Archief Anton Pannekoek
Periode
1893-1948 (1960-1984)
Omvang
1.87
m.
Raadpleging
Vrij
Biografie
Pannekoek, Antonie (1873-1960). Sterrenkundige, vanaf 1919 hoogleraar in de sterrenkunde te Amsterdam; lid van de SDAP 1900; aangesteld aan de Parteischule van de SPD te Berlijn 1906-1907; woonde tot 1914 in Duitsland; werkte mee aan De Nieuwe Tijd, Die Neue Zeit en schreef artikelen in de Duitse sociaal-democratische pers door de Zeitungskorrespondenz, die hij gestencild uitgaf 1908-1914; publiceerde na terugkomst in Nederland in De Tribune en De Nieuwe Tijd; trad toe tot de SDP (vanaf 1918 CPH), in 1921 verliet hij de CPH en sloot zich aan bij het radencommunisme; werkte later als theoreticus mee aan de uitgaven van de Groepen van Internationale Communisten.
Inhoud
Het archief van Pannekoek is ten dele vernietigd in de Tweede Wereldoorlog in Arnhem (1944).
Enkele brieven van vóór 1914 van sociaal-democraten en brieven van radencommunisten uit het interbellum; verder veel manuscripten, excerpten, citaten en notities over filosofische onderwerpen ook ten behoeve van zijn boeken en artikelen; documentatie, de Zeitungskorrespondenz 1908-1914 en kopieën van zijn `Herinneringen aangaande de arbeidersbeweging en de sterrenkunde' (gepubliceerd).
Brief van Wies Gorter-Cnoop Koopmans 1912; brieven van Henriette Roland Holst 1907-1948; brieven van Carl Dantz, Rudolf Franz, Anna Sonnemann en familie van hen in Bremen 1910-1954.
Bewerking
Inventaris gemaakt door B.A. Syes
VOORWOORD
Het archief van
A. Pannekoek
is niet
volledig. Alle voor-oorlogse stukken zijn praktisch verdwenen (bedoeld zijn
hier de stukken uit de periode vóór de tweede Wereldoorlog).
Naar mij is
medegedeeld is het archief bij een bombardement op Arnhem of althans in die
omgeving, vernield.
Het archief is op de gebruikelijke wijze ingedeeld. De
onderwerp-dossiers zijn door ondergetekende samengesteld.
B.A.
Syes
24 November 1964.
Toelichting bij het A. Pannekoek-archief.
Bij dit archief is geen alfabetisch register van correspondenten gemaakt, omdat met uitzondering van de hieronder te noemen 42 brieven, alle correspondentie reeds alfabetisch in de mappen is opgeborgen.
De bedoelde brieven zijn:
Van A. Pannekoek aan
Burgers, J.-
, aantal 1, g.d., (map 187).
Van A.
Pannekoek aan
La Rev. Prol.
, aantal 6, 1952, (map
149).
Van A. Pannekoek aan
P.J. Troelstra
, aantal 3,
1903, (map 209).
Van A. Pannekoek aan
A. Weiland
,
aantal 27, 1948, (map 240).
Van
P.J. Troelstra
aan A.
Pannekoek, aantal 5, 1903, (map 209).
Inhoudsopgave - Archief A. Pannekoek.
Voorwoord.
Correspondentie: aan A.
Pannekoek. 1-107
Correspondentie: van A. Pannekoek. 108, 108a
Correspondentie: van derden aan derden. 109
Excerpten en citaten.
110
Orderwerp-dossiers:
Allgemeine Arbeiter Union (A.A.U.).
111
Anthropogenese. 112
Anti-Militairisme. 113
Arbeidersraden.
114-138
Atoombom. 139
"De Bedrijfskrant". 140
Boeddhisme.
141
Bauernarbeit und Proletarische Arbeit. 142
Chartisten-Beweging.
143
Communistisch Manifest. 144
Einheits-Organisationen.
145
Erfurter Programm. 146
Ethica. 147
Franse Revolutie.
148
Gorter, Herman. 149
Groepen van Internationale Communisten
(G.I.C.). 150
Jeugd. 151
Kerkhervorming. 152
Lenin als Philosoph.
153-157, 157A
Marx en het Marxisme. 158-183
München.
184
Napoleon. 185
"De Nieuwe Tijd". 186
Onderwijs.
187
Ortega y Gasset. 188
Philosophie. 189-197
Propaganda. 198
Psychologie. 199
Radek-Commissie 1912. 200
Rood China. 201
Rusland. 202-205
S.D.A.P. 206, 206A, 206B
S.D.A.P. - S.D.P.
207
S.D.P. - Strijd in de -. 208
Spoorwegstaking 1903. 209
Structuur en Ontwikkeling van maatschappij en staat. 210-236
Studiecentrum voor Maatschappelijke Problemen. 237
Vakverenigingen.
238
Vluchtelingen-probleem. 239
Weiland, A. 240, 241
Wereldoorlog I. 242
Wetenschap en maatschappij. 243-246
De strijd
der arbeiders. 247-271
Manifesten. 272
Kranten-artikelen van A.
Pannekoek. 273
Tijdschrift-artikelen van A. Pannekoek. 274, 275
Diverse
kranten (waarin artikelen van A. Pannenkoek) 275A, 275B, 275C
Foto's.
276
VARIA. 277-282
Pannekoek (aanvullingen). 283-312
INVENTARIS
Correspondentie: aan A. Pannekoek.
- 43A
-
Mattick, P.
1934, 1938-1939,
1947-1950, 1953.
27 brieven.
Ingesloten: J. Schumacher aan P. Mattick. 1948 1 brief.
Ingesloten: Kenafick aan P. Mattick. 1950. 1 brief.
Ingesloten: P. Mattick aan Kenafick. 1950. 1 brief.
Correspondentie: van A. Pannekoek.
- 108
-
Adler
.
z.j. (± 1952).
1 brief.
Bloch . 1948. 1 brief.
Chaulieu . 1954. 1 brief.
Ciliga . 1946. 1 brief.
Dawson . 1949. 1 brief.
Diez, L. 1952. 1 brief.
Eaton, J.K. 1950, 1955, 1958. 3 brieven.
Hornik, L. 1957. 1 brief.
Kenafick . 1949. 1 brief.
Kief . 1950. 2 brieven.
Lucas . 1953. 2 brieven.
Mattick, P. 1934-1953. 20 brieven.
Mc. Nair, J. 1951. 1 brief.
Onbekend 1 overgebracht naar K.A. van Langeraad . 1947. 3 brieven.
Ton Pannekoek aan Anna Pannekoek . z.j. 1 brief.
Van Anna Pannekoek aan Anna. 1 brief.
Wies Gorter aan A. Pannekoek. 1907. 1 brief.
Ridley . 1947. 2 brieven.
Roland Holst, H. [red Het Weekblad]. (voor 1914) ± 1910. 1 brief.
Rubel, N. 1951-1955. 21 brieven. (kopieën).
Schonberg, S. 1948. 5 brieven. Speer and Garrett . 1948. 1 brief.
Weiland . na 1945. 1 brief.
Wiessing . na 1945. 1 brief.
EXCERPTEN EN CITATEN:
- 110
-
Azon, R.
: "La sociologie allemande contemporaine".
Beer, M. : Over Chartisme.
Borkenau : "The Communist International".
Buckle, Th.H. : "History of Civilization in England".
Carrel, Dr. A. : "L'Homme, cet inconnu".
Cheyney, Edw.P. : "Modern English Reform".
Cole (G.D.H.) : "The structure of modern business".
O'Donnell, P. : "Salud! An Irishman in Spain".
Engels : "Internationales aus dem Volksstaat".
Labor Action : Saurier-Gehirne.
Kautsky : "Neue Zeit".
Korsch : "Over Marxisme".
Levy, H. : "The universe of science".
Meinecke, Fr. : "Die Entstehung des Historismus".
Moellendorf, W. von- : "Konservativer Sozialismus".
Paul, O. : "Underground Europe calling 1942".
Rhys Williams, A. : "The Soviets".
Sturmthal, A. : "The tragedy of european Labour 1918-1939".
Szabo, E. : "Neue Zeit".
Weber, M. : "Wissenschaft als Beruf".
Wegener, K. : Klimatologie.
Diversen: Over China.
: Ds. v. Blom over zeggenschap en verantwoordelijkheid.
Onderwerp-dossiers.
Marx en het Marxisme:
- 164
- Manuscript van A. Pannekoek: "Rosa Luxemburg. Die Akkumulation des Kapitals. Ein Beitrag zur ökonomischen Erklärung des Imperialismus. Artikel zonder titel.
- 170
-
Zur Marx'schen
Akkumulations - und Zusammenbruchstheorie. (
C. Steuermann
?).
Staatskapitalismus und Wirtschaftkrise.
Einige kritische Bemerkungen zum Sternberg-Artikel. (door C. Steuermann ).
- 171
-
Stellingen betr.
Kapitalistische en Communistische productie.
Die Nieuwe Wereld (van H. Canne Meijer ? ).
- 172
-
Aantekeningen van A.
Pannekoek over historisch materialisme.
(Cursus: Philosophie; Ethik, Religion, Montesquieu, Rousseau, Owen.)
- 180
- Drie mapjes aantekeningen over economie (waarvan eén over Hilferding 's "Böhm-Bawerks Marx-kritik").
Philosophie:
(Zie ook map 274.)
- 190
-
Manuscript van A.
Pannekoek (?) (of van
Adler
?).
Joseph Dietzgen ( 1828-1888 ) Getypt.
Gedrukt: Inleiding van A. Pannekoek "Einleitung".
"Das Wesen der menschlichen Kopfarbeit". (von J. Dietzgen).
"Das Kapital und Marx" (von J. Dietzgen).
"Der wissenschaftliche Sozialismus" (von J. Dietzgen).
"E.D's. Ansicht über das Vorwort von Xy zu Joseph Dietzgens Wesen der menschlichen Kopfarbeit" bzw. Erkenntnislehre.
- 194
- Manuscript van W. Huhn : Sein und Schein. Eine marxistische Studie über das Verhältnis von Realität und Ideologie. (Benevens brief van W. Huhn aan Canne Meijer . ± 1948? ).
Structuur en Ontwikkeling van maatschappij en staat:
- 225
-
Aantekeningen Ontwikkeling
van de Maatschappij.
(Kapitalisme en socialisme.) (Soc. Revolutie) (Klassen) (10 mapjes).
- 226
- Aantekeningen betr. Ideologie en traditie. Een studie over maatsch. en recht. De ondergang der slavernij in de Oudheid.
De strijd der arbeiders:
(Strijdwijzen en strijdvormen.)
- 254
-
Manuscript van A.
Pannekoek: "Ein halbes Jahrhundert Internationale".
:"Die Armee des Kapitalismus".
- 259
- "Die inneren Kämpfe um die sozialdemokratische Taktik", Auteur onbekend. (Hoofdstuk van uitgebreider manuscript.)
Tijdschrift-artikelen van A. Pannekoek:
(In de Neue Zeit en andere Duitse soc. dem. bladen.)
- 274
-
Energie und Wirtschaft.
Ein theoretischer Kulturkampf, 19-2-1909 .
Sozialismus und Anarchismus.
Die Entwicklung des Weltalls.
Die Entwicklung des Weltalls.
Die Entwicklung des Weltalls.
Die Entwicklung des Weltalls.
Die Entwicklung des Weltalls.
Die Entwicklung des Weltalls.
Die Entwicklung des Weltalls.
Die Entwicklung des Weltalls.
Historischer Materialismus und Religion.
Historischer Materialismus und Religion.
Marxismus und Teleologie.
Monarchismus und Sozialdemokratie.
Entstehung und Entwicklung der Menschheit.
Klassenwirtschaft und Philosophie.
Energie und Wirtschaft.
Das Wesen der Religion.
Discussies over Philosophie en socialisme (contra-pro Bolland) in Delfts Studenten Weekblad ( 1901/1902 ) en Minerva (Alg. Ned. Studenten Weekblad) febr. 1904 .
- 275A
-
a. Akademiker-debatte
(
24-6-1909 - 19-4-1910
).
1. Artikel van A. Pannekoek: "Nochmals: Partei und Akademiker", van K.H. ( K. Horner = A. Pannekoek) in Arb. Zeitung 18-6-1909 .
2. "Gradnauers demokr. Illusionen", van A. Pannekoek in Leipziger Volkszeitung, 22-12-1909 .
3. "Kritik?", van A. Pannekoek, Dresdner Volkszeitung, 21-1-1910 .
b. Deventer-kongres 1909, "Volkswacht", 17-3-1909 .
c. "Parlamentarismus und Massenstreik" ( 4-11-1910 - 5-12-1910 ).
1. "Die Machtmittel des Proletariats", van A. Pannekoek in Schwäbische Tagwacht, 4-11-1910 .
2. "Alte oder neue Taktik", I en II in Schwäbische Tagwacht, d.d. 12 en 14-11-1910 , door K.H.
3. Parlamentarismus und Massenstreik", van A. Pannekoek in Schwäbische Tagwacht van 2 en 3 dec. 1910 .
d. "Gewerkschaftliche Demokratie", ( 23-12-1910 - 2-1-1911 ) Een artikel onder deze titel van A. Pannekoek in Bremer-Burgerzeitung, (?) van 2-1-1911 .
- 275B
-
e. Tegen de
vakbondsdemocratie (
14-1-1911 -
26-2-1911
) (4 art.).
f. Massen und Führer ( 3-3-1911 ).
g. Bericht vom Parteitag in Jena ( 27-9-1911 ).
h. "Staatsmonopole und Sozialismus", van 12-3-1912 .
i. Imperialisme en rev. taktiek in de arbeidersbeweging ( 18-7-1912 ).
j. Kwestie royement Hildebrand ( 13-5-1912 - 17-10-1912 ).
- 275C
-
k. Die Arbeitermasse und
die Partei-organisation (
22-6-1912 -
28-6-1912
).
l. "Kautsky über die neue Taktik", ( 10-9-1912 - 12-9-1912 ) 3 artikelen van A. Pannekoek.
m. Arbeiders en intellectuelen", Het Volk, 16-4-1900 .
n. "Lehrkurse zur Arbeiterbildung" (o.a. van Pannekoek), 1910 .
o. Over Jozef Dietzgen, 22 en 23-3-1912 , Vorwärts.
p. Diversen.
Pannekoek (aanvulling).
Aanvulling 2003
- 295
- Brieven van Carl Dantz, Rudolf Franz, Anna Sonnemann en familieleden in Bremen. 1910-1954. 1 map.
Aanvulling 2006
- 303
- Stukken betreffende de tegemoetkoming in de studiekosten van A. Pannekoek en vervolgens zijn benoeming en salariëring bij de Rijkssterrewacht te Leiden. 1893-1896, 1898, 1903-1904. 1 map.
- 304
- Stukken betreffende de pensioenaanvrage van A. Pannekoek bij de Pensioenraad en stukken benodigd voor deze aanvrage. 1898, 1906, 1915-1919, 1925, 1931, 1936, 1941-1942, 1948. 1 map.
- 305
- Bewijzen van lidmaatschap van A. Pannekoek en J.M. Noordewier van de SDAP afdeling Leiden. 1899, 1901. 2 stukken.
- 306
- Uittreksel uit het Huwelijksregister betreffende het huwelijk van Antonie Pannekoek en Johanna Maria Noordewier. 1903. 1 stuk.
- 307
- Huurverdrag betreffende een door Erich Köhn van 1 januari 1907 tot 1 april 1908 aan A. Pannekoek en zijn echtgenote verhuurde woning in Berlijn-Zellendorf. 1906. 1 stuk.
- 308
- 'Rechnungs-Buch für Herrn Dr. Anton Pannekoek bei der Deutschen Bank Filiale Bremen'. 1910-1915. 1 deel.
- 309
- Brief van de Vereeniging Gooische Hoogere Burgerschool betreffende het eervol ontslag van A. Pannekoek als leraar wis-, natuur- en sterrenkunde. 1919. 1 stuk.
- 310
- Biografische aantekeningen van Dr. A. Pannekoek, aangenomen als lid van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen per 25 april 1925. 1925. 1 stuk.
Aanvulling 2009
- 313-314
- Brieven van zijn vader, diens broer Adolf en zijn schoonvader aan Anton Pannekoek. 1904, 1907-1909, 1911-1919. 2 omslagen.
- 315
-
Brieven van
de chemicus Henk Brauns uit de Verenigde Staten aan Anton Pannekoek.
1911-1918.
1 map.
NB. Henk Brauns trouwde in 1913 met de jongste zuster van Anton Pannekoek.
- 316
- Ansichtkaarten van Wies Gorter-Cnoop Koopmans en Herman Gorter aan Anneke Pannekoek en Ton Pannekoek. 1913-1915. 1 map.
- 317-318
- Manuscript en getypte versie van 'Herinneringen uit de arbeidersbeweging' door Anton Pannekoek. 1944. 2 mappen.
- 319
- Manuscript en getypte versie van 'Sterrekundige herinneringen' door Anton Pannekoek. 1944. 1 map.
- 320
-
Anthropogenese. Een studie over het ontstaan van den mensch
door
Ant. Pannekoek.
1945.
1 katern.
NB. 'Eigen exemplaar met correcties' en bijlagen.
- 321
-
Antropogenesis. A study of the Origin of Man
door A. Pannekoek.
1953.
1 katern.
NB. 'Eigen exemplaar met correcties' en bijlagen.
- 323
-
Brieven van
Anton Pannekoek aan de gemeentebesturen van Apeldoorn en Boxtel betreffende de
genealogie Pannekoek.
1958.
2 stukken.
NB. Met antwoord van beide gemeenten op de achterzijde van de brieven.
- 325
- Correspondentie betreffende de manuscripten 'Herinneringen uit de arbeidersbeweging' en Sterrekundige herinneringen door Anton Pannekoek. 1960 en z.j. 1 omslag.
- 326
- Doorslag van een brief d.d. 5 februari 1966 van A.J. (Ton) Pannekoek aan Karl-Ernst Moring te Hamburg betreffende de biografie van Anton Pannekoek. 1966. 1 stuk.
- 328
-
Manuscript
'Intellektueele Schoonheid' door Anton Pannekoek, en nog enkele stukken
afkomstig van Jenne Clinge Doorenbos.
1967 en
z.j.
1 stuk.
NB. Manuscript 'Intellektueele Schoonheid'met opdracht 'Voor Jenne' [Clinge Doorenbos].'