Archief Vereniging Nederland-DDR (Amsterdam)
Periode
1974-1993
Omvang
2.75 m.
Raadpleging
Beperkt
Ondertekening
speciale verklaring vereist
Zie informatie over raadpleging
Geschiedenis
De Vereniging Nederland-DDR werd opgericht in 1974; had tot doel het bevorderen van de vriendschappelijke betrekkingen tussen Nederland en de DDR, het verzamelen en beschikbaar stellen van informatie, het bevorderen van politieke, culturele, sportieve en wetenschappelijke contacten en het organiseren van lezingen, tenstoonstellingen en reizen; werd in 1990 opgegeheven.
Inhoud
Notulen algemene ledenvergaderingen, vergaderingen van hoofdbestuur en dagelijks bestuur; correspondentie; stukken betreffende de oprichting, reglementering en liquidatie; financiële stukken; stukken betreffende de activiteiten van afdelingen en de jongerenwerkgroep, delegaties en reizen, jubilea, tentoonstellingen en manifestaties, stedenbanden, publicaties; documentatie 1974-1990.
Bewerking
Inventaris gemaakt door Bouwe Hijma
I N L E I D I N G
Voorgeschiedenis
In februari 1969 werd een internationaal permanent comité voor de erkenning van de Duitse Democratische Republiek (DDR) ingesteld. Kort daarop werd in Nederland een Breed Comité voor de Erkenning van de DDR opgericht. De officiële oprichtingsdatum was 27 oktober 1969 maar pas in 1971 ging het comité echt aan de slag. In het comité hadden politici uit de PvdA , de CPN , de PPR , de PSP en D'66 zitting en daarnaast wetenschappers en kunstenaars. In 1972 zag West-Duitsland in het kader van de door de regering Brandt gevoerde 'Ost-Politik' af van het recht van alleenvertegenwoordiging. Dit impliceerde het einde van de z.g. Hallsteindoctrine die het landen verbood diplomatieke betrekkingen met de DDR aan te gaan - op straffe van verbreking van de relatie met de Bondsrepubliek. Nederland erkende de DDR op 5 januari 1973 en daarmee kwam een einde aan het bestaansrecht van het comité in de toenmalige vorm. Een initiatiefcomité ging zich nu inzetten voor de oprichting van een Vereniging Nederland-DDR.
Geschiedenis
op 12 oktober 1974 werd de Vereniging Nederland-DDR opgericht. In een kort
na de oprichting samengestelde brochure werden de doelstellingen als volgt
geformuleerd: - 'Het bevorderen van de vriendschappelijke betrekkingen tussen
Nederland en de DDR. - Het verzamelen en beschikbaar stellen van informatie
over de DDR. - Het stimuleren en organiseren van contacten op het gebied van
met name politiek, cultuur, wetenschap en sport. - Het organiseren van
uitwisselingsprogramma's op zo veel mogelijk gebieden. - Het organiseren van
lezingen, tentoonstellingen en andere manifestaties. - Het uitgeven van een
eigen orgaan voor de leden van de vereniging. - Het organiseren van reizen naar
de DDR' (1).
De vereniging kende een raad van advies, een hoofdbestuur en
een dagelijks bestuur, terwijl op plaatselijk niveau afdelingen werden
opgericht. Er ging eens per kwartaal een ledenorgaan verschijnen waarvan de
naam enkele malen werd gewijzigd (2). Voorzitter van de vereniging werd
Dick van der Meer
die, nadat zomer 1979 een bestuurscrisis
was uitgebroken, in de herfst van dat jaar werd opgevolgd door
P.A.
Burggraaf
, lid van de PvdA en vroeger van de PSP. Secretaris van de
vereniging was vanaf de oprichting tot de opheffing
F.
Neijts
, lid van de PvdA en voorheen (tot 1958) van de CPN. In het
bestuur hadden onder andere ook
F.J.F. Uijen
(PvdA) en
D.K.J. Tommel
(D'66) zitting.
De vereniging zette
zich met name in voor reizen van delegaties naar de DDR. Dit konden
parlementaire of gemeentelijke delegaties zijn maar ook bijvoorbeeld specifieke
vrouwen- of jongerenreizen. Deze reizen werden vaak georganiseerd in
samenwerking met reisbureau Kontakt te Amsterdam. Ook trachtte de vereniging
kunstenaars, musici en wetenschappers uit de DDR naar Nederland te laten komen
om de wederzijdse kennis van land en cultuur te stimuleren. De organisatie in
de DDR waarmee de Vereniging intensief samenwerkte, was de Liga für
Vökerfreundschaft in Berlijn, de spil tussen de DDR en de vele
vriendschapsverenigingen. De Vereniging Nederland-DDR meed overigens uit
behoefte aan een zekere distantie in de naam nadrukkelijk de term
vriendschapsvereniging' (3).
In de tweede helft van de jaren tachtig
streefde de vereniging naar het aangaan van stedenbanden tussen Nederlandse
steden en steden in de DDR. Steden als Arnhem, Delft en Zaandam gingen zulke
banden aan maar een verdere uitbouw hiervan werd door de gebeurtenissen in 1989
afgebroken. In 1989 ontbrandde naar aanleiding van de gebeurtenissen in de DDR
in het bijzonder en in het Oostblok in het algemeen binnen de vereniging een
discussie over de situatie in de DDR. Met name het goedpraten door de leiders
van de DDR en met name Egon Krenz, de opvolger van
Erich
Honecker
, van het neerslaan van de studentenopstand in Peking,
verontrustte de gemoederen binnen de vereniging (4). De val van de Berlijnse
Muur zorgde in november van datzelfde jaar voor grote verwarring met name omdat
al snel duidelijk werd dat met deze historische gebeurtenis direct de toekomst
en/of het bestaansrecht van de DDR in het geding waren (5).
Op 6 oktober
1990 besloot de ledenvergadering tot opheffing van de vereniging. De
geschiedenis van de vereniging is in 1993 op schrift gesteld door P.A.
Burggraaf die van 1 november 1975 tot de opheffing voorzitter van de vereniging
was (6).
Het archief van de vereniging werd voorjaar 1993 door F. Neijts
geschonken aan het IISG.
De fotocollectie die deel uitmaakte van het
archief, is overgebracht naar de afdeling Beeld en Geluid van het IISG. Uit het
archief zijn tijdens de ordening uitsluitend doubletten vernietigd.
Noten
1. Inventaris nr. 95.
2. Het
verenigingsblad heette achtereenvolgens Nederland- DDR. Periodiek van de
Vereniging Nederland-DDR (1975 1980), Dialoog. Tildschrift voor culturele en
sociale kontakten. Vereniging Nederland-DDR (1981-1982) en Neder land-DDR.
Informatiebulletin van de Vereniging Nederland DDR (1983-1990). Aanwezig in
bibliotheek IISG (incompleet).
3. Burggraaf P.A., Zestien jaar
geschiedenis Vereniging Nederland-DDR. Z.p., 1993, p. 16.
4. Inventaris
nr. 11. 'Verslag van het gevoerde beleid van het hoofdbestuur Vereniging
Nederland - DDR over de peri ode Jaarvergadering 1989 - Jaarvergadering
19901.
5. Inventaris nrs. 10-11, 14 en 38.
6. Zie noot 3.
I N V E N T A R I S
STUKKEN VAN ALGEMENE AARD
Vergaderstukken
STUKKEN BETREFFENDE BIJZONDERE ONDERWERPEN
Oprichting, reglementering en liquidatie
- 34
- Stukken betreffende het Initiatief-komitee Vereniging Nederland-DDR en de oprichting van de Vereniging Nederland-DDR. 1974-1976. 1 map.
- 36
- Stukken betreffende de samenstelling en de activiteiten van de raad van advies. 1974-1975. 1 map.
Jubilea
Activiteiten van de afdelingen en van de jongerenwerkgroep
Delegaties en reizen
- 58
- Stukken betreffende het bezoek van een delegatie uit de DDR aan Nederland van 8 tot 13 maart 1983. 1 map.
- 59
- Stukken betreffende in samenwerking met de Freier Deutscher Gewerkschaftsbund te organiseren reizen. 1978-1982. 1 map.
- 64
- Stukken betreffende de samenstelling van delegaties en de voorbereiding van reizen naar de DDR. 1975-1989. 1 doos.
Tentoonstellingen/manifestaties
- 69
- Stukken betreffende mogelijke bezoeken aan Nederland van Jurij Brezan, de germanist K. Jarmatz , de zangeres Sonja Kehler, de actrice Wera KUchenmeister , de acteur Hans Radloff, de architect Peter Sniegen , de auteur Hans Weber , de germanist Werner Herden en de Liedermacher Helga en Clement de Wroblewsky en het organiseren van tentoonstellingen van kunstenaars uit de DDR in Nederland. 1976-1981. 1 map.
- 70
- Stukken betreffende de expositie 'Berlijn groet Amsterdam' in Amsterdam in april-mei 1978 en de daar aan verbonden prijsvraag. 1 omslag.
- 71
- Stukken betreffende de DDR-week aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en de in het kader daarvan georganiseerde boekententoonstelling in oktober 1979. 1 omslag.
- 72
- Stukken betreffende de tentoonstelling 'Dresden '83 een impressie uit de DDR' in Rotterdam in november 1983. 1 pak.
- 73
- Stukken betreffende de tentoonstelling 'Het antifascistische boek' aan de Rijksuniversiteit Groningen , de stichting lerarenopleiding Ubbo Emmius te Leeuwarden en de Katholieke Universiteit Nijmegen . 1985. 1 map.
Stedenbanden
Verenigingsorgaan, overige publikaties en bibliotheek
- 87
- Stukken betreffende de uitgave van diverse brochures uit de DDR in het Nederlands. 1974-1977. 1 pak.
- 88
- Stukken betreffende de opbouw van een handbibliotheek van de vereniging en Ions Boekencentrumt, de literaire afdeling van de vereniging. 1975-1976 en 1979. 1 map.
- 89
- Stukken betreffende geplaatste advertenties in het verenigingsorgaan. 1981-1984, 1986-1987 en 1989-1990. 1 map.
- 90
- Notulen van de vergaderingen van de redactie van het ledenbulletin van de vereniging. 1987-1989. 1 map.