten en het huishoudelijk reglement. 1909- 1910, 1913, 1947-1949. 1 map.

23: Circulaires en knipsels betreffende de oprichting en de geschiedenis van de vereniging. 1931-1937. 1 map.

24-30

Stukken betreffende financiële aangelegenheden. 1944-1969, 1971- 1978. 7 mappen.

24: Correspondentie betreffende J.G.A. Krijger inzake vergoedingen. 1944-1951.

25: Stukken betreffende verrekeningen met Rijkswaterstaat . 1948- 1955.

26: Diverse financiële stukken. 1950- 1951.

27-29: Kasboeken. 1949-1969.

30: Financiële overzichten. 1971- 1978.

31: Ledenlijsten. 1909-1910, 1935-1949. 1 map.

32-34

Stukken betreffende ledenwerving. 1938, 1940-1941, 1950-1955, 1960. 3 mappen.

32: Diverse stukken. 1938, 1940-1941, 1950-1955, 1960.

33-34: Ledenwerfacties. 1950-1955.

35-38

Correspondentie met leden. 1950-1971 4 mappen.

35: 1950-1957.

36: 1958-1960.

37: 1961-1970.

38: 1970-1971.

39: Stukken betreffende de koninklijke onderscheiding voor bestuurslid N.L. Wibaut-Isebree Moens . 1950- 1956. 1 map.

40-49

Stukken betreffende aangesloten organisaties en afdelingen. 1909- 1926, 1935-1947. 10 mappen.

40: Vereeniging ter Veredeling van den Nederlandschen Vischstand , Amsterdam. 1909- 1917.

41: Vereeniging ter bevordering der Zoetwatervischerij in de provincie Groningen . 1910.

42: Vereeniging tot bevordering van rookvrij stoken . 1910-1913.

43: Kring Groningen. 1910- 1919.

44: Kring Amsterdam. 1911-1912.

45: Kring Dommel-Aa. 1913.

46: Vereeniging van Nederlandsche Werkgevers . 1922-1926.

47: Afdeling voor gezondheidstechniek van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs . 1935- 1941.

48: Bond tegen Verontreiniging van Natuur en Stad . 1938-1942.

49: Nederlandse Vereniging voor Volks- en Schoolbaden . 1940, 1945- 1947.

50: Stukken betreffende het tijdschrift Water Bodem Lucht . 1910-1928, 1955, 1962-1969. 1 map.

51: Stukken betreffende De Provinciale en Periodieke Pers, Verbond van Uitgevers van Nieuwsbladen en Tijdschriften . 1940- 1941. 1 map.

52: Correspondentie met bezettingsautoriteiten betreffende Water Bodem Lucht . 1940-1944. 1 map.

53-54: Manuscripten en overdrukken van artikelen door J.H.G. Fischer . 1914-1923. 2 mappen.

55: Overzicht van rapporten en tijdschriften in het bezit van Vereniging WBL. 1963. 1 map.

56-58

Stukken betreffende jubilea. 1919, 1935, 1959. 3 mappen.

56: 10-jarig jubileum. 1919.

57: 25-jarig jubileum. 1935.

58: 50-jarig jubileum. 1959.

Activiteiten

Adressen en voorstellen aan de regering

59: Stukken betreffende verschillende pre-adviezen. 1909- 1910. 1 map.

60: Stukken betreffende een adres inzake het wetsontwerp tot wijziging en aanvulling van de Hinderwet. 1910-1913. 1 map.

61: Stukken betreffende adressen aan de regering inzake zoetwatervisserij en waterverontreining. 1913-1920. 1 map.

62-63

Stukken betreffende het ontwerp van Wet tegen Waterverontreiniging, opgesteld door de Vereniging WBL . 1919- 1920. 2 mappen.

62: Correspondentie, wetsontwerp, memorie van toelichting.

63: Uittreksel uit de memorie van toelichting, errata, commentaren.

64: Stukken betreffende de memorie van antwoord inzake de Riolenwet. 1922. 1 map.

65: Stukken betreffende een verzoekschrift aan de Tweede Kamer inzake de Hinderwet en de Riolenwet. 1923. 1 map.

66: Stukken betreffende de wijziging van de Hinderwet 1922. 1935- 1936. 1 map.

67: Stukken betreffende het adres aan de Minister van Sociale Zaken inzake de wijzinging van het woningbesluit. 1936. 1 map.

68: Brieven aan de regering inzake waterverontreiniging. 1936- 1940. 1 map.

69: Stukken betreffende de Wet op de Waterverontreiniging. 1954. 1 map.

Advies en onderzoek

70: Stukken betreffende een Commissie voor Adviezen inzake waterverontreiniging. 1908-1912. 1 map.

71: Stukken betreffende het hydrobiologisch station te Rotterdam . 1911. 1 map.

72: Stukken betreffende de commissie inzake vispacht. 1911- 1912. 1 map.

73: Stukken betreffende de Nederlandsche Heidemaatschappij en de toepassing van art. 673 BW inzake de afwatering van percelen. 1911-1912. 1 map.

74: Stukken betreffende adviezen aan de gemeente Goes . 1912-1913. 1 map.

75: Stukken betreffende de riolering te Bodegraven . 1914. 1 map.

76: Stukken betreffende de riolering te Leerdam . 1915. 1 map.

77: Stukken betreffende de riolering te Tilburg . 1915-1920. 1 map.

78: Stukken betreffende de grachten te Wageningen . 1919. 1 map.

79: Stukken betreffende de riolering te Wageningen . 1921. 1 map.

80: Stukken betreffende de riolering te Heemstede . 1921-1924. 1 map.

81: Rapport betreffende de Gemeentelijke Reinigingsdienst Den Haag . 1922-1925. 1 map.

82: Stukken betreffende de grachten te Haarlem . 1923-1924. 1 map.

83: Stukken betreffende de riolering te Hilversum . 1934. 1 map.

84: Stukken betreffende het onderzoek naar de vervuiling van het oppervlaktewater in Noord-Holland . 1935-1941. 1 map.

85: Stukken betreffende Dorr-Oliver NV , een organisatie van ingenieurs op het gebied van waterfiltering. 1940- 1942. 1 map.

86: Stukken betreffende onderzoek naar waterverontreiniging in de provincies Friesland, Groningen, Drenthe, Utrecht en Zuid-Holland. 1942-1944. 1 map.

87: Stukken betreffende een onderzoek naar waterverontreiniging door fabrieken. 1942-1949. 1 map.

88: Stukken betreffende bestellingen van onderzoeksrapporten. 1949- 1955. 1 map.

89: Correspondentie betreffende onderzoeken. 1950-1957. 1 map.

90: Stukken betreffende overdracht van gegevens van het onderzoek naar de verontreiniging van de oppervlaktewateren aan Rijkswaterstaat . 1954-1956. 1 map.

91-92

Rapport rivierenonderzoek 1954-1955, uitgevoerd door mw. dr. N.L. Wibaut-Isebree Moens . 1956. 2 mappen.

91: Inhoudsopgave en afdeling A-C.

92: Afdeling D-F.

Activiteiten tegen specifieke gevallen van verontreiniging

93: Stukken betreffende afvalwater van aardappelmeelfabrieken. 1909- 1911. 1 map.

94: Stukken betreffende waterverontreiniging door suikerfabrieken. 1909- 1911. 1 map.

95: Stukken betreffende Zwanenberg's Slachterijen en Fabrieken , Winterswijk . 1909- 1912. 1 map.

96: Stukken betreffende waterverontreiniging door brongasinrichtingen. 1909-1916. 1 map.

97: Stukken betreffende afvalwater van zuivelfabrieken. 1911. 1 map.

98: Stukken betreffende Zuivelfabriek 'De Eendracht' , Nijeveen . 1911. 1 map.

99: Stukken betreffende de verontreiniging van de Grift bij Apeldoorn . 1911-1914. 1 map.

100: Stukken betreffende de verontreiniging van de Donge bij Dongen . 1912. 1 map.

101: Stukken betreffende de Algemeene Hengelaarsbond en waterverontreiniging in Amsterdam-Noord . 1912- 1913. 1 map.

102: Stukken betreffende kanalisering van de Maas . 1913. 1 map.

103: Stukken betreffende de verontreiniging van het Boterdiep bij Appingedam . 1913. 1 map.

104: Stukken betreffende waterverontreiniging van het Buiten- IJ . 1914-1915. 1 map.

105: Stukken betreffende de zuivelfabriek te Tolbert . 1916. 1 map.

106: Stukken betreffende de uitbreiding van de jamfabriek te Neede . 1917-1918. 1 map.

107: Stukken betreffende de Suikerfabriek Holland te Halfweg . 1921-1922. 1 map.

108: Stukken betreffende verontreiniging van het IJ-meer . 1923. 1 map.

109: Stukken betreffende de beken in Zuid-Limburg . 1924. 1 map.

110: Stukken betreffende stofbestrijding en vliegas. 1928- 1940. 1 map.

111: Stukken betreffende vervuiling van het strand van Texel . 1932-1933. 1 map.

112: Stukken betreffende de vuilstort te Vlijmen . 1936-1937. 1 map.

113: Stukken betreffende lozing in zee. 1936-1937. 1 map.

114: Stukken betreffende de waterwinplaats van Groningen in de Oostpolder bij Haren . 1937-1939. 1 map.

115: Stukken betreffende het Verdronken Oord te Alkmaar . 1937-1938. 1 map.

116: Stukken betreffende verontreiniging van de Overijsselse Vecht . 1947-1948. 1 map.

117: Stukken betreffende verontreiniging van drinkwater door ingegraven olietanks. 1958-1959. 1 map.

Propaganda en voorlichting

118: Stukken betreffende nutslezingen over waterverontreiniging. 1910, zj. 1 map.

119: Stukken betreffende de Wereldtentoonstelling en het Congres van 1913. 1912-1913. 1 map.

120: Stukken betreffende de landbouwtentoonstelling, gehouden van 3 tot 15 september 1913. 1913. 1 map.

121: Stukken betreffende de tentoonstelling van het reinigings- en ontsmettingswezen. 1919-1920. 1 map.

122: Stukken betreffende de Nationale Hygiënetentoonstelling 1920. 1919- 1920. 1 map.

123: Stukken betreffende het voorlichtingsinstituut voor afvalwaterreiniging. 1922-1924. 1 map.

124: Stukken betreffende het centraal gezondheidscongres. 1936- 1941. 1 map.

125: Stukken betreffende de openbare vergadering 'Blijft Noord- Holland brak?', gehouden te Alkmaar op 10 maart 1937. 1937. 1 map.

126: Stukken betreffende samenwerking met Vereniging het Witte Kruis . 1937. 1 map.

127: Stukken betreffende het congres over waterbeheer te Luik , gehouden van 7 tot 9 mei 1956. 1956. 1 map.

128: Stukken betreffende het symposium van de Föderation Europäischer Gewässerschutz ( FEG ) 'Großräumiger Gewässerschutz auf lange Sicht', gehouden op 23-24 oktober 1969 te Delft. 1969. 1 map.

DOCUMENTATIE

119: Documentatie en Krantenknipsels. 1901, 1934-1956. 1 doos.

Full table of contents