Archief Sem Presser
Periode
(1886) 1929-1986 (-2001)
Omvang
3.65 m
Raadpleging
Vrij
Biografie
Sem Presser; geboren 1917 te Amsterdam en aldaar overleden in 1986; werkzaam in de illegaliteit in WOII; een van de bekendste naoorlogse Nederlandse persfotografen; gewaardeerd om zijn sociale fotografie; voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten (NVF) 1948-1951 en 1968-1981; bestuurslid van de Fotografenfederatie, de Stichting Burafo, de Auteursraad, World Press Photo en Europhot; afgevaardige in de Amsterdamse kunstraad en jurylid van de Zilveren Camera; zijn werk is veelvuldig tentoongesteld.
Inhoud
Agenda's; correspondentie; getuigschriften, legitimatiebewijzen, lidmaatschapskaarten en overige particuliere stukken; manuscripten; aantekeningen en publicaties; stukken betreffende het Algemeen Nederlands Fotopersbureau, Vereniging van Beoefenaars der Gebonden Kunsten (GKf), Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten (NVF), tentoonstellingen, festiviteiten; overige stukken; documentatie.
Archivalia van echtgenote Joke Presser-van den Heuvel (1928-1999); correspondentie; agenda's en adressenboekjes; condoleance brieven n.a.v. het overlijden van Sem Presser; stukken ontvangen en opgemaakt als voorzitster van de Stichting Sem Presser Archief; documentatie.
Bewerking
Inventaris gemaakt door Tiny de Boer in 2002
INLEIDING
Sem (Samuel) Presser werd op 21 november 1917 in Amsterdam geboren. Hij overleed op 29 oktober 1986 in Amsterdam. Presser was een van de bekendste naoorlogse persfotografen van Nederland. Hij werd voornamelijk gewaardeerd om zijn sociale fotografie. Hij was enig kind van de joodse diamantbewerker Salomon Presser en Heintje Peper . Presser volgde twee jaar de HBS, daarna de ULO. Fotografie leerde hij in de praktijk. Na de ULO werkte hij bij een handel in werkkleding. Van 1935-1936 werkte hij als manusje-van- alles bij het fotopersbureau van Sieg Vaz Diaz en werd free-lance fotograaf. Vanaf 1937 werkte hij zelfstandig onder de naam Algemeen Nederlands Fotopersbureau . In 1938 werkt hij samen met Ben van Meerendonk . Presser trouwde in 1942 met Ruth Schachno , van wie hij na de oorlog weer scheidde. Hij trouwde in 1954 met Joke (Johanna Hendrika Martina) van den Heuvel .
Presser maakte in april 1940 de exclusieve foto van Generaal Winkelman , in bespreking met Prins Bernhard , waardoor hij direct bekendheid verwierf als persfotograaf. Tijdens de oorlog deed hij illegaal werk en verbleef op wisselende adressen. In 1942 dook hij onder in Arnhem onder de naam Wim Knol . Hij vervalste persoonsbewijzen en maakte foto's en teksten voor clandestiene boeken. Hij fotografeerde de Slag om Arnhem en de evacuatie. Hij brak door de linies en werd officieel oorlogsfotograaf voor de Geallieerden. In 1945 fotografeerde hij de capitulatie van de Duitsers in Hotel de Wereld te Wageningen met Prins Bernhard als opperbevelhebber van de Nederlandse Strijdkrachten .
In 1946 werd hij lid van de Vereniging van Beoefenaars der Gebonden Kunsten (GKf) en de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten (NVF) . Van 1948-1951 was hij voorzitter van de NVF. In 1951 verhuisde hij van Amsterdam naar Roquebrune aan de Franse Rivièra. Hij schreef er reisgidsen en maakte reportages voor binnen- en buitenlandse media.
In 1965 keerde hij terug naar Amsterdam. Hij maakte fotoreportages met teksten voor Nederlandse en buitenlandse bladen, boeken en encyclopedieën. Hij zette zich in voor erkenning en verbetering van de maatschappelijke positie van fotografen en werd weer voorzitter van de NVF van 1968-1981. Daarnaast was hij bestuurslid van de Fotografenfederatie , de Stichting Burafo , de Auteursraad , World Press Photo en Europhot . Hij was afgevaardigde in de Amsterdamse Kunstraad en jurylid van de Zilveren Camera. In 1980 werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau voor zijn illegale werk tijdens de Duitse bezetting en andere verdiensten. Hij ontving verschillende prijzen waaronder de Zilveren Camera en de Gouden Medaille van de Biënnale in Venetië en de Capi-Lux Alblas prijs. Van zijn werk werden vele tentoonstellingen georganiseerd.
Het archief werd in 2001 in bewaring gegeven aan het IISG. Bij het archief werd een lijst aangetroffen, gemaakt door F. van Gastel . Deze lijst heeft als richtsnoer gediend bij het maken van de inventaris. De correspondentie in de rubriek algemeen is veelvuldig gericht aan mevrouw Presser en loopt door na het overlijden van Sem Presser. Blocnotes met aantekeningen over nummers en beschrijvingen van dia's werden overgebracht naar het Maria Austria Instituut, waar zich de professionele foto's bevinden van Sem Presser. Familiefoto's en andere foto's werden overgebracht naar de Afdeling Beeld en Geluid van het IISG. Boeken en periodieken werden overgebracht naar de bibliotheek van het IISG.
Het archief heeft een omvang van 3,65 m.
INVENTARIS
SEM PRESSER
ALGEMEEN
Correspondentie
- 1-52
-
Ingekomen brieven en
doorslagen van uitgaande brieven. Deels met bijlagen. Alfabetisch geordend.
1946, 1952-1963, 1974-1976, 1978-1995 en z.j.
11 mappen, 40 omslagen en 1 doos.
N.B. De correspondentie is deels gericht aan J.H.M. (Joke) Presser- van den Heuvel en loopt door tot na het overlijden van Sem Presser .- 12
- Elsevier, B.V. Uitgeversmaatschappij en Elsevier Services B.V. 1957, 1959, 1974, 1985-1989. (map)
- 13-16
-
Geïllustreerde Pers N.V., De
.
1957-1958, 1961-1974.
(mappen)
13. 1957-1958, 1961-1966.
14. 1967-1969.
15. 1970-1972.
16. 1973-1974.
PARTICULIER
Opleiding en getuigschriften
Legitimatiebewijzen en lidmaatschapskaarten
Huisvesting
Tweede Wereldoorlog
- 76
- Persoonsbewijzen, verklaringen, brieven, aantekeningen, kalender, bonnen en overige stukken. (1938), 1940-1945, 1949-1950 en z.j. 1 map.
- 77
-
Fotokopieën van brieven,
pamfletten, bonnen, persoonsbewijzen, nieuwsbulletins, blz. 158-186 uit
Het clandestiene boek
en overige stukken.
1941- 1945,
1983.
1 map.
N.B. Door Presser in 1986 gemaakte fotokopieën, veelal in tweevoud.
Overige stukken
- 81
- Trouwboekje van Sem Presser en Ruth Schachno . Met een kwitantie van de huwelijksvoltrekking. 1942. 1 omslag..
- 82
- Uitnodigingen en menukaarten. 1950, 1952, 1955-1956, 1958-1962, 1967, 1981, 1985 en z.j. 1 omslag.
OPENBAAR LEVEN
Auteurschap
Manuscripten
- 87-88
- Typoscripten en manuscripten van teksten voor radiouitzendingen, o.a. voor de AVRO . 1953-1956, 1958, 1960-1961 en z.j. 2 mappen..
- 89-91
- Typoscripten van artikelen en reisverslagen, gepubliceerd in Margriet , Revue en de Geïllustreerde Pers . 1955-1961, 1963 en z.j. 2 mappen.
- 94-98
- Typoscripten en manuscripten van artikelen over reisverslagen, radioteksten en overige onderwerpen. 1960-1963, 1965, 1969-1975, 1977, 1979-1980, 1986 en z.j. 4 mappen en 1 omslag.
- 102
- Typoscript van 'Oorlogsboek'. Roman over Adolf Hitler en de aanloop tot de Tweede Wereldoorlog, gesitueerd rond 1939. Z.j. 1 map.
- 103
- 'Dat gebeurde hier'. Typoscript van het illegale boekje, gemaakt gedurende de Tweede Wereldoorlog over de periode 1939-1944. Z.j. 1 omslag.
- 104
-
'Nederland weer vrij'.
Typoscript van het artikel.
Z.j.
1 omslag.
N.B. De foto's van schilderijen en litho's van de Oranjes van 1813-1814 hieruit zijn overgebracht naar de afdeling Beeld en Geluid.
- 105
- 'Boffen en wanboffen'. Manuscript van verhalen over zijn belevenissen bij het maken van foto's. Z.j. 1 omslag.
- 106
- 'Belevenissen van vóór de oorlog'. Manuscript van verhalen over zijn belevenissen bij het maken van foto's. Z.j. 1 omslag.
Aantekeningen
Algemeen Nederlands Fotopersbureau
Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten (NVF)
- 127
-
Uitnodigingen en agenda's
van de algemene (jaar-)vergaderingen van de
Nederlandsche Vereeniging
van Persfotografen en Filmoperateurs
. Met ledenlijsten.
1937-1939.
1 omslag.
N.B. Presser en B.J. van Meerendonk werden in 1939 geroyeerd; na de Tweede Wereldoorlog werd de naam veranderd in Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten .
- 128
- Agenda's, uitnodigingen en verslagen van de bestuursvergaderingen van de NVF . 1949, 1970, 1975-1976 en z.j. 1 omslag.
- 130
- Verslagen van de algemene ledenvergaderingen van de NVF . Met een nieuwsbrief. 1985-1986. 1 omslag.
- 131-132
- Ingekomen brieven en doorslagen van uitgaande brieven. 1948-1950, 1969-1980, 1986 en z.j. 2 mappen.
- 135
- Stukken betreffende de Stichting Bijstandsfonds van de NVF . 1956, 1966, 1971, 1974-1977, 1979-1981 en z.j. 1 omslag.
- 137
- Stukken betreffende het 50-jarig bestaan van de NVF in 1982, gehouden in 1980. 1979-1980. 1 omslag.
- 138
- Typoscripten van toespraken door Presser tijdens de uitreiking van de Zilveren Camera. 1973, 1978-1979, 1981. 1 omslag.
Overige activiteiten
- 144
- Stukken ontvangen en opgemaakt als bestuurslid van de Stichting Auteursraad voor het Reproduktierecht . 1979, 1984. 1 omslag.
- 145
- Stukken ontvangen en opgemaakt als lid van de commissie Auteursrecht van de Federatie van Kunstenaarsverenigingen . (1980), 1983. 1 omslag.
DOCUMENTATIE
- 155
- Stekelkruid. Een bundel rijmen door E. Laurillard . Met aantekening ' Knol april 1944', pseudoniem van Presser gedurende de Tweede Wereldoorlog. 1886. 1 deel..
- 156
-
Dokter
Langpootmug
en
't Arme boertje
. Clandestien uitgegeven
kinderboekjes.
c. 1940-1945.
1 deel.
N.B. Zie blz. 158-159 van het Het clandestiene boek 1940-1945 van Lisette Lewin .
- 157
- Pamfletten, kranten, brochures en overige stukken, door Presser gedurende de Tweede Wereldoorlog verzameld. 1940-1943, 1945 en z.j. 1 map.
- 158
- De zingende walvis , Het tankschip en Het lammetje en de glimworm , met granaatscherf. Boeken van ' Wim Knol ', pseudoniem van Presser gedurende de Tweede Wereldoorlog. 1942-1944. 1 map.
- 160
- Photo Data Book . Uitgegeven door General Electric Company . Met technische gegevens over fotografie. 1946. 1 deel..
- 161
- Artikelen over Presser . Gedrukt en getypt. Met enkele foto's van Presser in de artikelen. 1947, 1951, 1957, 1969-1970, 1972-1973, 1975, 1978-1980, 1984-1987, 1989, 1993-1994, 1997 en z.j. 1 map.
- 162-163
- Artikelen in kranten en tijdschriften over de uitreiking van de 'Zilveren Camera'. 1950, 1952-1953, 1973-1982, 1986. 2 mappen.
- 164
- Knipsel van de open brief van Presser aan Th.A. Sontrop , directeur van de Arbeiderspers te Amsterdam, gepubliceerd in De Journalist . Fotokopie. 1975. 1 stuk..
- 165
- Jaar te kijk - Year on View. De zilveren camera 1977 . Boek met selectie van foto's die meedongen in de jaarlijkse wedstrijd georganiseerd door de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten . Exemplaar nr. 5 bestemd voor Presser , als voorzitter van de NVF . 1977. 1 exemplaar..
- 166
- Het vrije boek in onvrije tijd. Bibliografie van illegale en clandestiene belletrie , samengesteld door Dirk de Jong . Fotokopie van een gedeelte. Losbladig. 1978. 1 omslag.
- 168
- Het clandestiene boek 1940-1945 van Lisette Lewin . Met gegevens over Presser op blz. 158-171. 1983. 1 deel.
- 169
- Kranten- en tijdschriftartikelen over de tentoonstelling van foto's uit de jaren 50, gehouden in het Gemeentearchief van Amsterdam . Fotokopieën. 1985. 1 omslag.
J.H.M. (JOKE) PRESSER-VAN DEN HEUVEL (1928- 1999)
ALGEMEEN
OPENBAAR LEVEN
Voorzitter Stichting Sem Presser Archief
- 206
- Agenda's en besluitenlijsten van de bestuursvergaderingen van de Stichting Sem Presser Archief . Met bijlagen. 1990- 1995. 1 map.
- 210
- Statuten en statutenwijzigingen van de Stichting Sem Presser Archief . Met voorbeeldstatuten. 1987, 1990. 1 omslag.
- 211
- Stukken betreffende de beheersovereenkomst met de Stichting Maria Austria Instituut . 1976, 1996 en z.j. 1 omslag.
DOCUMENTATIE
- 214
-
Sem Presser. Een halve
eeuw fotojournalistiek
. Uitgegeven fotoboek ter gelegenheid van
Pressers vijftigjarig jubileum als fotojournalist en zijn onderscheiding met de
Joop Alblas Prijs, toegekend door
Capi-Lux
.
1985.
1 exemplaar.
N.B. Met de aantekening van Sem Presser: Dit is het boek van Joke..., 35 jaar al een deel ervan..., 1/3 eeuw huwelijk!; een ander exemplaar afkomstig uit de nalatenschap van Joep Büttinghausen , ook met aantekeningen van Sem Presser, is overgebracht naar de bibliotheek.
- 215
- 'De GKf en de geschiedenis', artikel van Jan Coppens , gepubliceerd in het GKf bulletin . 1987. 1 stuk..
- 217
- Fotoboekje Het glazen oog . In de reeks: Uit het archief in het archief. Onder eindredactie van Leo Divendal . Met aantekeningen. 1991. 1 deel..
- 219
- Fotokopieën van foto's van Sem Presser uit de periode 1940-1965. Met begeleidende brief. 1995 en z.j. 1 map.