Archief Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers (Bentveld)

Archieven zoeken

Archieven: Index; Overzicht A - Z; Overzicht per land

Raadplegen: Studiezaal; Regels voor raadpleging; Toestemming aanvragen

Archief Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers (Bentveld)

Periode 1919-1998
Omvang 26.5 m.
Raadpleging Beperkt
Toestemming vereist voor stukken jonger dan 15 jaar van het bestuur van de vereniging De Rode Hoed, de rechtsopvolger van de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers
Zie informatie over raadpleging

Geschiedenis

De Vereniging Arbeidersgemeenschap (AG) der Woodbrookers werd opgericht in 1919 als werkverband van de in 1908 opgerichte Vereeniging Woodbrookers in Holland; in 1931 werd het conferentiecentrum in Bentveld in gebruik genomen waar gedurende vele decennia tal van cursussen werden georganiseerd; in 1937 volgde het conferentiecentrum in Kortehemmen; het blad Tijd en Taak werd het orgaan van de AG; in 1995 besloot de AG zichzelf op te heffen en op te gaan in de nieuwe vereniging De Rode Hoed die haar activiteiten concentreerde in het gelijknamige gebouw aan de Amsterdamse Keizersgracht.

A. van Biemen (1914-1984), na studie theologie en sociologie aan de Rijksuniversiteit te Leiden Nederlands-Hervormd predikant te Barsingerhorn 1939-1944 en Haarlem 1944-1946, directeur van de AG der Woodbrookers te Bentveld 1946-1979 en na promotie in 1950 buitengewoon hoogleraar aan de theologische faculteit van de Universiteit van Amsterdam 1969-1984.

Inhoud

Notulen bestuursvergaderingen 1919-1941, 1945-1961, 1964-1995; notulen ledenvergaderingen 1922-1940, 1948-1995; correspondentie 1919-1959, 1988-1996; circulaires 1920-1941, 1946-1952; jaarverslagen 1929-1994; stukken betreffende stafvergaderingen Bentveld 1961-1980, jubilea 1951-1989, ledenadministratie 1920-1990, financiële administratie 1921-1995, huisvesting 1930-1994, cursussen en conferenties 1920-1995, Tijd en Taak 1935-1995, Religieus Socialistisch Verbond 1922-1939, Leiterkreis der Evangelischen Akademien und Laieninstitute in Europa 1953-1983, Nederlands Cultureel Contact 1948-1966, Vereniging van Volkshogescholen en Vormingscentra 1987-1990.

Persoonlijke papieren A. van Biemen: Correspondentie 1937-1981; stukken betreffende zijn theologiestudie en promotie 1934-1950, predikantschappen Barsingerhorn en Haarlem 1936-1947, bestuursactiviteiten vormingsinstituut Kerk en Wereld 1948-1978, Raad voor de Arbeid ter verbreiding van het Evangelie 1948-1960, Raad voor de Zaken van Kerk en Samenleving van de Ned. Herv. Kerk 1950-1962, Rijkskweekschool Haarlem 1948-1970, hoogleraarschap Universiteit van Amsterdam 1967-1983, cursussen en lezingen 1940-1981, Nederlandse Volksbeweging 1945-1949, PvdA 1946-1979, Wiardi Beckman Stichting 1947-1979, vormings- en ontwikkelingswerk 1947-1980.

Stichting Woodbrookers Nederland (SWN): notulen bestuursvergaderingen 1985-1987, correspondentie 1986-1987, financiële en juridische aangelegenheden 1985-1990.

Stukken van de Internationale Ausschuss der Religiösen Sozialisten/Internationale Bund Religiöser Sozialisten 1919-1940, 1945-1991; o.a. afkomstig van de secretarissen Théodore de Félice, Christine Ragaz en Adriaan van Biemen.

Stukken betreffende de Rotterdamsche Vereeniging voor Ontwikkeling en Ontspanning der Vrouwelijke Jeugd Clubhuis De Zeemeeuw 1937-1946.

Stukken van mej. L.E.M. van Dijk 1962-1978 en mej. M.W.H. (mien) Schreuder 1954-1956.

Stukken betreffende uitbreidingen en onderhoud van de gebouwen in Bentveld 1935-1936; brieven van architect G. Feenstra 1936; plakboek betreffende W. Banning en het werk der AG 1933-1971.

Notulen van de vergaderingen van de commissie voor het Noordelijk Werk, het bestuur en de leden; correspondentie; stukken betreffende cursussen in Kortehemmen; financiële administratie 1935-1986.

Stukken van Dick Houwaart betreffende de redactievergaderingen van en zijn bijdragen aan het blad 'Tijd en Taak' 1985-1996.

Bewerking

Inventaris gemaakt door Bouwe Hijma in 1998

Tweede archiefvormer

Biemen, Adriaan van.

VOORWOORD

In deze Werkuitgave zijn de inventarissen opgenomen van de archieven van de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers (AGW) en Adriaan van Biemen alsmede van het archief van Willem Banning . Besloten is deze inventarissen in één band uit te brengen omdat de levens van Banning en Van Biemen en derhalve ook hun archieven nauw verbonden zijn met de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers, waarvoor zij zich jarenlang hebben ingezet.
De Werkuitgave begint met de inventaris van de archieven van de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers en Adriaan van Biemen. Deze inventaris heeft een gezamenlijke inleiding en een doorlopende nummering.
In het tweede deel van de Werkuitgave volgt de inventaris van het archief van Willem Banning. Deze inventaris heeft een afzonderlijke inleiding op het leven en het archief van Banning en kent een eigen nummering.
Achter deze inventarissen volgt een index op het geheel en deze index verwijst naar de paginanummers.
De Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers, die enkele jaren geleden de landelijke omgeving van Bentveld heeft verruild voor de Amsterdamse Keizersgracht en na opheffing van de oude vereniging is opgegaan in de nieuw opgerichte vereniging `De Rode Hoed', was zo vriendelijk de ordening van de archieven financieel te ondersteunen.

INLEIDING

Geschiedenis van de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers

Oprichting en eerste jaren

In 1903 was het buiten `Woodbrooke' te Selly-Oak bij Birmingham afgestaan door de welgestelde Quaker George Callbury , om daar een Quaker-seminarium te stichten. Dr. Rendel Harris nam de geestelijke leiding op zich en vanaf het begin was het de bedoeling dat dit centrum een internationaal karakter zou krijgen en was ook Nederland vertegenwoordigd. Harris was kort voordat hij de leiding van Woodbrooke op zich nam, uitgenodigd voor een hoogleraarschap aan de Leidse Universiteit. Leidse studenten die teleurgesteld waren over zijn weigering, werden door Harris uitgenodigd om het centrum in Woodbrooke te bezoeken.
Op 28 december 1908 kwamen enkele van deze Nederlandse bezoekers van Woodbrooke bijeen en zij richtten de `Vereeniging Woodbrookers in Holland' op. Zij vormden een bijbelkring en al snel ontstond het idee een zomercursus te organiseren. De eerste zomercursus werd in september 1910 in Lunteren gehouden en trok 82 deelnemers. Deze zomercursussen werden in korte tijd een traditie, maar het liefst wilde men in Nederland een eigen Woodbrooke stichten. Deze wens ging in vervulling toen Jonkvr. J. Baronesse van Heeckeren van Kell een terrein te Barchem ten geschenke gaf. In 1913 werd op de Kalenberg de Lezingzaal gebouwd en sindsdien concentreerde de Vereeniging haar werk in het Gelderse Barchem.
In 1917 werd tijdens de ledencursus de wens geuit het werk ook onder de arbeiders uit te breiden.
In 1918 benoemde de ledenvergadering een commissie bestaande uit ds. W. Banning , mw. R. Joosten-Chotzen en ds. J.Jac. Thomson, die als taak kreeg te overwegen of de Vereeniging speciaal werk ten dienste van de arbeidersbeweging zou kunnen ondernemen. De Vereeniging besloot na hun advies dat zij `speciale werkzaamheden zal ondernemen om de arbeiders-beweging te dienen'. Het bestuur benoemde een commissie, bestaande uit ds. W. Banning, H.J. van Geuns, mej. T.P. de Jong , mr. M.J.A. Moltzer , mej. J.A. de Roever en ds. J.Jac. Thomson om deze werkzaamheden op te zetten. Bovengenoemde commissie vergaderde voor het eerst op 20 oktober 1919 te Utrecht. Ds. W. Banning werd tot voorzitter gekozen, mej. T.P. (Dora) de Jong tot secretaris en mej. J.A. (Hans) de Roever tot penningmeester. Thomson bedacht een naam en zo ontstond in 1919 de `Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers', ook wel kortweg als AG aangeduid. In eerste instantie zou men de werkzaamheden concentreren op het cursuswerk en daarnaast op het uitgeven van brochures. De eerste cursus werd van 29 mei tot 1 juni 1920 in Lunteren gehouden onder leiding van ds. W. Banning. De AG kende eigen leden, buitengewone leden en begunstigers en had ook een eigen bestuur en opereerde dus betrekkelijk zelfstandig naast de Vereeniging Woodbrookers Holland. De cursussen vonden plaats in Lunteren, in het gebouw van de Protestantenbond te Soesterberg en vooral in Barchem.

Samenwerking en fusie met het Religieus-Socialistisch Verbond

Op 2 januari 1915 was het Religieus-Socialistisch Verbond (RSV) opgericht dat in verschillende plaatsen Zondagmorgenbijeenkomsten hield. In het begin hield de AG samenwerking af omdat men dacht dat het RSV het vertrouwen van de moderne arbeidersbeweging niet zou kunnen winnen. De internationale conferentie te Barchem in juli 1924 maar vooral het Eerste Religieus-Socialistisch Congres in oktober 1927 te Amsterdam bracht beide groeperingen dichter bij elkaar. De Centrale Commissie voor het religieus-socialisme ontstond waarin AG en RSV waren vertegenwoordigd. De Centrale Commissie organiseerde het Derde Religieus-Socialistisch Congres in november 1931, maar de samenwerking beperkte zich vooralsnog tot het overleg in deze Commissie.
Enkele jaren later werd een fusieplan ontwikkeld en beide organisaties stelden een commissie in die voorstellen formuleerde over grondslag, taakverdeling etc. Zo ontstond de Federatie van Religieus-Socialistische Gemeenschappen, gevormd door de plaatselijke Religieus-Socialistische Gemeenschappen en de AG. De Centrale Commissie bereidde een Congres voor dat op 6 en 7 april 1935 te Bentveld en Haarlem werd gehouden en waar de Federatie formeel werd opgericht.

Internationale verbindingen

De AG, nauw verbonden met de vanuit Engeland geïnspireerde Vereeniging Woodbrookers in Holland, was vanaf het begin geïnteresseerd in buitenlandse contacten. Met geestverwanten in België, Duitsland en Engeland werd contact gelegd en ook met de Zwitserse beweging onder leiding van Leonard Ragaz. In 1924 vond in het kort daarvoor opgeleverde Groote Huis te Barchem onder leiding van ds. W. Banning een internationale conferentie plaats, waaraan 53 afgevaardigden uit Duitsland, Engeland, Finland, Frankrijk, Zwiterland en Nederland deelnamen. In de tweede helft van de jaren twintig volgden diverse ontmoetingen en conferenties met geestverwanten uit vooral Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. In de jaren dertig droegen de stroeve internationale verhoudingen en de economische crisis er aan bij dat ondanks geestverwantschap een internationale beweging niet kon worden opgebouwd.

De organisatie van het werk

De jaren twintig

De AG verrichtte haar werkzaamheden steeds in nauwe samenwerking met de Vereeniging. Toch ontstonden er af en toe wrijvingen. De voorzitter van de Vereeniging, Dr. H.T. de Graaf verwachtte van de AG dat deze naast de socialistische ook de protestants-christelijke vakbeweging in haar werk zou betrekken. De AG weigerde dit, zich beroepend op de oorspronkelijk door de voorlopige commissie ingeslagen koers. De jaarvergadering van de Vereeniging in augustus 1923, waarin de voorzitter der AG tot bestuurslid van de Vereeniging werd benoemd, besprak de verhouding tussen de Vereeniging en de voortaan als Werkverband aangeduide delen. De AG werd zodoende een geheel afzonderlijk en zelfstandig geheel en kon nu tijdens de jaarvergadering op 4 augustus 1924 een eigen huishoudelijk reglement vaststellen. Volgens dit reglement stelde de AG zich ten doel: `de arbeidersbeweging te dienen in religieuze geest op de grondslag der Vereeniging Woodbrookers in Holland'. Onder arbeidersbeweging werd verstaan `die maatschappelijke beweging, die streeft naar een productiewijze in socialistische zin'.
De AG ontplooide tal van activiteiten. Vanaf 1925 ontstonden in vele gemeenten vormen van plaatselijk werk, terwijl ook brochures en deeltjes in de reeks `Religieus-Socialistische vragen' het licht zagen. In de zomer van 1925 merkte het bestuur van de AG dat de belasting voor zijn leden te zwaar werd. Eenzelfde situatie deed zich voor bij het bestuur van de Vereeniging. Een ander steeds terugkerend punt was de behoefte van de AG aan een `eigen huis'. Rond het tienjarig bestaan van de AG in 1929 werd onder de leden een geldinzamelingsactie gehouden maar enkele grote giften, o.a. van Henriette Roland Holst , zetten pas echt zoden aan de dijk waardoor zowel het aanstellen van een directeur als het laten bouwen van een `eigen huis' in zicht kwam. Het bestuur besloot het kapitaal te laten beheren door een `Stichting tot Steun van het Werk der Arbeiders Gemeenschap, werkverband der Vereeniging Woodbrookers in Holland', waarvan het bestuur gevormd wordt door het bestuur der AG.
Het kapitaal stelde de AG in staat een deel bij te dragen in het salaris van de door de Vereniging te benoemen directeur-secretaris die dan tevens directeur der AG zal zijn. W. Banning die per 1 oktober 1929 tot directeur van de Vereeniging was benoemd, kon nu ook voor een deel door de AG worden gesalarieerd.

De jaren dertig

De volgende stap was een religieus socialistisch centrum te stichten in het westen van het land. Op de jaarvergadering in 1930 kon bekend worden gemaakt dat een huis met duinterrein te Bentveld, gemeente Zandvoort, was gekocht. Architect G. Feenstra zou het huis verbouwen en een directeurswoning bouwen. Op 2 september 1931 kon het eigen Huis met plaats voor 58 mensen worden ingewijd. Het werk kon nu echt beginnen. Op 4 september 1931 kon de eerste cursus te Bentveld van start gaan. In 1931 werd ook het initiatief genomen activiteiten te ontplooien ten behoeve van de vele werklozen. In Bentveld werden in de jaren die volgden tal van werklozeninternaten georganiseerd, zowel voor werklozen als voor hun vrouwen. Op de leden van de AG werd een geregeld beroep gedaan geld ter beschikking te stellen voor dit onderdeel van het werk. Naast de internaten werden in de jaren dertig jaarlijks gemiddeld zo'n twintig cursussen gehouden, meestal in de weekends maar ook rond de Kerst- en Pinksterdagen. Soms waren deze cursussen gericht op speciale doelgroepen als predikanten of jongeren. Een vaak gememoreerd hoogtepunt was het op 7 en 8 november 1931 te Bentveld en Haarlem gehouden Derde Religieus-Socialistisch Congres in Nederland, waar o.a. het lekespel `De Moeder' van Henriette Roland Holst werd opgevoerd.
Van betekenis was ook dat het sinds 1903 verschijnende christen-socialistische blad De Blijde Wereld in 1932 werd omgezet in het weekblad Tijd en Taak dat onder de hoofdredactie van W. Banning uitgroeide tot het orgaan van de AG. Ondanks het nieuwe eigen Huis ontstond al weer spoedig ruimtegebrek. Op 14 april 1934 werd de Lezingzaal ingewijd, ontworpen door architect Feenstra die zelf tot de AG behoorde en gebouwd door werklozen, die hun werk afsloten met het voordragen van het spreekkoor `Het Huis der Gemeenschap', speciaal voor deze gelegenheid geschreven door Henriette Roland Holst. In 1936 werd het Huis te Bentveld verbouwd waardoor de capaciteit aanzienlijk werd uitgebreid.
Op de jaarvergadering van de AG werd het bestuur gemachtigd ook in het noorden van het land een religieus-socialistisch centrum te stichten. Op de Blijde Werelddag in 1936 in Kortehemmen, waar de AG de beschikking had gekregen over een groot stuk grond, werd een Commissie voor het Noordelijk Werk geïnstalleerd. De predikanten J.L. van Apeldoorn, D. Bakker en L.H. Ruitenberg vervulden hier een voortrekkersrol. Ook hier ging de opdracht een gebouw te ontwerpen naar architect Feenstra en op 25 september 1937 werd dit door jonge werklozen gebouwde centrum geopend. De AG werd door giften van velerlei zijde in staat gesteld dit werk te verrichten en verder uit te breiden. Soms waren dit giften van zeer bemiddelde particulieren, zoals Emilie C. Knappert en Henriette Roland Holst-Van der Schalk . Van grote betekenis waren ook de giften van De Centrale Arbeiders- Verzekerings- en Depositobank en van `Hulp na Onderzoek'. In de winter van 1938-1939 kreeg de AG wederom een grote som waardoor het mogelijk werd de directeur een volledige aanstelling te geven en nieuwe vormen van werk te beginnen. Dit laatste betekende o.a. de oprichting van het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing te Bentveld, dat in januari 1940 van start ging en cursussen zou gaan organiseren in Bentveld en Kortehemmen. De deelnemers aan de door dit Centrum georganiseerde cursussen, kwamen meerdere keren per jaar bijeen nadat zij eerst thuis de stof hadden bestudeerd. Onder de dreiging van het nationaal-socialisme werden tijdens de jaarvergadering op 8 oktober 1938 de `Richtlijnen' van de AG vastgesteld. Deze richtlijnen moesten aanduiden wat het wezen van de AG was, wat de bindende kracht was, evenals de kern van de religieuze en maatschappelijke overtuiging.
Kortom, sinds de oprichting van de AG in 1919 was de omvang van haar activiteiten aanzienlijk gegroeid. Het aantal leden, het aantal cursussen en de uitbreiding van de huisvesting zorgden er voor dat in 1939 bij het twintigjarig bestaan in alle ernst en soberheid die de beweging kenmerkte, met tevredenheid teruggekeken kon worden op wat in twee decennia was bereikt. In 1940 volgde ook weer een uitbreiding van het gebouwencomplex te Bentveld. Naast het Huis werd een kleiner pand gebouwd waar de vaste medewerkers van het Bentveldse werk woonden en zij die langere tijd te Bentveld verbleven een eenpersoonskamer konden krijgen.

De Tweede Wereldoorlog

De Duitse inval en de hierop volgende bezetting van Nederland maakten de toekomst van het cursuswerk onzeker. Het cursuswerk werd voorlopig opgeschort omdat de gebouwen van de AG ter beschikking werden gesteld aan de slachtoffers van het bombardement op Rotterdam. Directeur W. Banning werd kort daarop door de Vere(e)niging van Vrijzinnige Hervormden te Haarlem beroepen als voorganger. Hij aanvaardde dit beroep op voorwaarde dat hij zolang als dit mogelijk was, zijn werkzaamheden voor de AG te Bentveld en het blad Tijd en Taak , dat inmiddels los gemaakt was van De Arbeiderspers en ondergebracht was bij de AG, zou kunnen voortzetten. Op 8 september 1940 hield hij zijn intreepreek. Al in de loop van 1940 kreeg Tijd en Taak een verschijningsverbod en begin 1941 werd de AG verboden, werden de gebouwen van de AG te Bentveld in beslag genomen en werd het vermogen geconfisqueerd. De consequentie was dat het werk van de AG nu echt kwam stil te liggen en dat Banning voor het eerst sinds zijn jaren in Sneek weer full-time predikant werd.
Op 4 mei 1942 werd Banning als gijzelaar gevangen gezet in Sint Michielsgestel. Op 21 december 1943 werd Banning vrijgelaten. Voor hem gold echter de uitdrukkelijke voorwaarde dat hij vanaf 10 januari 1944 niet meer in de provincies Noord-Holland en Utrecht mocht verblijven. Dit betekende dat Banning voor de rest van de oorlogsjaren was afgesneden van Bentveld en Haarlem. Banning mocht wel naar de provincie Zuid-Holland waar de Hervormde gemeente van Naaldwijk een beroep op hem deed.

Bevrijding en wederopbouw

Na de bevrijding was het prioriteit voor Banning om het werk van de AG en het blad Tijd en Taak een nieuwe impuls te geven. De gebouwen van de AG waren in gebruik geweest bij het Nederlandsch Arbeidsfront en verkeerden in desolate toestand. Inmiddels hielden de leden van de AG wel op diverse plaatsen beraad over de toekomst van hun werk. Banning had al vóór het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn twijfels over het voortgaan met het werk van de AG omdat het naar zijn mening te sektarisch was (Van Wirdum-Banning, p. 147). Nu na de bevrijding de doorbraak op gang kwam en een verwant maar breder gezelschap als de Nederlandse Volksbeweging ten tonele was verschenen, was er alleen maar meer reden voor bovengenoemde twijfel. De oprichting van de Partij van Arbeid en het tot stand komen van ` Kerk en Wereld ', het bezinnings-, opleidings- en vormingsinstituut van de Ned. Herv. Kerk te Driebergen, speelden ook een rol in deze discussie. Uiteindelijk werd besloten de activiteiten van de AG te hervatten. Doel was nu de ontmoeting tussen christenen, socialisten en humanisten te stimuleren en dienstbaar te zijn aan de Kerken, de socialistische beweging en meer dan voorheen, ook de vakbeweging, met name het NVV. Men ging er van uit dat er nog wel degelijk behoefte bestond aan de methode van vormingswerk zoals deze in de jaren dertig in Bentveld vorm had gekregen.
Banning koos er echter voor deze oude methode zelf in de praktijk te brengen bij het nieuwe ` Kerk en Wereld '. Banning was dus niet langer beschikbaar als `leider van Bentveld'. Wel bleef Banning tot 1950 voorzitter van de AG, waarna ds. L.H. Ruitenberg zijn opvolger werd. Voor het vanaf september 1945 weer verschijnende Tijd en Taak bleef Banning als redacteur beschikbaar naast ds. J.J. Buskes en later ds. L.H. Ruitenberg en J.G. Bomhoff. Zijn opvolger als directeur in Bentveld werd Adriaan (Ad) van Biemen, predikant te Haarlem. In de zomer van 1946 werd het gebouw te Bentveld heropend. In Kortehemmen was het werk al iets eerder hervat onder leiding van ds. Bakker en mej. Sj. Gorter . In 1954 werd ds. Sj. Bijleveld benoemd tot directeur van het centrum in Kortehemmen. In 1950 startte het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing opnieuw. Bij het werk van de AG bleef Banning in de praktijk echter nauw betrokken en in de herinnering van velen die in de jaren vijftig cursussen volgden, drukte hij er een stempel op. Banning en Van Biemen werkten nauw samen, niet alleen in Bentveld maar ook binnen de Internationaler Bund religiöser Sozialisten/International League of Religious Socialists. Banning was voorzitter van deze organisatie, terwijl Van Biemen secretaris was van 1954 tot 1960 en daarna voorzitter.
In 1950 veranderde de organisatiestructuur. Op 30 april van dat jaar werd als opvolger van de `Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers (AG), Werkverband van de Vereniging Woodbrookers in Holland' de Vereniging `Arbeiders Gemeenschap (AG) der Woodbrookers' opgericht, gevestigd te Bentveld, gemeente Zandvoort. De AG was nu voor het eerst zelf een vereniging. Dit betekent dat wanneer in stukken van vóór 1950 sprake is van de vereniging altijd de `Vere(e)niging der Woodbrookers in Holland', opgericht in 1908, bedoeld wordt.
De Vereniging Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers verrichtte het werk. Daarnaast was er de Stichting tot Steun van het Werk der Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers. Deze bezat de gebouwen en terreinen, verhuurde deze aan de Vereniging en subsidieerde uit haar inkomsten de tekorten van de Vereniging die ondanks de subsidies van Rijk en Provincies, De Centrale en De Arbeiderspers vaak aanzienlijk waren.
In de jaren vijftig waren er vijf soorten werk te onderscheiden:
1. Korte en langere cursussen gewijd aan actuele, geestelijke, sociale en politieke vragen. Deze cursussen staan open voor een ieder;
2. Beroepsgroepenwerk. Artsen, verpleegsters, leerkrachten, maatschappelijk werk(st)ers, huisvrouwen etc. komen bijeen om hun plaats en functie in een veranderende samenleving te bespreken;
3. De twee-jarige cursussen van het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing. De deelnemers komen zes weekends en een zomerstudieweek bijeen;
4. Contacten met de vakbeweging, vooral het NVV en met enkele bedrijven. Daaruit kwam een nieuw soort werk voort, de cursussen voor leden van kernen en ondernemingsraden;
5. Begin jaren vijftig intensiveerde zich het contact met scholen. Hieruit groeide in 1955 het `Centrum voor Maatschappelijke Vorming'. Hierbij ging het vooral om de verdieping van cultureel, sociaal en politiek inzicht bij leerlingen van Kweekscholen en Nijverheidsscholen.
Van belang was dat het werk van de AG in 1952 werd opgenomen in de subsidieregeling van Vormingswerk in Internaatsverband van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. In 1962 werd de hele organisatiestructuur op de kop gezet. Vanaf dat jaar hebben we te maken met:
-de `Vereniging Barchembeweging ' te Barchem, gemeente Laren (Gelderland), voorheen `Vere(e)niging Woodbrookers in Holland' (opgericht in 1908);
-de `Vereniging Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers' te Bentveld, gemeente Zandvoort;
-de ` Stichting Vormingscentrum Barchem ' te Barchem;
-de `Stichting Vormingscentrum Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers Bentveld' te Bentveld;
-de `Stichting Vormingscentrum Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers Kortehemmen' (later werd Beetsterzwaag aan de naam toegevoegd) te Kortehemmen, gemeente Smallingerland.
Het vormingswerk van de AG was op deze wijze ondergebracht in aparte stichtingen. Deze stichtingen verzorgden vooral cursussen voor leden van ondernemingsraden. Zij kregen hier lessen in onderhandelen, wetskennis, bedrijfsstrategie en het beoordelen van reorganisatieplannen. Bovengenoemde verenigingen en stichtingen zijn alle weer vertegenwoordigd in de in 1962 opgerichte Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland. Later sloten de Stichting Vormingscentrum Venwoude te Lage Vuursche, de Stichting Vormingscentrum De Vonk te Noordwijkerhout en de Stichting Vormingscentrum Van Eeghenhuis in Zeeuws-Vlaanderen zich hierbij aan.
Eind 1985 besloten vier van de zes bij Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland aangesloten vormingscentra te proberen tot een fusie te komen. Met het oog hierop werd de Stichting Woodbrookers Nederland (SWN) opgericht. Deze omvatte de Woodbrookerscentra Barchem, Bentveld, Kortehemmen/Beetsterzwaag en Venwoude. In 1986-1987 vonden besprekingen plaats over de voorgenomen fusie maar uiteindelijk kwam door diverse oorzaken dit fusieverband niet tot stand. Besloten werd tot ontbinding van de Stichting Woodbrookers Nederland nadat het Vormingscentrum te Barchem was uitgetreden. Zo verschenen de oude stichtingen weer op het toneel.

Langzame neergang, opheffing en fusie

Het hoogtepunt van dit werk lag in de jaren vijftig en werd op de bekende wijze voortgezet tot eind jaren zestig. In de jaren zestig en vooral zeventig veranderde de maatschappij echter in een snel tempo. Enerzijds vergrijsde het ledenbestand waarop de AG zich met religieuze c.q. levensbeschouwelijke weekends en cursussen richtte, terwijl anderzijds het vormingswerk steeds verder professionaliseerde. Dit had tot gevolg dat de traditionele activiteiten die de AG vanaf de oprichting hadden gekenmerkt en de vormingswerkactiviteiten steeds verder uiteen gingen lopen.
De wijzigingen die door het ministerie in allerlei subsidieregelingen werden doorgevoerd, betekenden het einde van het vormingswerk onder de vlag van de AG der Woodbrookers. Het centrum in Bentveld sloot zijn deuren en werd samen met de andere gebouwen op het terrein eind 1994 te koop aangeboden nadat de bezittingen in Kortehemmen al eerder waren verkocht. De Vereniging AG der Woodbrookers, met nog circa 600 leden, besloot tijdens de ledenvergadering op 28 januari 1995 om zich op te heffen en op te gaan in de nieuw op te richten vereniging `De Rode Hoed'. Het bestuur van deze nieuwe vereniging zou de krachten bundelen met het bestuur van de al bestaande progressief-katholieke stichting `De Rode Hoed' aan de Keizersgracht te Amsterdam. Niet zozeer financiële zorgen vormen de achtergrond van opheffing en fusie, maar veeleer het feit dat aan de traditionele activiteiten van de AG niet langer behoefte bestond. Voor het vinden van nieuwe vormen werd het samengaan met `De Rode Hoed' in een stedelijke omgeving vruchtbaar geacht.

Adriaan van Biemen (1914-1984)

Adriaan van Biemen werd geboren op 16 juli 1914 in Leiden. Hij bezocht het gymnasium in zijn geboorteplaats waar hij vervolgense theologie en sociologie studeerde aan de Rijksuniversiteit. Vervolgens was hij predikant bij de Ned. Herv. Gemeenten Barsingerhorn, Haringhuizen en Kolhorn (1939-1944) en bij de Vereniging van Vrijzinnig Hervormden te Haarlem (1944-1946). Hij volgde Banning op als directeur van de AG der Woodbrookers en vervulde deze functie van 1946 tot 1973. Met ingang van 1 januari 1973 trad hij terug als directeur maar bleef in Bentveld als adjunct-directeur en studie-adviseur werkzaam tot 1979.
Hij promoveerde in 1950 bij Banning op de dissertatie De zedelijke waardering van de arbeid in het industrialisme. Bijdrage tot een sociale ethiek naar christelijk besef. Naast het directeurschap in Bentveld was hij leraar hebreeuws aan het gymnasium te Haarlem en leraar godsdienst, cultuur en maatschappij aan de Rijkskweekschool te Haarlem. Nadat hij al meerdere jaren incidenteel college had gegeven, werd Van Biemen in 1969 tot buitengewoon hoogleraar in de `Kennis van de maatschappij en haar problemen in relatie tot kerk en godsdienst' benoemd aan de theologische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Op 24 november 1969 sprak hij zijn inaugurale rede `Alledaags leven en bijbelse boodschap' uit.
Daarnaast vervulde Van Biemen tal van bestuursfuncties, o.a. was hij lid van de hoofdbesturen van de Partij van de Arbeid en de Maatschappij tot nut van 't algemeen, maakte hij deel uit van het curatorium van het Nutsseminarium voor Pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) en van het curatorium voor de vrijwilligersopleiding van de Stichting Nederlandse Vrijwilligers (SNV).
Van 1961 tot 1983 was Van Biemen voorzitter van de Internationaler Bund religiöser Sozialisten/International League of Religious Socialists, terwijl hij van 1965 tot 1971 eveneens voorzitter was van de Leiterkreis der Evangelischen Akademien und Laieninstitute in Europa, vanaf begin jaren '70 de Ökumenische Vereinigung der Akademien und Laieninstitute in Europa.
In Nederland vervulde hij vele bestuurs- en nevenfuncties. Zo was hij bestuurslid van de Landelijke Stichting tot Activering der Protestantse Zieken Verzorging (APZV), de Stichting `De Vrije Academie voor Beeldende Kunsten' te Den Haag, de Eduard van Beinum Stichting en de Vereniging tot Opleiding voor Sociaal-Pedagogische Beroepen die de Sociale Academie te Amsterdam onder zich had.
Ook was Van Biemen lid van de Commissie Herziening Vennootschapsrecht van het NVV, de Contactcommissie Levensbeschouwing en Vakbeweging van de FNV, de Commissie voor het Kweekschoolonderwijs van de Raad voor de Zaken van Kerk en School en de Commissie Bezitsvorming van het Nederlands Gesprek Centrum (NGC). Op kerkelijk gebied was Van Biemen lid van de Raad voor de Arbeid ter verbreiding van het Evangelie, van de Raad voor de Zaken van Kerk en Samenleving van de Ned. Herv. Kerk en de door deze Raad ingestelde Studiecommissie voor Sociale Ethiek, alsmede van de Commissies voor Internationale Zaken en voor Geloof en Kerkorde van de Oecumenische Raad van Kerken in Nederland.

De acquisitie en ordening van de archieven

De acquisitie van het archief van de Arbeiders Gemeenschap verliep schoksgewijs.
In 1986 werd het grootste gedeelte van het archief van de AG evenals het daarmee nauw verbonden archief van Van Biemen uit Bentveld naar het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) te Amsterdam overgebracht. In de inleiding bij de in 1987 van deze archieven gemaakte voorlopige lijst staat vermeld dat beide archieven zo vermengd waren dat een scheiding `ondoenlijk' was.
Vervolgens werden in 1990 op twee zolders van het gebouw in Bentveld archivalia van de AG aangetroffen die eveneens naar het IISG werden overgebracht. Hiervan werd in 1992 een voorlopige lijst gemaakt. Na de fusie van de AG met `De Rode Hoed' in 1995 werden de resterende archieven van de AG naar de Keizersgracht in Amsterdam overgebracht. In 1997 werd dit materiaal eveneens aan het IISG overgedragen. Besloten werd de in 1986 en 1990 verworven archivalia te herordenen samen met het in 1997 verworven materiaal.
Ook nu bleek het archief van Van Biemen vanwege zijn nauwe betrokkenheid bij de AG niet te scheiden van dat van de AG. Daarom zijn beide delen in één inventaris beschreven. In het algemeen zijn de stukken die hij duidelijk in zijn functies binnen de AG ontving en opmaakte, in het eerste deel van de inventaris geplaatst. Zijn particuliere stukken en de neerslag van zijn andere functies en activiteiten, religieus, politiek of wetenschappelijk, worden in het tweede gedeelte beschreven. Voor onderzoek zal het in de meeste gevallen echter nodig zijn beide delen van de inventaris te raadplegen.
Binnen het archief van de AG was het bij de rubriek `Organisatie' niet mogelijk een onderscheid aan te brengen tussen de stukken die in algemene zin over de AG gaan en de stukken die specifiek op het centrum in Bentveld betrekking hebben. Wel konden de stukken die uitsluitend op Kortehemmen betrekking hebben, afgezonderd worden. De stukken die betrekking hebben op cursussen en conferenties, werden ingedeeld naar onderwerp en doelgroep. Bij de stukken die betrekking hebben op de contacten met verwante groeperingen is een onderscheid gemaakt tussen kerkelijke en levensbeschouwelijke groeperingen enerzijds en instellingen op het gebied van het volksontwikkelings- en vormingswerk anderzijds.
Bij de in 1986 en 1990 verworven archivalia bevonden zich ook stukken van Willem Banning, de vóóroorlogse directeur van de AG die overigens ook na de bevrijding intensief bij het werk van de AG betrokken bleef. Voor zover deze stukken geen directe relatie hadden met het werk van de AG, zijn deze samengevoegd met het in 1988 door het IISG verworven archief van Banning. Correspondentie gericht aan Banning in zijn functie als directeur van de AG der Woodbrookers, bevindt zich uiteraard in het archief van de AG. Inv.nr. 1132 bevat stukken betreffende de Internationale Ausschuß der religiösen Sozialisten en daarbij bevinden zich ook aan Banning geadresseerde brieven.
De archieven van de AG en van Banning zijn afzonderlijke archieven maar wegens de nauwe verbondenheid van de AG en Banning is besloten de beide inventarissen in één Werkuitgave uit te brengen.
In het archief van Banning, die per 1 oktober 1929 tot directeur was benoemd door de Vereniging Woodbrookers en vanaf 1931 het centrum in Bentveld leidde, bevinden zich veel stukken die betrekking hebben op het werk van de AG, vooral uit de periode vóór mei 1940. Daarnaast bevatten ook andere op het IISG aanwezige archieven relevante informatie over Banning en de AG. Bijvoorbeeld de persoonsarchieven van Emilie Ch. Knappert en L.H. (Bart) Ruitenberg zijn van groot belang en ook de archieven van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP), de Partij van de Arbeid (PvdA) en daaraan gelieerde organisaties kunnen aanvullende gegevens opleveren.
De eerste annex bevat het apart aangeleverde archiefje van de bovenvermelde Stichting Woodbrookers Nederland (SWN) die in de tweede helft van de jaren tachtig een kort leven was beschoren.
De tweede annex bevat stukken afkomstig van mej. L.E.M. van Dijck en mej. M.W.H. (Mien) Schreuder, beiden actief in de AG.
De derde annex bevat stukken van de Internationaler Bund religiöser Sozialisten (IBRS)/International League of Religious Socialists (ILRS), waarbij de Woodbrookers aangesloten waren omdat zij zich nauw verwant voelden met de meeste van de bij deze koepel aangesloten verbanden. Deze annex bevat voor de eerste periode het secretariaatsarchief van de IBRS/ILRS, gevormd door Théodore de Félice, secretaris 1946, Christine Ragaz, secretaris 1946-1953 en Adriaan van Biemen, secretaris 1954-1960. Vanaf 1961 werd ds. Sjoerd Bijleveld secretaris en Van Biemen voorzitter. Volgens een bij zijn overlijden verschenen artikel trad hij pas in 1983 af als voorzitter (zie inv.nr. 1162).
De vierde annex bevat stukken betreffende het clubhuis `De Zeemeeuw' uitgaande van de Rotterdamsche Vereeniging voor Ontwikkeling en Ontspanning der Vrouwelijke Jeugd. Hoe deze stukken in het archief van de AG zijn beland, is onduidelijk.
Besloten is tot dequisitie van enkele archivalia uit het archief van Van Biemen die eigenlijk thuishoren in de archieven van de Ned. Herv. gemeente te Barsingerhorn, Haringhuizen en Kolhorn, waar Van Biemen predikant was van 1939 tot 1944 en van de Vereeniging `Tot Steun van Verwaarloosden en Gevallenen', afdeling [Broek op] Langedijk & Omstreken, waarvan Van Biemen secretaris was. Foto's en ander beeldmateriaal, afkomstig van de AG en van Van Biemen, zijn overgedragen aan de afdeling Beeld en Geluid van het IISG.
Na inventarisatie, schoning en herverpakking is de omvang van de archieven van de Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers en Adriaan van Biemen in totaal 22.40 m.

INVENTARIS

ARCHIEF VAN DE ARBEIDERS GEMEENSCHAP DER WOODBROOKERS

STUKKEN VAN ALGEMENE AARD

Vergaderingen

Bestuur

1: Agenda's van de vergaderingen van het bestuur van de AG. 1921-1933. 1 map.

2-35

Notulen van en andere stukken betreffende de vergaderingen van het bestuur van de AG. 1919-1941, 1945-1961, 1964-1995. 17 mappen, 9 delen en 8 dozen.

2: 1919-1923.

3: 1919-1923. (deel)

4: 1919-1928.

5: 1923-1927. (deel)

6: 1924-1929.

7: 1927-1930. (deel)

8: 1929-1931.

9: 1930-1931.

10: 1930-1933. (deel)

11: 1931-1932.

12: 1932-1935.

13: 1933, mei- 1936. (deel)

14: 1936-1937.

15: 1936-1939. (deel)

16: 1938-1941.

17: 1940-1941, 1945-1948. (deel)

18-20: 1946-1953.

21: 1949-1952. (deel)

22: 1952-1954. (deel)

23: 1953-1961.

24: 1964-1969.

25: 1970-1979. (doos)

26: 1974-1979. (doos)

27: 1977-1980. (doos)

28: 1980-1983. (doos)

29: 1984-1986. (doos)

30: 1986-1988. (doos)

31: 1988-1990. (doos)

32: 1991-1993. (doos)

33: 1994.

34: 1994-1995.

35: 1995.

36-50

Stukken betreffende de voorbereiding van de vergaderingen van het bestuur van de AG. 1950-1965, 1967-1968. 15 mappen.

36: 1950-1953, 1955-1957.

37: 1951-1952.

38: 1952.

39-40: 1952-1953.

41: 1953.

42: 1954-1959.

43-44: 1955-1956.

45: 1956-1957.

46-47: 1957-1958.

48: 1959-1960.

49: 1960-1961.

50: 1960-1965, 1967-1968.

Leden

51-67

Notulen van en andere stukken betreffende de jaar- c.q. ledenvergaderingen van de AG. 1922-1938, 1940, 1948-1955, 1959, 1965-1966, 1968, 1972-1973, 1975-1982, 1984-1995. 14 mappen, 2 delen en 1 katern.

51: 1922-1926. (katern)

52: 1927-1937. (deel)

53: 1938, 1940, 1948-1955. (deel)

54: 1953, 1959, 1965-1966, 1968, 1972-1973, 1975-1982.

55: 1984-1986.

56-57: 1986-1987.

58: 1988.

59: 1989.

60: 1990.

61: 1991.

62: 1992.

63: 1993.

64-65: 1994.

66-67: 1994-1995.

68-69

Agenda's en andere stukken betreffende de jaar- c.q. ledenvergaderingen van de AG. 1922-1940, 1950, 1954-1956, 1958, 1970-1973, 1976, 1978, 1982. 2 mappen.

68: 1922-1933.

69: 1934-1940, 1950, 1954-1956, 1958, 1970-1973, 1976, 1978, 1982.

70: Notulen van het `intern beraad' van de AG op 27-28 september 1946 en 28-29 oktober 1955. Met bijlage. 1946, 1955. 3 stukken.

71: Kladnotulen en presentielijsten van de jaar- c.q. ledenvergaderingen van de AG. 1948-1955 en z.j. 1 map.

72-89

Agenda's en notulen van de vergaderingen van de Centrale Raad c.q. het bestuur van de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland c.q. de Stichting tot Steun van het Werk der Vereniging Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers . Met bijlagen. 1962-1969, 1973, 1977-1983, 1986-1994. 18 mappen.

72: 1962-1963.

73: 1962-1969.

74: 1965-1969.

75: 1973, 1977-1979, 1981-1983.

76: 1978-1981.

77: 1980-1983.

78: 1986.

79-81: 1987.

82-83: 1988.

84: 1989.

85: 1990.

86: 1992.

87: 1993.

88-89: 1994.

Correspondentie en circulaires

90-127

Ingekomen stukken en circulaires aan de leden van de AG. 1919-1941, 1945-1955, 1957-1959. 38 mappen.

90: 1919-1920.

91-92: 1921.

93: 1922.

94: 1923.

95: 1924.

96-97: 1925.

98: 1926.

99: 1927.

100: 1928.

101: 1929.

102: 1930.

103: 1931.

104: 1932.

105-106: 1933.

107: 1934.

108: 1935.

109-110: 1936.

111: 1937.

112: 1938.

113: 1939.

114: 1940-1941.

115-116: 1945-1946.

117-118: 1946.

119: 1946-1949.

120: 1949.

121: 1950.

122-123: 1951-1952.

124: 1953-1954.

125: 1954-1955.

126: 1957-1959.

127: 1958-1959.

128-129

Correspondentie van de Vereniging AG der Woodbrookers en de Stichting tot Steun van het Woodbrookers werk. Met bijlagen. 1987-1988. 2 dozen.

128: 1987.

129: 1988.

130-135

Circulaires aan de leden van de AG. 1920-1932, 1937, 1940-1941, 1946-1952. 6 mappen.

130: 1920-1928.

131: 1929-1932, 1937, 1940-1941.

132: 1946-1947.

133: 1948.

134: 1949.

135: 1950-1952.

136-138

Correspondentie. 1988-1989, 1991-1996. 3 mappen.

136: 1988-1989, 1991, 1993.

137: 1992.

138: 1994-1996.

Jaarverslagen

139-143

Jaarverslagen van de Vereniging AG der Woodbrookers over 1929-1930, 1934-1937, 1945-1960, 1962-1963, 1966, 1971-1973, 1975-1982, 1987-1988, 1990-1994. 5 mappen.

139: 1929-1930, 1934-1937, 1945-1953.

140: 1954-1960.

141: 1961-1964, 1966-1967, 1971-1973.

142: 1974-1982.

143: 1987-1988, 1990-1994.

144: Jaarverslagen van de Stichting Vormingscentrum AG der Woodbrookers Bentveld en van de Stichting Vormingscentrum AG der Woodbrookers Kortehemmen/Beetsterzwaag over 1968-1970, 1980-1986. 1 map.

145: Jaarverslagen van de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland over 1972, 1980. 1 omslag.

146: Jaarverslagen van het Vormingscentrum De Vonk te Noordwijkerhout over 1980-1981, 1987. 1 omslag.

STUKKEN BETREFFENDE BIJZONDERE ONDERWERPEN

ORGANISATIE

Algemeen en Bentveld

147: Stukken betreffende het weer op gang brengen van de activiteiten van de AG te Bentveld. 1945, 1947-1948 en z.j. 1 omslag.

148: Stukken betreffende de plaats en de wensen van jongeren binnen de AG. 1951. 1 omslag.

149-153

Notulen van de stafvergaderingen te Bentveld. 1961-1963, 1969-1980. Met bijlagen. 5 mappen.

149: 1961-1963.

150: 1969-1972.

151: 1973-1974.

152-153: 1975-1980.

154-156

Notulen van het directeurenberaad, alsmede correspondentie van de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland met het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk (CRM) en andere stukken betreffende de Stichting en aangesloten vormingscentra en volkshogescholen. 1971-1977. 3 dozen.

154: 1971-1973.

155: 1974-1975.

156: 1976-1977.

157-175

Stukken betreffende het `directeurenberaad' c.q. `direkteuren/koördinatorenberaad' en het `koepeloverleg vormingscentra - volkshogescholen'. 1971-1983 en z.j. 19 mappen.

157-159: 1971-1978.

160-161: 1972.

162: 1972-1973.

163-165: 1972-1974.

166: 1972-1976.

167-168: 1972-1978.

169: 1972-1979.

170: 1973-1974.

171: 1973-1975.

172: 1973-1979.

173: 1974.

174: 1974.

175: 1980-1983 en z.j.

176: Verslagen van en andere stukken betreffende het werkoverleg verenigingssecretariaat van de AG. 1986. 1 omslag.

177: Stukken betreffende de organisatiestructuur en taakverdeling van het verenigingssecretariaat van de AG. 1987. 1 omslag.

178: Stukken betreffende de ontwikkeling en uitwerking van activiteitenplannen van de AG. 1987-1989. 1 map.

179-181

Verslagen van en andere stukken betreffende de vergaderingen van de `denktank' van de AG. 1987-1989. 3 mappen.

179: 1987-1988.

180-181: 1989.

182-192

Stukken betreffende de Bestuurscommissie Centra, belast met het beleid van de centra voor scholing en vorming, ook wel aangeduid als het projectteam. 1987-1988, 1990-1991. 10 mappen en 1 doos.

182-183: 1987.

184-186: 1988.

187-188: 1990.

189-192: 1991. ( 192 doos).

193: Stukken betreffende het bureau-overleg van de AG en vanaf 1993 tevens `De Rode Hoed'. 1991-1993. 1 map.

194-195: Notulen van en andere stukken betreffende de vergaderingen van het `werkteam' van de AG. 1992-1993. 2 mappen.

Noordelijke Commissie en Kortehemmen

196-197

Stukken betreffende het werk van de AG in Kortehemmen. 1934, 1936-1941. 2 mappen.

196: 1934, 1936-1939.

197: 1939-1941.

198-201

Stukken betreffende de vergaderingen van de Noordelijke Commissie van de AG en het werk in Kortehemmen. 1936-1939, 1948-1957, 1960, 1965-1966, 1973, 1975, 1977, 1980-1982. 4 mappen.

198: 1936-1939.

199: 1948-1949.

200: 1950-1957.

201: 1960, 1965-1966, 1973, 1975, 1977, 1980-1982.

202: Stukken betreffende de oprichting en de vaststelling en wijziging van de statuten van de Stichting Vormingscentrum Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers Kortehemmen te Kortehemmen. 1961, 1982. 1 map.

203-206: Stukken betreffende de besprekingen over de voortzetting van het werk in Kortehemmen en mogelijke verzelfstandiging. 1980, 1983, 1985, 1987-1988. 4 mappen.

207: Stukken betreffende de Stichting Vormingscentrum Woodbrookers Kortehemmen/Beetsterzwaag en de overname van het vormingscentrum door SBI Training en Advies te Doorn . 1988-1992, 1995-1996. 1 map.

Reglementering

208: Stukken betreffende de vaststelling en wijziging van de richtlijnen voor het religieus socialisme van de AG c.q. voor het werk van de AG. 1938-1939, 1947. 1 map.

209-210

Stukken betreffende de vaststelling en wijziging van de statuten, het huishoudelijk reglement en de richtlijnen van de Vereniging Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers , de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland en de Stichting Vormingscentrum Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers Bentveld. 1947-1948, 1950, 1952, 1959-1963, 1965 en z.j. 2 mappen.

209: 1947-1948, 1950, 1952, 1959, 1965 en z.j.

210: 1959-1963.

Geschiedenis en jubilea

211: Stukken betreffende de aard van de activiteiten, de identiteit en de geschiedenis van de AG. 1933, 1939, 1953, 1965-1966, 1984 en z.j. 1 map.

212: Stukken betreffende de bibliotheek van de AG te Bentveld. 1938 en z.j. 1 omslag.

213: Sluitzegels verschenen bij gelegenheid van het vijfentwintigjarig jubileum van de AG. c. 1944. 1 omslag.

214: Manuscript van een toespraak van A. van Biemen bij het twintigjarig jubileum van het Huis te Bentveld. 1951. 1 stuk.

215: Manuscript van een toespraak van A. van Biemen bij de zeventigste verjaardag van W. Banning , alsmede menukaart bij de viering te Bentveld op 19 februari 1958. 1958. 1 omslag.

216: Stukken betreffende het veertigjarig jubileum van de AG. 1959. 1 map.

217-219: Stukken betreffende het vijftigjarig jubileum van de AG en met name de activiteiten van de feestcommissie en de financiële commissie. 1968-1969. 3 mappen.

219A: Nummer van Tijd en Taak met diverse artikelen naar aanleiding van het plotseling overlijden van Ad van Biemen, de vroegere directeur van de AG. 1984. 1 katern.

220: Stukken betreffende de samenstelling van het speciale nummer van Tijd en Taak en Barchembladen bij gelegenheid van de honderdste geboortedag van W. Banning . 1987-1988. 1 map.

221: Stukken betreffende het vijftigjarig jubileum van Kortehemmen. 1988. 1 map.

222: Stukken betreffende het weekend `Bijna zeventig' te Bentveld 16-17 september 1988 en het tot stand komen van een jubileumpublicatie met `herinneringen'. 1988. 1 map.

223: Stukken betreffende de `Banningherdenking' te Bentveld op 27 februari 1988. 1988. 1 map.

224-225: Stukken betreffende het tot stand komen en verschijnen van de jubileumpublicatie Herinneringen aan 70 jaar AG, samengesteld door Ab Engelsman en Johan Wijne . 1988-1989. 2 mappen.

226-234

Stukken betreffende de ter gelegenheid van de herdenking van de honderdste geboortedag van Dr. W. Banning door de AG ingestelde en eens per twee jaar uitgereikte Banningprijs. 1988-1991, 1993-1995. 9 mappen.

226: 1988.

227-229: 1988-1989.

230: 1989-1991.

231: 1991.

232-233: 1993.

234: 1994-1995.

235: Stukken betreffende de jubileumdag van de AG te Bentveld 15 april 1989. 1989. 1 map.

236: Receptieregister. Z.j. 1 deel.
N.B. De aanleiding is onbekend, maar vóór 1940 .

237: Stukken betreffende de archivalia, boeken en periodieken, afgestaan door H. de Roever (J.A. Courrech Staal -De Roever) aan de AG te Bentveld. Z.j. 1 omslag.

238: Kopieën verzameld ten behoeve van de geschiedschrijving van de Woodbrookers . Z.j. 1 map.

Personeel

239: Stukken betreffende de pensioenregeling voor W. Banning , directeur van de Vereeniging Woodbrookers in Holland. Met bijlage. 1929-1930. 1 map.

240: Stukken betreffende de rechtspositionele en financiële regelingen voor het volksontwikkelings- en vormingswerk. 1951, 1953, 1975-1976, 1978 en z.j. 1 map.

241: Stukken betreffende de collectieve arbeidsovereenkomst voor werknemers van de AG. 1964-1966, 1968. 1 map.

Ledenadministratie

242-244

Ledenregister en ledenlijsten van de AG. 1920-1938, c. 1948, 1954. 3 mappen.

242: 1920-1928 en c. 1933.

243: 1929-1938.

244: c. 1948 en 1954.

245: Opgave-formulieren voor begunstigers van de AG. [1921]. 1 omslag.

246-248

Systeemkaarten van de ledenadministratie van de AG. c. 1920-1929. 3 mappen.

246: A-G.

247: H-P.

248: R-Z.

249-251

Systeemkaarten van de ledenadministratie van de AG. c. 1920-1939. 3 mappen.

249: A-I.

250: J-T.

251: U-Z.

252: Lijsten van begunstigers, donateurs en leden van de AG. 1922-1924, 1926-1930, 1954, 1956 en z.j. 1 map.

253: Stukken betreffende de ledenwerfcampagne van de AG. 1989-1990. 1 map.

Financiële administratie en verantwoording

Financiële administratie

Algemeen en Bentveld

254-267

Jaarrekeningen van de Vereniging AG der Woodbrookers in Nederland, de Stichting tot Steun van het Werk van de AG der Woodbrookers , de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland en de Stichting Vormingscentrum AG der Woodbrookers Bentveld over 1939-1940, 1946-1995. Met bijlagen. 8 mappen, 4 pakken en 2 dozen..

254-255: 1939-1940, 1946-1950, 1956-1957, 1959-1961.

256-257: 1949-1956. (pakken)

258: 1954-1957.

259: 1958-1959.

260-261: 1962-1965. (260 pak)

262: 1966-1970.

263: 1971-1980. (doos)

264: 1981-1990. (doos)

265-267: 1991-1995. (265 pak)

268: Jaarrekeningen van de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland over 1939, 1947-1953. Met bijlagen. 1 map.
N.B. Stukken afkomstig van A. Elffers.

269-273

Begrotingen en financiële overzichten en verslagen van de AG. Met bijlagen. 1921-1940. 5 mappen.

269-270: 1921-1934.

271-272: 1923-1936.

273: 1937-1940.

274-276

Stukken betreffende de begrotingen van de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland, de vormingscentra van de AG te Bentveld en Kortehemmen alsmede diverse andere vormingscentra. 1965-1966, 1968-1969. 3 mappen.

274-275: 1965.

276: 1966, 1968-1969.

277-278

Grootboeken van de AG. 1925-1929. 2 delen.

277: 1925-1926.

278: 1926-1929.

279: Grootboek en journaal van de Stichting ter Bevordering van het Woodbrookerswerk in Nederland en de vormingscentra te Bentveld en Kortehemmen. 1964. 1 doos.

280-281

Journalen van de AG te Bentveld. 1960-1965. 2 delen.

280: 1960-1962.

281: 1962-1965.

282: Contributieboek van de AG. 1924-1928. 1 deel.

283: Kasboek van de AG. 1926-1930. 1 deel.

284: Kasboek betreffende de leden van de AG. 1927-1930. 1 deel.

285-290

Kasstukken van de AG. 1920-1931. 6 mappen.

285: 1920-1924.

286: 1925-1926, september.

287: 1926, oktober- 1927, september.

288: 1927, oktober- 1928, september.

289: 1928, oktober- 1929, september.

290: 1929, oktober- 1931, september.

Kortehemmen

291-292

Jaarrekeningen en financiële verslagen over het werk van de AG in Kortehemmen over 1962, 1964-1965, 1973, 1977, 1981-1985. 2 mappen.

291: 1962, 1964-1965, 1973.

292: 1977, 1981-1985.

293: Kasboek van de AG te Kortehemmen. 1962-1964. 1 deel.

Overige financiële stukken

294-296: Correspondentie en andere stukken betreffende administratie en contributiebetaling. 1921-1931. 3 mappen.

297: Correspondentie van de penningmeester van de AG. 1949-1950, 1952. 1 map.

298-299: Stukken betreffende de Commissie voor Kapitaalvorming uit de AG. 1926-1931. 2 mappen.

300: Stukken betreffende de medefinanciering van de werklozeninternaten van de AG te Bentveld en Kortehemmen door De Centrale Arbeiders- Verzekerings- en Depositobank te 's-Gravenhage alsmede een circulaire en bonnen uitgegeven door de AG `ter versterking van het fonds voor werkloozen'. 1931-1932, 1936-1939 en z.j. 1 map.

301: Stukken betreffende door De Centrale Arbeiders- Verzekerings- en Depositobank te 's-Gravenhage aan de Stichting tot Steun van het Werk der AG verstrekte hypothecaire geldleningen ten behoeve van de Vereniging Woodbrookers in Holland. 1949-1950, 1952-1955, 1959, 1961, 1964-1965, 1969. 1 map.

302: Stukken betreffende het verstrekken van subsidies door De Arbeiderspers, De Centrale, het NVV , de Partij van de Arbeid, het Prins Bernhard Fonds en de provincies Utrecht en Noord- en Zuid-Holland ten behoeve van het werk van de AG. 1952-1974, 1980. 1 pak.

303-308: Stukken betreffende rechtsherstelprocedures waar de AG bij betrokken was. 1933, 1937, 1943, 1945-1960, 1964. 6 mappen.

Bezittingen

309: Stukken betreffende nalatenschappen van diverse personen aan de AG, pachtcontracten en verkoop van percelen. 1927, 1948, 1958, 1961-1966. 1 map.

310: Stukken betreffende de overeenkomst tussen de Stichting tot Steun van het Werk der AG en Henriette Roland Holst en de daaruit volgende verplichtingen van de Stichting jegens mw. H. Roland Holst . 1934, 1939, 1943, 1948-1949. 1 omslag.

311: Stukken betreffende een geldlening van mej. E.C. Knappert aan de Stichting tot Steun van het Werk der AG en de opbrengst van van haar afkomstige effecten. 1939, 1950. 1 omslag.

312: Schenkingsakten aan de AG en verwante instellingen. 1939, 1976-1977, 1979-1980, 1982-1983. 1 map.

313: Taxatierapporten betreffende de inspectie en waardering van de opstallen en inventarissen van de gebouwen van de AG. 1956, 1960-1963, 1965-1966. 1 pak.

314: Pachtcontracten Hornsepolder te Katwijk en in de polder Elsgeest te Voorhout. 1956, 1962, 1964-1966, 1970-1971. 1 map.

315: Stukken betreffende de bouw van een transformatorstation door het Provinciaal Electriciteitsbedrijf (PEB) op het terrein van de AG te Kortehemmen. 1960. 1 omslag.

316: Stukken betreffende de verkoop van percelen weiland in het gebied 't Heen uit het bezit van de Stichting tot Steun aan de gemeente Katwijk. 1962, 1965-1967. 1 omslag.

317: Stukken betreffende de overdracht van het appartementsrecht, rechtgevende op het gebruik van de flatwoning Saxenrodeweg 116 te Bentveld. 1964, 1967, 1969, 1975, 1977-1981, 1983, 1985. 1 map.

318: Stukken betreffende aanleg, gebruik en instand- houding van de gastransportleiding Valkenburg -Hoofddorp. 1966. 1 omslag.

319: Stukken betreffende de wijziging van het hoogspannings-tracé van het Electriciteitsbedrijf Zuid-Holland (EZH). 1972. 1 omslag.

320: Stukken betreffende de nalatenschap van mw. W.A. van der Meulen aan de AG. 1974, 1979, 1983-1985, 1992-1995. 1 map.

321: Stukken betreffende de verkoop van het pand IJssellaan 21 te Heemstede aan A. Kranendonk. 1982. 1 omslag.

322: Stukken betreffende de verkoop van een perceel grond door de Stichting tot Steun aan het Energiebedrijf Rijnland. 1985. 1 omslag.

Huisvesting

Algemeen

323: Stukken betreffende de verbouwing van de vormingscentra in Bentveld, Kortehemmen en Noordwijkerhout. 1974-1978. 1 map.

324: `Rapport inzake strategisch beleid Travers' door Mart P. van Heijningen en andere stukken betreffende `Travers. Training, vorming en advies' te Baarn. 1993-1994. 1 map.
N.B. Betreft vooral de huisvesting van Woodbrookers Bentveld, de Born en Drakenburgh.

Bentveld

325: Stukken betreffende verzoeken aan de stichting `Hulp na Onderzoek' te Amsterdam om financieel bij te dragen aan de (ver)bouwplannen van de AG. 1930, 1932-1934, 1936. 1 map.

326: Gastenboek van de bijeenkomst op 2 september 1931 ter gelegenheid van de opening van Het Nieuwe Huis van de AG te Bentveld. 1931. 1 katern.

327-328: Stukken betreffende de bouw van het hoofdgebouw en de lezingzaal te Bentveld. 1931-1934. 2 mappen.

329: ` Opgang tot het huis der gemeenschap'. Spreekkoor geschreven in opdracht van de AG door Henriette Roland Holst bij gelegenheid van de bouw van de nieuwe lezingzaal te Bentveld en heruitgave hiervan. 1934, 1982. 1 map.
N.B. Met handtekening H.R.H.

330: Toelichting op de drie ramen naar ontwerp van J.H.E. Schilling in de lezingzaal te Bentveld en toelichting op een niet gerealiseerd ontwerp. 1936 en z.j. 1 omslag.

331: Stukken betreffende een oproep aan de vrienden van de AG om bij te dragen in de kosten van de verbouwing te Bentveld. 1951. 1 omslag.

332-333: Stukken betreffende de verbouwingen en onderhoudswerkzaamheden van de gebouwen te Bentveld. 1951-1952, 1956, 1958, 1969, 1971, 1975-1976 en z.j. 2 mappen.

334-337: Tekeningenen betreffende verbouwingen te Bentveld. 1951, 1955, 1958, 1968, 1974-1975 en z.j. 4 mappen.

338: Stukken betreffende de aanleg van keukeninstallaties in de gebouwen te Bentveld en de verbouwing van de slaapzalen. 1954-1955, 1957. 1 map.

339: Bestek en voorwaarden betreffende de aanbesteding van het bouwen van een dienstwoning te Bentveld. 1958. 1 map.

340: Stukken betreffende de actie om geld in te zamelen ten behoeve van de renovatie van de lezingzaal te Bentveld. 1978-1980, 1982. 1 map.

341-342: Kasboeken betreffende de actie om geld in te zamelen ten behoeve van de renovatie van de lezingzaal te Bentveld. 1978-1982. 2 delen.

343: Manuscript van toespraak van A. van Biemen bij de opening van het `verbouwde Bentveld'. c. 1979. 1 stuk.

344: Manuscript van toespraak van A. van Biemen op 13 februari 1982 bij de heropening van de lezingzaal, herdoopt in Banningzaal, te Bentveld. 1982. 1 stuk.

345: Stukken betreffende mogelijke verbouwingen van het vormingscentrum te Bentveld. 1986-1989. 1 map.

346-348: Stukken betreffende de taxatie en verkoop van de gebouwen te Bentveld. Met bijlagen. 1982-1983, 1985, 1988-1989, 1991, 1993-1994. 3 mappen.

Kortehemmen

349: Tekeningen en andere stukken betreffende de bouw van het gemeenschapshuis van de AG in Kortehemmen. 1936. 1 map.

Noordwijkerhout

350-353: Stukken betreffende de verkoop van de gebouwen van het vormingscentrum De Vonk te Noordwijkerhout in 1976 door de Vereniging Buitenbedrijf De Vonk aan de Stichting tot Steun van het Werk der Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers en de verkoop van het woonhuis Westeinde 93 in 1978 en van het gebouw `De Vonk ' in 1993 door genoemde Stichting. Met bijlagen. 1974-1978, 1983, 1988-1993. 4 mappen.

Zeewolde

354: Stukken betreffende de oprichting van de Stichting Bouw en Exploitatie Zeewolde en de bouw van een congrescentrum voor de AG te Zeewolde. 1986-1988. 1 map.

ACTIVITEITEN

Cursussen, conferenties en studiebijeenkomsten

Algemeen

355: Lijsten van deelnemers aan cursussen van de AG en verslag van de eerste cursus. 1920, 1922-1933, 1940. 1 map.

356-361

Programma's van het cursuswerk van de AG te Barchem, Bentveld en Kortehemmen. 1927-1940, 1947-1963, 1969, 1971, 1973, 1977-1978. 6 mappen.

356: 1927-1934.

357-358: 1935-1940.

359: 1947-1951.

360: 1952-1963, 1969, 1971, 1973, 1977-1978.

361: 1963.

362-363

Register van cursussen en internaten te Bentveld, Kortehemmen en Barchem met opgave van onderwerp(en), sprekers en soms van deelnemers. 1932-1939. 2 delen.

362: 1932-1938.

363: 1938-1939.

364-384

Stukken betreffende cursussen, verzorgd door het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing te Bentveld. 1939-1942, 1946-1965 en z.j. 21 mappen.

364: 1939-1940.

365: 1941-1942.

366: 1941-1942 en z.j.

367: 1946-1947.

368: 1948-1950, 1952.

369: 1948-1950, 1952 (Sociologie).

370: 1948-1954.

371: 1949-1951.

372: 1949-1951 (Nieuwe Testament).

373: 1949, 1951 (Literatuur).

374: 1949-1952, 1956 (Oude Testament).

375: 1950 (Kunstgeschiedenis).

376: 1950-1951.

377-378: 1950-1956.

379: 1952.

380: 1952-1960 (Sociale wetenschappen).

381: 1953-1958.

382: 1959-1960.

383: 1960, 1964-1965 en z.j.

384: 1961-1963.

385: Programma's van het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing te Bentveld. 1940-1942, 1947-1950, 1953-1954 en z.j. 1 omslag.

386: Dankbetuigingen `Ter herinnering aan onze gemeenschap van 25 januari tot 5 februari 1938 ' te Bentveld. 1938. 1 stuk.
N.B. Dit stuk bevindt zich ook in het archief van W. Banning (inv.nr. 208).

387-399

Stukken betreffende de voorbereiding, het plaatsvinden en de evaluatie van cursussen van de AG te Bentveld. 1946-1968, 1970-1981, 1983-1984 en z.j. 12 mappen en 1 pak.

387: 1946-1949.

388: 1948-1949.

389: 1950-1955.

390: 1951-1952.

391: 1953-1954 en z.j.

392: 1953-1956.

393: 1954-1956. (pak)

394: 1955-1960.

395: 1955-1963.

396: 1960.

397: 1960-1962, 1964-1968.

398: 1970-1981, 1983-1984.

399: Z.j.

400: Gastenboek Bentveld. 1949-1950. 1 deel.

401: Gedicht `Bentveld 1950 ' door C.H.L. Klaassen . 1950. 1 stuk.

402-408

Administratieve overzichten van cursussen te Bentveld. 1954, 1957-1967. 6 mappen en 1 pak.

402: 1954.

403: 1957-1961.

404: 1962-1963.

405: 1963.

406-407: 1964-1965.

408: 1966-1967.

409: Correspondentie betreffende diverse cursussen en bijeenkomsten te Bentveld. 1966. 1 pak.

410: Verslagen van cursussen te Bentveld (`dagstaten'). 1978, 1983. 1 doos.

411: `Bentveldlied'. Z.j. 1 stuk.

Maatschappij en politiek

412: Stukken betreffende de studiedagen over `Strategie van de arbeidersbeweging' te Bentveld 22-23 mei 1970, georganiseerd door de AG en het Sociologisch Instituut van de Rijksuniversiteit Leiden. 1970. 1 map.

413: Stukken betreffende de cursussen `Maatschappelijk Inzicht' te Bentveld. 1974-1980. 1 map.

414: Stukken betreffende de door de AG gestarte studiegroep over `Universiteit en Maatschappij ' en de voorbereiding van een conferentie. 1976-1977. 1 map.

415-416: Stukken betreffende de cursussen sociale wetenschappen te Bentveld. 1978-1980. 2 mappen.

417: Stukken betreffende de cursus `Fascisme' te Bentveld 30 juni-6 juli 1978. 1978. 1 map.

418: Stukken betreffende een drietal bezinningsconferenties voor kader en leden van de PvdA , georganiseerd door de AG in samenwerking met de Woodbrookerscentra Bentveld en Kortehemmen, waaronder over `De betekenis van levensbeschouwing in de politiek' 13-14 januari 1988. 1988-1989. 1 map.

419: Stukken betreffende de door de AG georganiseerde conferentie `Na het schuiven van de panelen' te Amersfoort op 5 november 1988. 1988. 1 map.

420: Stukken betreffende het door de AG georganiseerde ontmoetingsconferentie tussen leden van VVD en PvdA te Eindhoven op 19 november 1988. 1988. 1 map.

421: Stukken betreffende het door de AG georganiseerde debat tussen leden van CDA en PvdA te Zwolle op 4 februari 1989. 1988-1989. 1 map.

422: Stukken betreffende de wegens gebrek aan deelnemers niet doorgegane bezinningsconferentie van de AG over ` PvdA en de onderneming' te Kortehemmen 3-4 maart 1989. 1 map.

423: Stukken betreffende het door de AG georganiseerde debat tussen leden van D'66 en PvdA te Rotterdam op 8 april 1989. 1989. 1 map.

424: Stukken betreffende de ontmoetingsconferentie van burgemeesters van CDA en PvdA 16-17 februari 1990. 1989-1990. 1 map.

425: Stukken betreffende de Woodbrookersconferentie `Onverschilligheid - Betrokkenheid - Verantwoordelijkheid' in `De Rode Hoed' te Amsterdam 13 maart 1992. 1989-1992. 1 map.

426: Stukken betreffende de Open Dag van de AG in `De Rode Hoed' te Amsterdam op 3 november 1990 en de forumdiscussie over het boek De PvdA en het Von Münchhausen-syndroom. Pleidooi voor een progressief perspectief van Coos Huijsen. 1990. 1 map.

427: Stukken betreffende de niet doorgegane thema-avond `Kan de sociaal-democratie zonder utopie?' in `De Rode Hoed' te Amsterdam 11 maart 1991. 1991. 1 map.

428-429: Stukken betreffende de Zomerschool PvdA 1991 over `Sociaal-democratie op het breukvlak van een nieuwe tijd' 1-5 juli 1991, georganiseerd door de Stichting Vormingswerk PvdA , de AG en de Wiardi Beckman Stichting (WBS). 1990-1991. 2 mappen.

430: Stukken betreffende een gespreksavond over de vraag of de sociaal-democratie de jeugd heeft verloren in `De Rode Hoed' te Amsterdam op 30 september 1991 en een gespreksavond met Bert Barends , `de marketeer en de theoloog van de eenmansfirma Lach, Droom & Risiko' in `De Rode Hoed' te Amsterdam op 18 maart 1992. 1991-1992. 1 map.

431: Stukken betreffende de `Rode Hoed Konferentie Sociaal-demokratie: Hoe nu verder?' op 27 oktober 1991 en andere activiteiten van `De Rode Hoed' groep, bestaande uit verontruste leden van de PvdA . 1991-1992. 1 map.

432: Stukken betreffende de eerste Tijd en Taak -lezing `Angst en hoop, melk en honing. De Nederlandse samenleving en de migratie van deze tijd' door Aad Kosto, georganiseerd door de AG in samenwerking met Tijd en Taak in `De Rode Hoed' op 28 september 1992. 1992. 1 map.

433-434: Stukken betreffende de voorbereiding van de tweejaarlijkse ontmoetingsconferentie tussen de Raad van Kerken en de PvdA over `Duurzame ontwikkeling' te Driebergen op 11-12 juni 1993. 1992-1993. 2 mappen.
N.B. Ab Engelsman was hierbij betrokken als secretaris van het Trefpunt.

435: Stukken betreffende het opzetten van een `leergang maatschappijleer' door Travers. Training, vorming en advies. 1992-1994. 1 map.
N.B. Travers is ontstaan `uit een fusie van drie gerenommeerde trainingsinstituten: Woodbrookers Bentveld, De Born en Volkshogeschool Drakenburgh'.

436-437: Stukken betreffende de Zomerschool PvdA 1993 over `Ecologische modernisering: terugtocht of vooruitgang?' te Bentveld 28 juni - 2 juli 1993, georganiseerd door het Opleidingsinstituut van de PvdA , de AG en de WBS. 1993. 2 mappen.

438-443: Stukken betreffende een zestal door de AG georganiseerde debatbijeenkomsten over ` 1000 Vragen of het dilemma van progressieve politiek' en het tot stand komen van een `politiek manifest' van de AG in `De Rode Hoed' te Amsterdam. 1993-1994. 6 mappen.

444: Stukken betreffende de driedaagse leergang op het snijvlak van politiek en wetenschap, georganiseerd door de WBS in samenwerking met het weekblad Intermediair te Apeldoorn 2-4 december 1994. 1994. 1 map.

Religie, cultuur, filosofie, psychologie en moraalvraagstukken

445-446: Stukken betreffende de internationale cursus van religieus-socialisten, georganiseerd door de AG te Barchem 2-7 juli 1924. 1924. 2 mappen.
N.B. Zie ook archief van W. Banning, inv.nr. 349

447: Typoscript `Die philosophische und religiöse Neu-Orientierung der Arbeiterbewegung' door Paul Tillich. Uitgesproken tijdens de internationale cursus te Barchem op 3 juli 1924. 1924. 1 stuk.

448: Stukken betreffende de plannen van de Algemene Culturele Raad Ontspanning en Cultuur in de Mijnstreek om in samenwerking met de AG in Zuid-Limburg cursussen te organiseren. 1947. 1 omslag.

449-451: Stukken betreffende door A. van Biemen gegeven cursussen cultuurgeschiedenis te Bentveld en Kortehemmen. 1954, 1959-1961, 1963, 1965, 1970, 1978-1979 en z.j. 3 mappen.
N.B. Bevat ook stukken over muziek.

452: Stukken betreffende door A. van Biemen te Bentveld gehouden inleidingen over `De mode in de samenleving'. 1958, 1960-1962, 1964. 1 map.

453: Manuscript van lezing van A. van Biemen tijdens weekendcursus `Atheïsme in het Christendom in de visie van Ernst Bloch ' te Bentveld 20-21 december 1959. 1959. 1 stuk.

454: Stukken betreffende de weekendcursus `Geen plaats voor God?' naar aanleiding van het boekje Honest to God van bisschop Robinson te Bentveld 25-26 januari 1964. 1964. 1 omslag.

455-456

Stukken betreffende cursussen te Bentveld over onderwerpen op het gebied van de psychologie. 1970, 1973-1974 en z.j. 2 mappen.

455: 1970.

456: 1973-1974 en z.j.

457: Stukken betreffende het weekend `Godsverduistering' te Bentveld 11-12 december 1976. 1976. 1 map.

458: Stukken betreffende de zomercursus `Christendom en Maatschappelijke Machten' te Bentveld 25 juni-1 juli 1976. 1976. 1 map.

459: Stukken betreffende de studieweek ` Erich Fromm 's visie op mens en maatschappij' te Bentveld 24-30 juni 1977. 1 map.

460: Stukken betreffende de cursus `Eurocommunisme en religie' te Bentveld 29 juni-5 juli 1979. 1979. 1 map.

461: Stukken betreffende het ledenweekend over de `Heelheid van de schepping' te Bentveld 23-24 april 1988. 1 omslag.

462: Stukken betreffende de door de AG georganiseerde conferentie over `de nieuwe biotechnologie, normen en waarden' te Bentveld 6-7 oktober 1989. 1989. 1 omslag.

463: Stukken betreffende de door de AG in samenwerking met het COC georganiseerde conferentie over `Hoezo gelijke behandeling?' in `De Rode Hoed' te Amsterdam op 16 april 1991. 1 map.

Vakbeweging en bedrijven

464-476

Stukken betreffende cursussen voor vakbondsbestuurders te Bentveld. 1950-1952, 1954-1962, 1970-1980. 13 mappen.

464: 1950-1952, 1954-1956.

465: 1954-1957.

466-467: 1955-1958.

468: 1956-1958.

469: 1956-1960.

470: 1957-1960.

471-472: 1958-1962.

473: 1970-1973.

474: 1972-1978.

475: 1976-1978.

476: 1978-1980.

477-478: Stukken betreffende cursussen en lezingen te Bentveld betreffende leiding geven en het bevorderen van menselijke verhoudingen binnen het bedrijfsleven. 1951-1966. 2 mappen.

479-482: Stukken betreffende de cursussen Maatschappelijk Inzicht en de cursussen verzorgd door het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing te Bentveld in samenwerking met de Centrale Kaderschool van het NVV . 1952-1966. 2 dozen en 2 mappen.

483-485: Scripties van leerlingen van de Centrale Kaderschool van het NVV . 1954-1956. 3 mappen.

486: Stukken betreffende de cursussen voor medewerkers van Nederlandse verbruikscoöperaties te Bentveld. 1956-1958. 1 map.

487-490: Stukken betreffende de `Opleiding scholingsleiders' van het NVV te Bentveld en Egmond aan Zee . 1957. 4 mappen.

491: Stukken betreffende de cursus `Algemene ontwikkeling gesprekleiders' voor kaderleden van het NVV te Bentveld. 1962. 1 map.

492: Stukken betreffende de voor kaderleden en `bazen' van J.F. Scholten & Zonen N.V. te Enschede door de Stichting Vormingscentrum Barchem verzorgde cursussen, waar A. van Biemen ook een bijdrage leverde. 1967, 1969. 1 map.

493: Stukken betreffende de studie- en trainingsweek te Bentveld voor de ondernemingsraad van Albatros Superfosfaatfabrieken N.V. te Utrecht 18-22 januari 1971. 1969-1971. 1 map.

494-496: Stukken betreffende de cursussen voor de ondernemingsraden van de C.M.C. - Melk Unie N.V./B.V. te Bentveld. 1971-1974, 1977-1978. 3 mappen.

497: Stukken betreffende de werkgroep Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) van de AG en de door deze werkgroep georganiseerde debatten en ingestelde prijzen. 1991-1995. 1 map.

Overige

498: Handtekeningenregister van hen die van 15 tot 27 februari 1932 `als werkloozen gast waren' van de AG te Bentveld. 1932. 1 katern.

499: Stukken betreffende de werklozeninternaten van de AG te Bentveld en Kortehemmen. 1932-1940. 1 map.

500: Stukken betreffende de cursus voor ambtenaren te Bentveld 8-9 februari 1947 en andere stukken betreffende de vorming van ambtenaren. 1946-1947. 1 map.

501-502

Stukken betreffende de artsencursussen te Bentveld. 1952, 1956-1960. 2 mappen.

501: 1952.

502: 1956-1960.

503-505: Stukken betreffende cursussen van het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing te Bentveld voor leerlingen van kweek- en nijverheidsscholen. 1953-1956. 3 mappen.

506: Stukken betreffende een `blokweek' te Bentveld voor de medische staf van het Psychiatrisch Ziekenhuis Vogelenzang te Bennebroek. 1970. 1 map.

Enquêtes

507-508: Ingevulde vragenformulieren betreffende de door de AG ingestelde enquête `Hoe leeft en denkt het huidige arbeidersgezin?'. 1955-1956. 2 mappen.

509: Stukken betreffende de `beraadsdag' van de AG op 11 februari 1984 en de daar onder de leden ingestelde enquête. 1984. 1 map.

Publicaties

De Blijde Wereld en Tijd en Taak

Bestuur en redactie

510-525

Notulen van de vergaderingen van de redactie van Tijd en Taak . Onafhankelijk Weekblad voor Evangelie en Socialisme. Met bijlagen. 1973-1984, 1986-1996. 15 mappen en 1 pak.

510-511: 1973-1979.

512: 1980-1984.

513-514: 1986-1987.

515: 1987-1988. (pak)

516: 1988.

517-518: 1989.

519: 1990.

520: 1991.

521: 1992.

522: 1993.

523: 1994.

524-525: 1995-1996.

526: Stukken betreffende de vergaderingen van het bestuur van de Stichting Tijd en Taak . 1989-1992, 1994. 1 map.

527-534

Correspondentie en andere stukken betreffende Tijd en Taak . 1935-1936, 1938-1940, 1945, 1954, 1956-1962, 1966, 1969, 1971, 1974-1978, 1984, 1989, 1991-1992, 1994 en z.j. 8 mappen.

527: 1935-1936, 1938-1940, 1945 en z.j.

528-532: 1954, 1956-1962.

533: 1966, 1969, 1971, 1974-1978, 1984.

534: 1989, 1991-1992, 1994.

535: Stukken betreffende de statuten van de Stichting Tijd en Taak . 1969, 1979-1981, 1987-1992. 1 map.

536: Krantenknipsels betreffende de naamsverandering van De Blijde Wereld in Tijd en Taak . [1932]. 2 stukken.

537: Stukken betreffende het samengaan van Tijd en Taak met In de Tussentijd. 1967, 1969. 1 omslag.

538: Stukken betreffende de samenstelling van de redactie van Tijd en Taak . 1992. 1 omslag.

539: Stukken betreffende een onder de leden van de AG en overige abonnees op Tijd en Taak gehouden enquête. 1988. 1 map.

540: Stukken betreffende de vernieuwing van Tijd en Taak en het ingestelde lezersonderzoek. 1992. 1 map.

541: Gedichten en verzen, ingezonden door Andreas Glotzbach, Gerrit Kolkman en anderen voor plaatsing in Tijd en Taak . 1957-1962. 1 map.

Uitgave en administratie

542: Stukken betreffende de abonnementenadministratie van Tijd en Taak . 1940. 1 map.

543-546: Stukken betreffende de financiële en administratieve verantwoording van Tijd en Taak . 1956-1962. 4 mappen.

547-548

Jaarrekeningen en stukken betreffende de samenstelling van de jaarrekeningen van de Stichting Tijd en Taak te Bentveld. 1984-1994. 2 mappen.

547: 1984-1985.

548: 1986-1994.

Gespreksgroepen

549-563

Stukken betreffende de Tijd en Taak gespreksgroepen. 1989-1997. 12 mappen en 3 omslagen.

549: Algemeen. 1989-1990, 1994.

550-551

Amersfoort en omgeving. 1989-1993.

550: 1989-1991.

551: 1991-1993.

552: Amsterdam. 1989-1993, 1995-1997.

553-554

Arnhem en omgeving. 1989-1993, 1995.

553: 1989-1992.

554: 1993, 1995.

555-556

Assen (Noord-Nederland). 1989-1992.

555: 1989-1991.

556: 1992.

557: Deventer. 1994. (omslag)

558: Eindhoven en omgeving. 1989-1990. (omslag)

559: Den Haag. 1989-1993.

560-561

Hengelo en omgeving. 1989-1993, 1995-1997.

560: 1989-1992.

561: 1992-1993, 1995-1997.

562: Rotterdam. 1989-1993.

563: Zwolle en omgeving. 1989-1991. (omslag)

564: Stukken betreffende de `theemutsgroep' en het `migrantenprobleem'. 1993. 2 stukken.

Overige

565: Stukken betreffende door de AG in eigen beheer uitgegeven brochures en de uitgave en exploitatie door N.V. Van Loghum Slaterus' Uitgevers- Maatschappij te Arnhem van een serie publicaties over `Religieus-Socialistische Vragen' in opdracht van de AG. 1922, 1924-1926, 1928-1929 en z.j. 1 map.

566: `Kerstbrieven' van de AG. 1955-1957, 1959, 1962-[1963], 1966-1968, 1970-1971, 1973-1979. 1 map.

567: Stukken betreffende de opzet van de `Bentveld-reeks', bestaande uit wetenschappelijke studies inzake het hedendaagse socialisme. 1956. 1 map.

568: Stukken betreffende AG publicatie `De Heilstaat voorbij en toch zicht' in reactie op de vernieuwingsdiscussie binnen de PvdA na het verschijnen van `Schuivende Panelen', alsmede stukken betreffende reacties vanuit de PvdA op het CDA-concept van de `zorgzame samenleving'. 1987-1988. 1 map.

Contacten met kerkelijke en levensbeschouwelijke groeperingen

Nederland

Religieus Socialisme

569: Correspondentie met het Religieus-Socialistisch Verbond ( RSV ). 1922-1935. 1 map.

570: Correspondentie met diverse afdelingen van het RSV . 1926, 1931-1934. 1 map.

571: Stukken betreffende de Wetenschappelijke Werkgroep voor Religieus-Socialisme. 1926-1930, 1935, 1939 en z.j. 1 map.

572: Notulen van de vergaderingen van en andere stukken betreffende de Centrale Commissie voor het Religieus Socialisme. 1927-1935. 1 map.
N.B. In de Centrale Commissie waren de AG, het RSV en De Blijde Wereld / Tijd en Taak vertegenwoordigd.

573: Stukken betreffende het lekespel `De Moeder' van Henriette Roland Holst , o.a. opgevoerd tijdens het Derde Religieus-Socialistisch Congres in Nederland te Bentveld - Haarlem 7-8 november 1931. 1931. 1 map.
N.B. Zie ook archief van W. Banning, inv.nr. 421

574: Stukken betreffende het Vierde Religieus-Socialistisch Congres in Nederland te Bentveld - Haarlem 6-7 april 1935. 1935. 1 map.

575: Stukken betreffende de Federatie van Religieus-Socialistische Gemeenschappen. 1935-1938. 1 map.

576: Stukken betreffende de Religieus-Socialistische Gemeenschappen te Amsterdam en Arnhem. 1935-1936, 1939. 1 map.

Overige

577: Stukken betreffende de Commissie Buitenland van de Vereniging van Studenten in de Theologische Faculteiten in Nederland en de organisatie van een tweede internationale theologenconferentie te Bentveld. 1949. 1 map.

578: Stukken betreffende de Religieuze Kring te Aerdenhout. 1969-1970, 1977-1978. 1 map.

579-592

Stukken betreffende de bijeenkomsten van het Trefpunt voor Socialisme en Levensovertuiging. 1982-1995. 14 mappen.
N.B. Het `Trefpunt is het adviesorgaan en de verbindingsschakel met de kerken en levensbeschouwelijke instellingen ten behoeve van het P.B.' [van de PvdA ].

579-580: 1982-1985.

581: 1986-1987.

582: 1988.

583: 1989.

584: 1989-1990.

585: 1990-1991.

586-587: 1990-1992.

588: 1992-1993.

589-590: 1994.

591-592: 1994-1995.

593: Stukken betreffende de deelname door de AG aan de `markt der mogelijkheden' tijdens de in het kader van het Conciliair Proces op 16 september 1989 in de Veemarkthallen te Utrecht georganiseerde eerste Nederlandse Kerkendag. 1989. 1 map.

Internationaal en afzonderlijke landen

Leiterkreis der Evangelischen Akademien und Laieninstitute in Europa

594-621

Stukken betreffende de Leiterkreis der Evangelischen Akademien und Laieninstitute in Europa/[vanaf begin jaren '70] Ökumenische Vereinigung der Akademien und Laieninstitute in Europa. 1953-1983 en z.j. 28 mappen.

594: 1953-1957.

595: 1958.

596: 1959.

597: 1960-1961.

598: 1962-1963.

599: 1964.

600: 1965-1966.

601: 1967.

602: 1968-1969.

603: 1970-1976.

604: 1977.

605-606: 1978.

607-610: 1979.

611-614: 1980.

615-619: 1981.

620: 1982.

621: 1983 en z.j.

622: Stukken betreffende de Theologische Kommission uit de Leiterkreis der Evangelischen Akademien und Laieninstitute in Europa/[vanaf begin jaren '70] Ökumenische Vereinigung der Akademien und Laieninstitute in Europa. 1969-1970, 1975. 1 map.

Duitsland

623: Stukken betreffende de Bund der religiösen Sozialisten Deutschlands. 1919, 1921-1924, 1926, 1929-1931. 1 map.

624-625: Stukken betreffende de `Öcumenischer Kurs theologischer Studenten' te Bentveld 3-28 november 1947. 2 mappen.

626: Stukken betreffende de conferentie van Duitse en Nederlandse politici en theologen te Bentveld 19-24 januari 1951. 1950-1951. 1 map.

627: Stukken betreffende cursussen voor en andere contacten tussen Nederlanders en Duitsers, werkzaam in het bedrijfsleven. 1950-1961. 1 doos.

628: Stukken betreffende de situatie van de kerken in Duitsland. 1951-1954. 1 map.

629: Rondzendbrieven en andere stukken van mej. Hebe Kohlbrugge uit en over de situatie in de DDR alsmede een verslag van een werkkamp in Libanon. 1951-1952, 1954-1956. 1 map.

630-632

Stukken betreffende activiteiten van en in samenwerking met de Evangelische Akademie Berlin georganiseerde seminars. 1952, 1955-1956, 1964-1966, 1969, 1972-1974, 1977-1978, 1980-1981. 3 mappen.

630: 1952, 1955-1956, 1964-1966, 1969, 1972-1974, 1980.

631: 25 september-2 oktober 1977 en 29 april-6 mei 1978 `Aspekte einer sozialistischen Gesellschaft am Beispiel der DDR'.

632: 20-22 februari 1981. `Gewalt in der Stadt III'.

633: Stukken betreffende de herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog en de integratie van Duitsland in Europa. 1954-1955. 1 map.

634: Stukken betreffende de Evangelische Akademie in Arnoldshain im Taunus. 1955. 1 map.

635: Stukken betreffende de opening van de tentoonstelling `Der Zeit Gewinn' in het kader van de Ruhrfestspiele Recklinghausen en de openingstoespraak van A. van Biemen . 1957. 1 map.

636: Stukken betreffende het `VI Europäisches Gespräch', georganiseerd door de Deutscher Gewerkschaftsbund (DGB) te Recklinghausen juni 1957 en het vervolg daarop in 1959. 1957, 1959 en z.j. 1 map.

637: Stukken betreffende de voorbereiding van een bezoek van A. van Biemen aan de Arbeitsgemeinschaft `Christentum und Sozialismus' te Berlijn. 1959-1960. 1 map.

638: Stukken betreffende de oost-west problematiek en in het bijzonder bijeenkomsten te Berlijn. 1967, 1972-1974, 1978-1979, 1987 en z.j. 1 map.

Contacten met instellingen voor volksontwikkelings- en vormingswerk

Koepelinstellingen

639-641

Stukken betreffende de vereniging Nederlands Cultureel Contact (NCC) te Amsterdam. 1948-1953, 1963, 1966. 3 mappen.

639-640: 1948-1951.

641: 1950-1953, 1963, 1966.

642: Ledenlijst van het NCC. Met bijlagen. 1958. 1 omslag.

643: Aantekeningen van A. van Biemen die als uitgangspunt dienden bij het gesprek met vertegenwoordigers van Volkshogescholen op 1 februari 1966. [1966]. 1 stuk.

644-648

Stukken betreffende de Algemene Vergaderingen van de Vereniging van Volkshogescholen en Vormingscentra (VVVV). 1987-1990. 5 mappen.

644-645: 1987.

646: 1988.

647: 1989.

648: 1990.

649-654

Correspondentie met de VVVV. 1987-1990. 6 mappen.

649: 1987.

650-651: 1988.

652: 1989.

653-654: 1990.

655-659

Overige stukken betreffende de VVVV. 1987-1990. 5 mappen.

655-656: 1987.

657: 1988.

658: 1989.

659: 1990.

Volksontwikkelings- en vormingscentra

Algemeen

660: Stukken betreffende het volkshogeschool- en vormingswerk. 1952-1953, 1958, 1973 en z.j. 1 map.

Afzonderlijke centra

- Stichting Vormingscentrum Barchem-

661: Brief van A. van Biemen als directeur van de AG aan de minister van onderwijs, kunsten en wetenschappen betreffende de oprichting van de Stichting Vormingscentrum Barchem en de aansluiting van deze Stichting bij de AG. Met bijlagen. 1956. 1 omslag.
N.B. Uit een van deze stukken blijkt dat de Stichting Vormingscentrum Barchem per 1 januari 1956 is aangesloten bij de AG.

662: Jaarrekeningen van de Stichting Vormingscentrum Barchem over 1957, 1970, 1979-1980. 1 katern.

663: Stukken betreffende de Stichting Vormingscentrum Barchem . 1959, 1962, 1967, 1969. 1 omslag.

664: Jaarverslagen van de Stichting Vormingscentrum Barchem . 1973-1974, 1977, 1979. 1 omslag.

665: Programma van de Visiting Community te Barchem 3-6 september 1978, georganiseerd door de Stichting Vormingscentrum Barchem . 1978. 1 katern.

666-667

Notulen van de vergaderingen van het bestuur van de Stichting Vormingscentrum Barchem en van het stafberaad te Barchem. Met bijlagen. 1980-1981. 2 mappen.

666: 1980.

667: 1980-1981.

- Vereniging Woodbrookers Barchem-

668: Stukken betreffende de dienstverlening door het bureau van de AG ten behoeve van de Vereniging Woodbrookers Barchem en de opzegging van de overeenkomst door Vereniging Woodbrookers Barchem. 1988, 1993. 1 map.

- Volkshogeschool Bergen-

669: Stukken betreffende de Volkshogeschool Bergen . 1945-1946, 1952-1953, 1967, 1973. 1 omslag.

- Volkshogeschool Geerlingshof te Houthem-Valkenburg-

670: Stukken betreffende de Volkshogeschool Geerlingshof te Houthem- Valkenburg . [1956], 1977. 1 omslag.

- Vormingscentrum Venwoude te Lage Vuursche-

671: Stukken betreffende het Vormingscentrum Venwoude te Lage Vuursche. 1966, 1970, 1977, 1979, 1983-1984, 1986. 1 omslag.

672: Jaarverslagen van het Vormingscentrum Venwoude over 1967, 1979 en 1982. 3 katernen.

673: Jaarrekening van het Vormingscentrum Venwoude over 1968. 1 katern.

- Vormingscentrum De Vonk te Noordwijkerhout-

674: Stukken betreffende Vormingscentrum De Vonk te Noordwijkerhout. 1949, 1960, 1978-1981, 1983. 1 omslag.

675: Scriptie van H. Scheepers , `50 Jaar Vonk -werk. Een historiese verkenning van oorsprong, ontwikkelingen, ideologiese uitgangspunten en sociaal-agogiese aspekten van het vormingswerk op de Vonk te Noordwijkerhout'. 1968. 1 stuk.

- Vormingscentrum Oud-Poelgeest te Oegstgeest -

676: Stukken betreffende het oecomenisch georiënteerd Vormingscentrum Oud-Poelgeest te Oegstgeest. 1957, 1959-1961, 1965, 1973 en z.j. 1 map.

- Vormingscentrum De Klencke te Oosterhesselen-

677: Stukken betreffende De Klencke. Vormingscentrum der Ned. Herv. Kerk voor Drenthe en Groningen te Oosterhesselen. 1962-1963. 1 map.

- Vormingscentrum Van Eeghenhuis te Zeeuws-Vlaanderen-

678: Stukken betreffende het Vormingscentrum Van Eeghenhuis te Zeeuws-Vlaanderen. 1967, 1969-1970, 1978. 1 map.

- Kritisch Gesprekscentrum Amsterdam en Venceremos-

679: Stukken betreffende de voorbereiding en uiteindelijke annulering van de door de AG in samenwerking met het Kritisch Gesprekscentrum Amsterdam en Venceremos geplande reis naar Cuba in het voorjaar van 1982. 1981-1982. 1 map.

- Nederlands Instituut voor Volksontwikkeling en Natuurvriendenwerk (NIVON) -

680: Stukken betreffende een initiatief voor leden van het Nederlands Instituut voor Volksontwikkeling en Natuurvriendenwerk (NIVON) en de AG educatieve reizen naar de Philippijnen te organiseren. 1987-1988. 1 map.

681-684

Stukken betreffende mogelijke samenwerking tussen de AG en het NIVON en de door beide organisaties in 1992-1993 georganiseerde `discussieprojecten' over `Arbeid, milieu en cultuur' en `Gezondheid, macht en levenswijze'. 1990-1993. 4 mappen.

681: 1990-1991.

682: 1990-1992.

683-684: 1993.

DOCUMENTATIE

685-686: Artikelen betreffende de AG uit kranten en tijdschriften. 1919, 1921-1931, 1933, 1936-1937, 1951 en z.j. 2 mappen.

687-688: Pamfletten van de AG over het werk van de AG. [1922], [jaren '30] en z.j. 2 mappen.

689: Kranten- en tijdschriftartikelen betreffende het Eerste Religieus-Socialistisch Congres in Nederland te Amsterdam 1-2 oktober 1927 en het Tweede Religieus-Socialistisch Congres in 1929. 1927, 1929. 1 map.

690: Documentatie betreffende het Vrijzinnig-Protestantisme. 1933, 1935-1936, 1938-1939, 1941-1942. 1 map.

691: Documentatie betreffende het Centraal Comité Wuppertal Proces. 1936. 1 map.

692: Stukken betreffende politieke vraagstukken. 1937, 1941-1942. 1 omslag.

693: `Vanaf de capitulatie tot de ballingschap. Memorandum opgesteld door Hendrik de Man over zijn werkzaamheid in de bezettingsjaren'. 1945. 1 stuk.

694: Stukken betreffende de verkiezingen van 1948 waarbij de Federatie Ridderkerk van de PvdA het aan de stok kreeg met de Anti-Revolutionaire Partij en in het bijzonder [P.S.] Gerbrandy en A. van Biemen sprak tijdens een debat-vergadering op 5 juli 1948 over het onderwerp `Een Christen stemt socialistisch, waarom?'. 1948. 1 omslag.

695: Stukken betreffende het Woodbrooke Quaker Study Centre in Engeland. 1975-1980. 1 omslag.

696: Willem Banning en De Horst . Een boegbeeld komt weer boven water door Maarten van der Linde (samenst.). 1992. 1 katern.

697: Interview van Marieke Ridder met Ab Engelsman over de Barchembeweging en de AG, in Kabats. Faculteitsblad van de Theologische Faculteit aan de Vrije Universiteit . 1992. 1 katern.

698: Krantenartikelen betreffende de vergrijzing van de AG en de fusie van de AG met `De Rode Hoed' te Amsterdam. 1994. 1 omslag.

699: Artikel `Een oprecht verlangen naar God' van Herman Noordegraaf over Willem Banning , in Vrijzicht. 1996. 1 katern.

ARCHIEF VAN ADRIAAN VAN BIEMEN (1914-1984)

ALGEMEEN

700-732

Ingekomen en kopieën van uitgaande stukken. 1937-1938, 1940-1981. 28 mappen en 3 pakken.
N.B. Bevat tevens correspondentie gevoerd in zijn functie als directeur van de AG der Woodbrookers .

700: 1937-1938, 1946-1949 en z.j.

701-702: 1940-1942. (pakken)

703: 1943-1944. (pak)

704: 1944-1947, 1949.

705-706: 1946-1949.

707: 1948-1950.

708: 1950-1953.

709: 1950-1952, 1954-1956.

710: 1950-1951, 1954, 1958.

711: 1950-1951, 1953-1954, 1956, 1959.

712: 1951-1952.

713: 1951-1953.

714: 1951-1952, 1954, 1958-1959.

715-716: 1952-1953.

717: 1953.

718: 1957.

719: 1959-1960.

720-721: 1959-1961.

722-725: Jaren '50.

726-727: 1961-1962.

728-730: Jaren '60.

731: Jaren '70.

732: 1980-1981.

PARTICULIER

Persoonlijke documenten

Huishouding en financiën

733: Stukken betreffende door A. van Biemen en zijn echtgenote afgesloten verzekeringen. 1939-1940, 1944, 1946-1949, 1951-1954, 1956, 1964, 1968, 1971, 1974, 1978, 1980. 1 map.

734: Concept getuigschrift van A. van Biemen voor Gisela Offermans die van november 1954 tot juli 1955 bij het gezin Van Biemen inwoonde. 1955. 1 stuk.

Overige

735: Lidmaatschapskaart van A. van Biemen van de Stads-bibliotheek en -leeszaal te Haarlem. [1945]. 1 stuk.

736: Brief en gedichten van Andreas Glotzbach voor A. van Biemen . 1946. 1 omslag.

737: Dirk Coster, `Enige gedachten bij het werk van Aart van Dobbenburgh'. 1958. 1 katern.
N.B. Met opdracht `Voor Ad, van Aart 13.12.'58'.

738: Curriculum vitae van A. van Biemen . c. 1973. 2 stukken.

739: Sinterklaasgedicht voor `Vader' waarin het werken aan een boek over Banning wordt gememoreerd. Z.j. 1 stuk.

740: Ex-libris A. van Biemen en H. van Biemen -Bruining. Z.j. 1 stuk.

741: Visitekaartjes ontvangen door A. van Biemen . Z.j. 1 omslag.

Jeugd en opleiding

Schooljaren

742-743: Stukken betreffende zijn schooltijd op het gymnasium te Leiden. 1926-1932. 2 mappen.

Theologiestudie

744: Stukken betreffende The International Association for Liberal Christianity and Religious Freedom. [1933], 1937, 1940, 1948-1949. 1 map.

745: Collegedictaat Dogmengeschiedenis [J.N.] Bakhuizen van den Brink . 1934-1935. 1 deel.

746-747: Stukken betreffende de studie theologie aan de Rijksuniversiteit Leiden. 1934-1938. 2 mappen.

748: Stukken betreffende de Vrijzinnig Christelijke Studentenbond (VCSB). 1935 en z.j. 1 map.

749: Stukken betreffende de Leyden International Bureau. An International Association of Free-Christian and Free Religious Youth. 1935-1938. 1 map.

750: Stukken betreffende de enquête betreffende de opleiding van predikanten, gehouden door het Instituut voor Systematische Theologie `Gravenstein' te Leiden. 1937. 1 map.

751: Aantekeningen uit de studietijd. 1937-1938 en z.j. 1 map.

752: Doctoraal-scriptie `Critische bespreking van het boek Conscience et Amour van Gabriel Madinier'. [1939]. 1 map.

753: Manuscript van de lezing `Herziening van onze idealen' gehouden voor de Vrijzinnig Christelijke Jongeren Bond ( VCJB ) te Den Helder op 20 oktober 1939. 1939. 1 stuk.

Promotie

754: Stukken betreffende het tot stand komen van het proefschrift van A. van Biemen De zedelijke waardering van de arbeid in het industrialisme. Bijdrage tot een sociale ethiek naar christelijk besef. c. 1950. 1 doos.

OPENBAAR LEVEN

Predikantschap

Predikantschap Barsingerhorn

755: Stukken betreffende religieuze opvoeding en het jeugdwerk onder vrijzinnig protestanten. 1936-1937, 1942-1943. 1 map.

756: Manuscript van lezing `De vroomheid van Valerius. Gedenckclanck'. `B[arsinger]horn 27 juli 1940 '. 1 stuk.

757: Stukken betreffende de lezing door A. van Biemen over `De strijd om de waarheid en haar criterium' voor de `Werkgroep van Noord-Hollandse theologen' op 7 december 1942 te Alkmaar. 1942. 1 map.

758: Brief van de Ned. Herv. Kerk te Barsingerhorn betreffende het orgel in de consistoriekamer dat eigendom van de familie Van Biemen is. 1951. 1 stuk.

Predikantschap Haarlem

759-760

Verslag van bijeenkomsten van de `Vrije Vogels'. 1938-1941. 2 katernen.

759: 1938-1939.

760: 1939-1941.

761-762

Stukken betreffende de Vere (e)niging van Vrijzinnige Hervormden te Haarlem. 1941, 1943-1947. 2 mappen.

761: 1941, 1943-1947.

762: 1942, 1944.

763-764

Stukken betreffende het Vrijzinnig Protestants Jongerenwerk. 1943-1947. 2 mappen.

763: 1943-1947.

764: 1944-1945.

765: Ingekomen stukken van de Synode der Ned. Herv. Kerk en de Vere (e)niging van Vrijzinnige Hervormden in Nederland. 1943-1947. 1 omslag.

766: Stukken betreffende de bijeenkomsten van `Moderne Theologen'. 1946, 1948. 1 omslag.

767: Preken van A. van Biemen te Haarlem. Met bijlagen. 1944-1946. 1 map.

768: Manuscripten van lezingen, preken e.d. 1945, 1948 en z.j. 1 map.

Overige activiteiten als predikant

Nederland

- `Kerk en Wereld' -

769: Stukken betreffende het Instituut ` Kerk en Wereld . Stichting der Nederlandsche Hervormde Kerk' c.q. `De Horst ' te Driebergen. 1948, 1951-1954, 1956-1960, 1978. 1 map.

770: Stukken betreffende de activiteiten van ` Kerk en Wereld ' inzake het buitenland in het bijzonder de DDR en Oost-Europa. 1953-1955. 1 map.

771: Stukken betreffende de Lustrumconferentie `Wat is de betekenis van de bekering in de tegenwoordige tijd?' ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van ` Kerk en Wereld ' te Driebergen 4-9 juni 1956. 1 omslag.

772: Brief van de Wika-raad (afgestudeerden van ` Kerk en Wereld ') betreffende de viering van de zeventigste verjaardag van W. Banning en zijn verdiensten voor ` Kerk en Wereld '. [1957]. 1 stuk.
N.B. Een Wika is een `Werker in Kerkelijke Arbeid'.

- Oecumenische Raad van Kerken in Nederland -

773: Stukken betreffende de Commissie voor Internationale Zaken van de Oecumenische Raad van Kerken in Nederland. 1951-1956, 1969. 1 map.

774: Manuscript `Azië en het Westen', inleiding gehouden door A. van Biemen voor de Oecumenische Raad van Kerken in Nederland te Haarlem op 18 februari 1954. 1954. 1 stuk.

775: `Welvaart en welvaartsdenken'. Rapport samengesteld door de Commissie voor Sociale Zaken van de Oecumenische Raad van Kerken in Nederland. 1959. 1 stuk.

776: Stukken betreffende de Commissie voor Geloof en Kerkorde van de Oecumenische Raad van Kerken in Nederland. 1962-1965. 1 map.

- Raad voor de Arbeid ter verbreiding van het Evangelie -

777-782

Stukken betreffende de Raad voor de Arbeid ter verbreiding van het Evangelie. 1948, 1951-1960. 6 mappen.

777: 1948, 1951-1952.

778: 1952-1953.

779: 1952-1955.

780: 1955-1956.

781: 1956-1957.

782: 1957-1960.

- Raad voor de Zaken van Kerk en Samenleving van de Ned. Herv. Kerk -

783-789

Stukken betreffende de Raad voor de Zaken van Kerk en Samenleving van de Ned. Herv. Kerk. 1950-1962. 7 mappen.

783: 1950-1953.

784: 1954-1956.

785: 1956.

786: 1957-1958.

787: 1958-1959.

788: 1959-1961.

789: 1961-1962.

790: Stukken betreffende de Studiecommissie voor Sociale Ethiek van de Raad voor de Zaken van Kerk en Samenleving. 1951-1952. 1 map.

- Overige -

791: Stukken betreffende de Nederlands(ch)e Protestanten Bond (NPB). ( 1925 ), 1947-1948, 1955-1957, 1967-1968, 1977-1978 en z.j. 1 map.

792: Stukken betreffende de Ned. Herv. Kerk. 1946-1948, 1951-1955, 1957-1960, 1972-1973. 1 map.

793: Stukken betreffende de Centrale Commissie voor het Vrijzinnig Protestantisme en de Vrijzinnig Protestantse Centrale voor Maatschappelijk Werk. 1947-1948, 1957 en z.j. 1 map.

794: Stukken betreffende de `Kring voor een bijdrage tot het kerkelijk gesprek'. 1947-1948. 1 map.
N.B. A. van Biemen had zitting in deze `Kring'.

795: Correspondentie betreffende en lijsten van preekbeurten van A. van Biemen . 1955-1984. 1 map.

796: Stukken betreffende de Regionale Raad van Kerken te Haarlem e.o. 1968-1971 en z.j. 1 map.

797: Stukken betreffende de Commissie voor de Studiekas der Vereniging van Vrijzinnige Hervormden in Nederland. 1973-1975, 1977-1978. 1 map.

Internationaal

-Wereldraad van Kerken-

798: Stukken betreffende de `Study Department of the Universal Christian Council for Life and Work' (`under the auspices of the Provisional Committee' van de Wereldraad van Kerken ). 1940. 1 map.

799: Stukken betreffende de `Commission of the Churches on International Affairs', ingesteld door de Wereldraad van Kerken en de `International Missionary Council'. 1947-1954. 1 map.

800: Stukken betreffende de eerste Assemblee van de Wereldraad van Kerken in Amsterdam in augustus 1948. 1948. 1 map.

801-804: Stukken betreffende het secretariaat voor het lekenwerk van de Wereldraad van Kerken en de conferentie van de Europese lekenbeweging in Bad Boll bij Stuttgart 18-27 juli 1951. 1951. 4 mappen.

805-806

Stukken betreffende de Wereldraad van Kerken . 1950-1954, 1957, 1964, 1972. 2 mappen.

805: 1950-1953.

806: 1954, 1957, 1964, 1972.

- Overige-

807: Stukken betreffende de British Council of Churches, alsmede manuscript `The issues of peace' van A. van Biemen . 1950-1952. 1 omslag.

808: Stukken betreffende de Ecumenical Commission on European Cooperation. 1951-1952. 1 omslag.
N.B. `The Ecumenical Commission on European Cooperation is an independant Commission of Christian laymen drawn from various European countries...'.

809: Stukken betreffende de deelname van A. van Biemen aan een ronde tafelgesprek tijdens een cursus te Wilton Park in Engeland op 3 oktober 1952 en een stuk betreffende het staken van de activiteiten, in Wilton Park, gericht op het bevorderen van de discussie over voor Duitsland en Engeland gemeenschappelijke vraagstukken. 1952, 1955. 1 omslag.

810: `The future of Europe and the responsibility of the churches', a statement passed by the Committee on the Christian Responsibility for European Cooperation. 1953. 1 stuk.

811: Manuscript van A. van Biemen en andere stukken betreffende de verhouding tussen het Vaticaan en `priester-arbeiders' in Frankrijk. 1953-1954. 1 map.

Wetenschappelijke en andere onderwijsfuncties

Universiteit van Amsterdam

812-813: Stukken betreffende het curatorium van het Nutsseminarium voor Pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). 1957-1963. 2 mappen.

814-835

Stukken betreffende de werkzaamheden aan de UvA. 1965-1976, 1978-1983. 22 mappen.

814: 1965-1968.

815-818: 1969.

819: 1969-1970.

820-822: 1970.

823-826: 1971.

827: 1972.

828-829: 1973.

830-831: 1973-1976.

832: 1974-1975.

833: 1976, 1978.

834: 1979-1980.

835: 1981-1983.

836: Stukken betreffende de benoeming van A. van Biemen als buitengewoon hoogleraar aan de UvA. 1967, 1969. 1 map.

837: Stukken betreffende het totstandkomen van de rede `Alledaags leven en bijbelse boodschap' uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van buitengewoon hoogleraar in de kennis van de maatschappij en haar problemen in relatie tot kerk en godsdienst aan de UvA op 24 november 1969. 1969. 1 map.

838: Stukken betreffende door studenten aan de UvA afgelegde tentamina. 1969-1975, 1978-1980. 1 map.

839: Stukken betreffende de inleidingen in de godsdienstsociologie aan de UvA op basis van Het hemels baldakijn van Peter Berger . 1970-1971, 1981-1984. 1 map.

840: Stukken betreffende het werkcollege sociologie over Die Protestantse Ethik und der Geist des Kapitalismus van Max Weber aan de UvA. 1971. 1 map.

841: Stukken betreffende het werkcollege `Entfremdung' aan de UvA. 1972-1973. 1 map.

842: Stukken betreffende de stuurgroep aangaande de opleiding vormingswerk binnen het kader van de Theologische Faculteit van de UvA en de Katholieke Theologische Hogeschool te Amsterdam. 1972-1974. 1 map.

843: Stukken betreffende het college Inleiding in de sociologie van kerk en godsdienst aan de UvA. 1978. 1 map.

844: Stukken betreffende de colleges Maatschappijleer aan de UvA. 1978-1979. 1 map.

845-846: Stukken betreffende werkcolleges over fascisme en nationaal-socialisme aan de UvA. 1979-1980. 2 mappen.

847: Stukken betreffende colleges `Capita selecta uit de sociale psychologie' aan de UvA. 1981-1983. 1 map.

848: Stukken betreffende de colleges `Thema's uit de sociologie - sociale gelaagdheid'. 1984. 1 map.

Rijkskweekschool en andere scholen te Haarlem

849: Stukken betreffende lessen aan de Rijkskweekschool en andere scholen te Haarlem. 1948-1949, 1951-1952, 1965, 1970. 1 map.

850: Stukken betreffende een enquête onder leerlingen van de Rijkskweekschool te Haarlem naar de rol van geloof en kerk in hun leven. 1952. 1 map.

Overige

851-852: Stukken betreffende lessen aan het Centraal Instituut voor Christelijk Sociale Arbeid (CICSA) te Amsterdam, de Stichting Leidse Jeugd Actie (LJA), het Volkshuis te Leiden en andere stukken betreffende het club- en jeugdhuiswerk. 1953. 2 mappen.

Cursussen, inleidingen, lezingen en publicaties

853: Manuscript van de cursus `Religieuze Opbouw'. 1940-1941. 1 stuk.
N.B. Het is onbekend waar A. van Biemen deze cursus gaf.

854: Manuscript van de cursus `Goed en kwaad naar christelijk besef'. Cursus naar aanleiding van het boekje van Dr. W. Banning (Van Gorcum, 1941 ). [1941]. 1 stuk.
N.B. Het is onbekend waar A. van Biemen deze cursus gaf.

855: Tekst van lezing `Christendom en Socialisme' voor de `Vrijz. Chr. Werkgroep' op 8 november 1945. 1 stuk.
N.B. Het is onbekend waar A. van Biemen deze cursus gaf.

856: Manuscript van de inleiding `Onze visie nu' tijdens de jaarvergadering van de AG der Woodbrookers op 5 februari 1949. 1949. 1 stuk.

857: Aantekeningen betreffende de antwoorden op vragen naar aanleiding van de inleiding door J.F. de Jongh op de jaarvergadering van 30 april 1950 over de vraag of het werk van de AG der Woodbrookers verbreed en verbeterd kan worden. 1950. 1 omslag.

858: Teksten van `radiopraatjes' voor de Radio Volksuniversiteit Holland (RVU) en de VPRO en stukken betreffende het tot stand komen daarvan. 1950-1960. 1 doos.

859: Manuscript van een lezing voor het NVV te Haarlem over `Kerk en Vakbeweging van protestantsch-christelijk gezichtspunt'. 1951. 1 stuk.

860: Aankondigingen van door A. van Biemen te verzorgen lezingen voor de Volksuniversiteiten Apeldoorn 1951, Enschede 1953 en Naarden-Bussum 1951. 1 omslag.

861-867

Stukken betreffende de bijdrage van A. van Biemen als auteur en redacteur aan de Algemene Nederlandse Systematisch Ingerichte Encyclopaedie (ANSIE). 1954-1956. 7 mappen.

861-865: Algemeen.

866: Sociologie.

867: Kerken.

868: Stukken betreffende het congres `Jeugd 1955' te Amsterdam 10-12 november 1955, waaraan A. van Biemen een bijdrage leverde inzake `Primair en voortgezet beroepsonderwijs'. 1955. 1 map.

869-871

Stukken betreffende automatisering en lezingen van A. van Biemen over dit onderwerp. 1955-1958, 1963-1964, 1966-1967. 3 mappen.

869-870: 1955-1958.

871: 1963-1964, 1966-1967.

872: Stukken betreffende een lezing van A. van Biemen over wezen en taak van de universiteit vanuit protestants-christelijk perspectief voor de Ned. Chr. Studentenraad te Leiden 5 februari 1956. 1956. 1 map.

873-875: Stukken betreffende door A. van Biemen verzorgde cursussen en lezingen bij het Nederlands Studiecentrum voor Doelmatige Bedrijfsleiding te Amsterdam, de Stichting Studiecentrum Bedrijfsbeleid te Arnhem en de Stichting Nijenrode te Breukelen. 1956-1963. 3 mappen.

876: Stukken betreffende de lezingen over `Sociale wortels van de hedendaagse onrust'. 1957-1958, 1964. 1 map.

877: Stukken betreffende een door A. van Biemen verzorgde inleiding over `Moeilijkheden van leven en werken in een vreemd land' tijdens een door het Utrechts Provinciaal Comité voor Vluchtelingenhulp voor de Hongaren in de provincie Utrecht georganiseerde bijeenkomst op 3 oktober 1958. 1958. 1 map.

878: Typoscripten van toespraak bij het zestigjarig bestaan van het Leidse Volkshuis te Leiden. 1959. 1 omslag.

879: Manuscript van een lezing voor de Steenkolen Handelsvereniging op 22 december 1960 over het tekort aan arbeidskrachten en de rol van de ondernemingsraden. [1960]. 1 stuk.

880: Stukken betreffende de studieconferentie van het NVV op 16 mei 1962 over de `Relatie vrije tijd en arbeid', waar A. van Biemen een inleiding hield. 1962 en z.j. 1 map.

881: Stukken betreffende bijdragen van A. van Biemen aan het werk van de Stichting Evangelie en Industrie, de Stichting Bedrijfspastoraat Arnhem e.o. en het Interuniversitair Instituut Normen en Waarden in de Samenleving te Rotterdam. 1962, 1968, 1971-1973, 1977-1978, 1980-1981. 1 map.

882: Stukken betreffende de studiebijeenkomst kadercursus H.T.S. en kaderleden uit textielbedrijven te Barchem 19-20 mei 1967, waar A. van Biemen een inleiding verzorgde. 1967. 1 map.

883: Stukken betreffende een door A. van Biemen te houden inleiding tijdens een door de KLM georganiseerde cursus over het `Ondernemingsraadbestel' te Noordwijkerhout 9 januari 1973. 1972. 1 map.

884: Stukken betreffende elders door A. van Biemen te verzorgen cursussen en lezingen. 1974-1975, 1977-1978, 1980 en z.j. 1 map.

885: Manuscript van een toespraak van A. van Biemen bij zijn afscheid van de AG en een artikel van L.H. Ruitenberg in Woord en Dienst bij dit afscheid. 1979. 2 stukken.

886-887: Stukken betreffende bijdragen van A. van Biemen aan het postacademisch onderwijs bedrijfs- en bestuurswetenschappen aan de Technische Hogeschool Twente. 1980-1983. 2 mappen.

888: Stukken betreffende de conferentie op beleidsniveau van Kerken, Humanistisch Verbond en FNV betreffende het vraagstuk van het arbeidsethos in Doorn 26-27 maart 1981, waar A. van Biemen aan deelnam als afgevaardigde van de Vereniging van Vrijzinnige Hervormden. 1981. 1 map.

889: Stukken betreffende de door A. van Biemen gehouden inleiding op het congres van de Bouwbond NVV te Rotterdam 20 oktober 1981. 1981. 1 map.

890: Manuscripten van lezingen van A. van Biemen over het werk van de AG. Z.j. 1 map.

891: Typoscripten van lezingen van A. van Biemen over het werk van de AG. Z.j. 1 omslag.

892: Manuscript van een lezing van A. van Biemen over `Barchem - Banning - Bentveld', waarin hij met name op de persoon en het denken van Banning inging. Z.j. 1 stuk.

893: Manuscript van een lezing `De kerkelijke kaart van Nederland. Z.j. 1 stuk.

894: Aantekeningen betreffende de door A. van Biemen gegeven cursus `Diagnose van onze tijd'. Z.j. 1 stuk.

Politieke activiteiten

Partij van de Arbeid, inclusief SDAP en NVB

895: Stukken betreffende de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij ( SDAP ) en de sociaal-democratie. 1944-1946. 1 map.

896: Stukken betreffende de Nederlandse Volksbeweging ( NVB ). 1945-1946, 1948-1949. 1 map.

897-899

Stukken betreffende de Partij van de Arbeid ( PvdA ). 1946-1949, 1951-1955, 1957, 1960-1963, 1967, 1971, 1973 en z.j. 3 mappen.

897: 1946-1949, 1951-1952.

898: 1953-1955.

899: 1957, 1960-1963, 1967, 1971, 1973 en z.j.

900: Bewijs van lidmaatschap van A. van Biemen van de PvdA . 1950-1951. 1 stuk.

901: Stukken betreffende de economische en politieke positie van de `middengroepen' en de opstelling van de PvdA ten opzichte van hen. 1950, 1952-1953. 1 map.

902: Stukken betreffende het gewest Noord-Holland - Zuid en de afdelingen Haarlem, Haarlemmermeer en Zandvoort van de PvdA . 1950, 1954, 1977-1978. 1 map.

903: Stukken betreffende de Culturele Commissie van de PvdA . 1951. 1 omslag.

904: Stukken betreffende de Protestants-Christelijke Werkgemeenschap in de PvdA . 1951, 1961, 1965-1966. 1 omslag.

905-906: Stukken betreffende de door de Socialistische Internationale georganiseerde conferentie over `Socialisme en Religie' te Bentveld 9-11 maart 1953. 1952-1953. 2 mappen.

907: Rapport `Sociografie van een doorbraak-afdeling. Sociale analyse van de afdeling Amersfoort van de Partij van de Arbeid'. c. 1953. 1 katern.

908-910

Stukken betreffende door het scholingsinstituut van de PvdA te Bentveld georganiseerde cursussen en de door A. van Biemen verzorgde bijdragen. 1959-1963, 1965-1967, 1970-1971. 2 mappen en 1 omslag.

908: 1959-1963, 1965-1966.

909: 1966-1967, 1970-1971.

910: 1970-1971. (omslag)

911: Stukken betreffende een door ds. L.H. Ruitenberg gehouden inleiding over `Het denken van de kerk over het socialisme' tijdens een bijeenkomst van de afdeling Voorburg van de PvdA op 25 februari 1960. 1960. 1 omslag.

912: Stukken betreffende de Vrouwenbond van de PvdA en de Rooie Vrouwen in de PvdA . 1960, 1975 en z.j. 1 map.

913: Stukken betreffende het `vertrouwelijk beraad' van bij Bentveld betrokken leden van de PvdA . 1962. 1 map.

914-918

Agenda's en notulen van de vergaderingen van het partijbestuur van de PvdA . Met bijlagen. 1965-1968. 5 mappen.

914: 1965-1966.

915-918: 1967-1968.

919: Stukken betreffende een ontmoetingsweekend te Bentveld 17-18 juni 1972 van leden van de PvdA en de afdeling Bielefeld van de Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) over Europese partijvorming en in het bijzonder de `Ontwikkelings-paragraaf van een Europese socialistische partij'. 1972. 1 map.

920: Stukken betreffende het Centrum voor Levensbeschouwing en Politiek (uitgaande van de PvdA ). 1973-1974, 1978-1979. 1 map.

Wiardi Beckman Stichting (WBS)

921: Stukken betreffende de Wiardi Beckman Stichting (WBS). 1947-1952, 1962. 1 omslag.

922: Stukken betreffende de Sociologische Werkgroep van de WBS. 1948-1955. 1 map.

923: Stukken betreffende de Werkgroep Economische Macht van de WBS. 1969. 1 map.

924: Stukken betreffende de Werkgroep Historici van de WBS. 1979. 1 omslag.

Overige activiteiten

Godsdienst- en industriële sociologie

925-927

Stukken betreffende de werkgroep Industriële Sociologie van de Nederlandse Sociologische Vereniging, 1951-1963 en z.j. 3 mappen.

925: 1951-1956.

926: 1957-1958.

927: 1959-1963 en z.j.

928: Stukken betreffende de bijeenkomst van de `Eerste werkgroep Industriële Sociologie' betreffende het promotiebeleid in het bedrijfsleven. 1954. 1 omslag.

929: Stukken betreffende de Nederlandse Sociologische (en Antropologische) Vereniging. 1966, 1973, 1981-1983. 1 omslag.

930-932

Stukken betreffende de werkgroep Godsdienstsociologie van de Nederlandse Sociologische (en Antropologische) Vereniging. 1965, 1969-1975. 3 mappen.

930: 1965, 1969-1970.

931-932: 1970-1975.

933: Stukken betreffende de Werkgemeenschap Godsdienstsociologie van de Stichting Theologisch en Godsdienst-wetenschappelijk onderzoek in Nederland (Stegon). 1983. 1 map.

934: Stukken betreffende de bijeenkomsten van de vertegenwoordigers van de vakgroepen godsdienstsociologie aan theologische faculteiten en hogescholen in Nederland. 1974. 1 map.

Vormings-, ontwikkelings- en opleidingswerk

Nederland en België

935: Sprekerslijsten van de Maatschappij tot nut van 't algemeen. 1947 en z.j. 1 omslag.

936-943

Stukken betreffende het hoofdbestuur van de Maatschappij tot nut van 't algemeen. 1948, 1951-1954, 1956-1962. 7 mappen en 1 omslag.

936: 1948. (omslag)

937: 1951-1952.

938: 1951-1954.

939: 1956.

940: 1957.

941-942: 1958-1959.

943: 1960-1962.

944: Stukken betreffende de samenstelling van het door de Maatschappij tot nut van 't algemeen uit te geven Handboek voor het sociaal-cultureel vormingswerk. 1957-1959. 1 map.

945-946: Stukken betreffende de Stichting `De Vrije Academie voor Beeldende Kunsten' te Den Haag. 1951-1952, 1957, 1970. 2 mappen.

947-954

Stukken betreffende de Commissie van Deskundigen voor het volksontwikkelingswerk in internaatsverband. 1953-1962. 1964, 1967-1969. 8 mappen.
N.B. Dit betreft een commissie die onder de vlag van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen werkzaam was.

947-948: 1953-1954.

949: 1954-1955.

950: 1955.

951: 1956-1958.

952: 1957-1962.

953: 1964, 1967-1968.

954: 1968-1969.

955: Stukken betreffende de Commissie voor het Kweekschoolonderwijs van de Raad voor de Zaken van Kerk en School. 1954-1956, 1958. 1 map.

956-962

Stukken betreffende Volksopvoeding. Belgisch-Nederlands Tijdschrift voor sociaal-cultureel groepswerk. 1954-1955, 1957-1965, 1969-1970, 1972 en z.j. 7 mappen.
N.B. Zie inv.nrs. De uitgave van dit blad heeft een relatie met de Vereniging Samenwerkingsorgaaan NCVO.976-987

956-957: 1954-1955.

958: 1957-1959.

959: 1960-1962.

960: 1963-1965.

961: 1969-1970.

962: 1972 en z.j.

963-966: Stukken betreffende de Subcommissie Maatschappelijk Inzicht van de Commissie tot bestudering van goede onderwijsmethoden voor het Algemeen Vormend Nijverheidsonderwijs voor meisjes. 1958-1964, 1967, 1969. 4 mappen.
N.B. A. van Biemen was lid van deze Subcommissie.

967-971: Stukken betreffende de Contactcommissie voor de studieopdracht volksontwikkelingswerk in internaatsverband, verstrekt door het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. 1961-1962. 5 mappen.

972-975

Stukken betreffende de Sociale Academie. Opleiding voor Maatschappelijk Werk, Cultureel Werk en Arbeidsvraagstukken te Amsterdam. 1964-1967, 1972-1973. 4 mappen.

972-973: 1964.

974: 1964-1965.

975: 1966-1967, 1972-1973.

976-987

Stukken betreffende het Nederlands Centrum voor Volksontwikkeling /de Vereniging Samenwerkingsorgaaan NCVO te Amersfoort. 1964, 1967-1968, 1970, 1972-1978, 1980 en z.j. 12 mappen.

976: 1964, 1967-1968, 1970, 1972-1973.

977: 1974.

978: 1975.

979: 1976.

980-983: 1977.

984-985: 1978.

986: 1980.

987: Z.j.

988: Stukken betreffende het curatorium voor de vrijwilligersopleiding van de Stichting Nederlandse Vrijwilligers (SNV). 1967-1968. 1 map.

989-999

Stukken betreffende de Commissie Vormings- en Ontwikkelingswerk voor Volwassenen te Amersfoort. 1971-1973, 1975, 1978. 11 mappen.
N.B. A. van Biemen had zitting in de werkgroep `Subsidiëring V. en O. Werk' van deze Commissie.

989-991: 1971.

992-996: 1972.

997-998: 1973.

999: 1975, 1978.

1000: Stukken betreffende de Beleidsgroep van het Project Beleidsontwikkeling Internaatsvormingswerk (PBI). 1979-1980. 1 map.
N.B. A. van Biemen had zitting in deze Beleidsgroep.

Buitenland

1001: Stukken betreffende het Centre Européen de la Culture te Genève. 1952, 1954. 1 map.

1002-1004

Stukken betreffende het European Bureau of Adult Education in Bergen , The Netherlands. 1954-1956, 1960-1961, 1963-1964, 1966, 1976-1978. 3 mappen.

1002: 1954-1956.

1003: 1960-1961.

1004: 1961, 1963-1964, 1966, 1976-1978.

1005: Stukken betreffende de Europäische Bildungsgemeinschaft Eiserner Vorhang e.V. (EBEV). 1956-1959. 1 map.

1006: Stukken betreffende de Internationaler Arbeitskreis Sonnenberg te Braunschweig en de Sonnenberg Kring Nederland. 1959-1961. 1 map.

1007-1009

Stukken betreffende de European Association for Catholic Adult Education (FEECA) te Bonn en de Protestant Association for Adult Education in Europe (EAEE) te Bazel. 1966-1967, 1969, 1972-1973, 1976-1979, 1981-1982. 3 mappen.

1007: 1966-1967, 1969.

1008: 1972-1973, 1976-1978.

1009: 1979, 1981-1982.

Muziek

1010: Stukken betreffende klassieke muziek. 1937-1938, 1943, 1948, 1964, 1978. 1 map.

1011-1013: Stukken betreffende muziek en het muziekonderwijs. 1947, 1964-1966, 1968, 1973, 1976. 3 mappen.
N.B. Bevat ook enige stukken over literatuur.

1014: Brief van Annie van den Brink - Pothuis betreffende diverse componisten en de viooluitvoeringen door Alice en Nap de Klijn. 1956. 1 stuk.

1015: Artikelen van A. van Biemen in de rubriek `Grammofoonplaten' in Wij Vrouwen , uitgave van de Vrouwenbond van de PvdA en in NUT. Ledenblad der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen alsmede andere stukken betreffende deze artikelen. 1959-1962. 1 map.

1016: Manuscripten van artikelen van A. van Biemen over klassieke muziek voor het Weekblad van de Nederlandse Protestanten Bond en bewijsnummers van dit blad. 1959-1964. 1 map.

1017: Stukken betreffende de Eduard van Beinum Stichting. 1967, 1972. 1 map.

Overige

1018: Stukken betreffende de Landelijke Stichting tot Activering der Protestantse Zieken Verzorging (APZV) en het Interkerkelijk Protestants Ziekenhuisbureau (IPZ). 1951-1952. 1 map.

1019: Stukken betreffende de Commissie Bezitsvorming van het Nederlands Gesprek Centrum (NGC). 1957-1960. 1 map.

1020: Stukken betreffende het Nederlands Gesprek Centrum (NGC) te Rotterdam. 1959-1960 en z.j. 1 map.

1021-1023: Stukken betreffende de Sectie Welzijn van de door het Provinciaal Bestuur ingestelde Commissie voor het Agrarisch Plan Noord Holland. 1959-1960. 3 mappen.

1024-1028: Stukken betreffende de Commissie Herziening Vennootschapsrecht van het NVV . 1959-1962. 5 mappen.

1029: Stukken betreffende de Societas Ethi ca. 1972-1973, 1976, 1978. 1 map.

1030: Oorkonde waarbij A. van Biemen tot erelid werd benoemd van de Gemeinschaft für Christentum und Sozialismus - Bund der Religiösen Sozialisten Deutschlands E.V. 1977. 1 stuk.

1031: Stukken betreffende het Overlegorgaan Vertrouwens Commissarissen (OVC). 1978. 1 omslag.

1032: Stukken betreffende de Contactcommissie Levensbeschouwing en Vakbeweging van de FNV. 1979-1980. 1 map.

DOCUMENTATIE

`Werkmateriaal'

N.B. Dit `werkmateriaal' van A. van Biemen bevat documentatie voorzien van aantekeningen betreffende diverse onderwerpen zonder dat deze aan een specifieke activiteit van Van Biemen kunnen worden gekoppeld.

1033: Stukken betreffende diverse aspecten van cultuur. 1936, 1952-1953 en z.j. 1 map.

1034: Stukken betreffende diverse godsdienstige en kerkelijke onderwerpen. 1947, 1951-1952, 1958, 1968 en z.j. 1 map.

1035-1036: Stukken betreffende generatieconflict, jeugd, jonge werknemers en studentenrevolte. 1947, 1953-1954 - 1957, 1959-1961, 1965, 1970-1971 en z.j. 2 mappen.

1037-1041: Stukken betreffende christendom, communisme, democratie, fascisme, socialisme en andere maatschappelijke stromingen. 1947-1949, 1952, 1954, 1956-1958, 1963, 1966-1967, 1970, 1973, 1977-1980 en z.j. 4 mappen en 1 doos.

1042: Stukken betreffende onderwerpen inzake de medische zorg. 1949, 1956 en z.j. 1 map.

1043-1048: Stukken betreffende `maatschappelijke ontwikkelingen'. 1950-1980 en z.j. 6 mappen.

1049-1052: Stukken betreffende arbeid en arbeidsomstandigheden. 1950, 1953-1984. 3 mappen en 1 doos.

1053: Stukken betreffende het bevolkingsvraagstuk. 1951-1952, 1957, 1959-1961. 1 map.

1054-1058: Stukken betreffende het beleid en management van ondernemingen. 1951, 1955, 1959, 1965, 1967-1975, 1977-1979, 1983 en z.j. 5 mappen.

1059-1061: Stukken betreffende de jonge werknemer. 1953-1960. 3 mappen.

1062-1066: Stukken betreffende het groeps- en vormingswerk. 1953, 1955-1956, 1958-1961, 1973 en z.j. 5 mappen.

1067-1072: Aantekeningen en andere stukken betreffende onderwerpen op het gebied van de sociologie. 1953-1954, 1957, 1967, 1970-1971, 1973, 1975, 1982-1984 en z.j. 6 mappen..

1073: Stukken betreffende het humanisme en het Humanistisch Verbond . 1955-1958, 1961. 1 map.

1074: Stukken betreffende onderwerpen op het gebied van de psychologie. 1962, 1970 en z.j. 1 map.

1075-1082

Stukken betreffende bedrijfsdemocratisering, medezeggenschap en ondernemingsraden. 1962-1963, 1966-1977. 8 mappen.

1075: 1962-1963.

1076-1077: 1966-1968.

1078-1082: 1969-1977.

1083: Stukken betreffende politicologie en in het bijzonder de staatkunde van het (neo-) calvinisme. 1973, 1979-1980. 1 map.

1084: Aantekeningen en andere stukken betreffende economische structuren. 1974 en z.j. 1 map.

1085: Stukken betreffende de vakbeweging. 1976, 1980 en z.j. 1 map.

1086-1090: Aantekeningen voor en over diverse lezingen over verschillende onderwerpen. Z.j. 5 mappen.

1091-1094: Aantekeningen en andere stukken betreffende ethiek en filosofie. Z.j. 4 mappen.

1095-1099: Aantekeningen en andere stukken betreffende theologische onderwerpen. Z.j. 5 mappen.

1100: Diverse losse notities. Z.j. 1 map.

ANNEXEN

STICHTING WOODBROOKERS NEDERLAND (SWN)

Algemeen

1101-1102: Stukken betreffende de toekomst van het Woodbrookerswerk in Nederland. 1986. 2 mappen.

1103-1104

Agenda's en verslagen van de vergaderingen van het bestuur van de Stichting Woodbrookers Nederland (SWN). 1985-1987. 2 mappen.

1103: 1985-1986.

1104: 1987.

1105: Overige stukken betreffende het bestuur van de SWN. 1985-1987. 1 map.

1106-1107: Agenda's en verslagen van de vergaderingen van en andere stukken betreffende het koördinatorenberaad. 1986-1987. 2 mappen.

1108: Agenda's en verslagen van de vergaderingen van en andere stukken betreffende het administrateurenoverleg. 1986. 1 map.

Interne organisatie

1109: Stukken van algemene aard. 1986-1987. 1 map.

1110: Correspondentie. 1986-1987. 1 omslag.

1111: Stukken betreffende de besluitvorming inzake een nieuwe managementstructuur. 1986. 1 omslag.

1112: Stukken betreffende het opstarten van een werkgroep inzake de ééndaagse conferenties. 1986. 1 omslag.

1113: Stukken betreffende het verzorgen van de public relations voor de algemene en specifieke cursussen op het gebied van medezeggenschap. 1986. 1 omslag.

1114: Stukken betreffende de huisvesting van de Woodbrookers in Lelystad en Zeewolde. 1986. 1 map.

Financiële zaken

1115: Stukken betreffende de afwikkeling van de bestuurlijke en financiële zaken van de SWN. 1985-1987. 1 map.

1116: Stukken betreffende de Stichting Vormingscentrum Barchem . 1985-1986. 1 map.

1117: Stukken betreffende de overdracht van bevoegdheden van de SWN aan de Stichting Vormingscentrum Barchem . 1986-1987. 1 omslag..

1118: Stukken betreffende de Stichting Vormingscentrum AG der Woodbrookers Bentveld. 1985-1986. 1 map.

1119: Stukken betreffende de Stichting Vormingscentrum AG der Woodbrookers Kortehemmen/Beetsterzwaag. 1984-1986. 1 map.

Juridische zaken

1120: Correspondentie. 1986. 1 map.

1121-1123: Stukken betreffende het totstandkomen van de SWN. 1985. 3 mappen.

1124: Protocol betreffende de voorgenomen fusie van de vormingscentra Barchem, Bentveld, Kortehemmen/Beetsterzwaag en Venwoude tot de SWN. Met bijlagen. 1985. 1 map.

1125: Statuten van de SWN. Met bijlagen. 1986. 1 map.

1126: Stukken betreffende de overdracht van bevoegdheden door de diverse participerende stichtingen aan de SWN en de opheffing van de stichtingen. 1986. 1 map.

1127: Stukken betreffende de registratie van de diverse stichtingen bij de Kamer van Koophandel. 1985-1988, 1990. 1 map.

1128: Stukken betreffende de opheffing van de SWN. 1989-1990. 1 map.

PERSONEN

Mej. L.E.M. van Dijck

1129: Stukken betreffende de AG, de Barchembeweging en ` Kerk en Wereld '. 1962-1978. 1 pak.

Mej. M.W.H. (Mien) Schreuder

1130-1131: Stukken betreffende bij het Centrum voor Geestelijke en Sociale Scholing gevolgde cursussen. 1954-1956. 2 mappen.

INTERNATIONALER AUSSCHUSS DER RELIGIÖSEN SOZIALISTEN/INTERNATIONALER BUND RELIGIÖSER SOZIALISTEN

1132: Stukken betreffende de Internationaler Ausschuß der religiösen Sozialisten en aangesloten organisaties. 1919, 1921, 1923-1926, 1928-1931, 1934-1938, 1940, 1945. 1 map.
N.B. Bevat stukken geadresseerd aan Leonard en Christine Ragaz, Hel ène Monastier en Willem Banning .

1133-1176

Stukken betreffende de Internationaler Bund religiöser Sozialisten/International League of Religious Socialists . 1946-1969, 1972-1974, 1976-1991. 44 mappen.
N.B. De nrs. 1133-1154 zijn secretariaatsarchief, nr. 1155 beslaat de periode waarin A. van Biemen voorzitter in plaats van secretaris werd en de nrs. 1156-1161 zijn voorzittersarchief. De nrs. 1162-1176 bevatten stukken ontvangen van derden, onder wie Bert Barends , General Secretary van de ILRS , Erik Jurgens en Hans Weterman .

1133-1135: 1946.

1136: 1947.

1137: 1948.

1138-1139: 1949.

1140: 1950-1951.

1141-1143: 1952.

1144: 1953.

1145: 1954.

1146-1149: 1955.

1150: 1956.

1151: 1957.

1152: 1958.

1153-1154: 1959.

1155: 1960-1962.

1156: 1963-1967.

1157: 1968-1969.

1158: 1972-1974.

1159: 1976-1979.

1160: 1980.

1161: 1981.

1162: 1982-1985.

1163: 1985-1986.

1164: 1985-1988.

1165: 1986.

1166: 1986-1988.

1167-1168: 1986, 1989-1991.

1169-1170: 1987.

1171: 1987-1991.

1172: 1988.

1173: 1989.

1174-1176: 1989-1991.

ROTTERDAMSCHE VEREENIGING VOOR ONTWIKKELING EN ONTSPANNING DER VROUWELIJKE JEUGD CLUBHUIS `DE ZEEMEEUW'

1177-1178: Stukken betreffende de Rotterdamsche Vereeniging voor Ontwikkeling en Ontspanning der Vrouwelijke Jeugd Clubhuis `De Zeemeeuw' . 1937-1946. 2 mappen.

AANVULLINGEN

AANVULLING 2001

1179-1180: Correspondentie van W. Banning met de Moderne Centrale voor Werklozenzorg, het NVV en architect G. Feenstra betreffende werkkampen voor jonge werklozen en de door de werklozen te verrichten werkzaamheden aan de gebouwen van de AG te Bentveld en te Kortehemmen. Met bijlagen. 1935-1936. 2 mappen.

1181: Deelnemerslijsten en afrekeningen betreffende werkkampen voor jonge werklozen te Bentveld en te Kortehemmen. 1936. 1 map.

1182-1183: Plakboek met artikelen van en over W. Banning en rondzendbrieven van Banning uit de oorlogsjaren. Met bijlagen. 1933-1938, 1940-1946, 1957, 1971. 1 deel en 1 map.

AANVULLING 2004, afkomstig van Dick Houwaart

1184-1185: Stukken betreffende de redactievergaderingen van ‘Tijd en Taak’ en de bijdragen van Dick Houwaart aan dit blad. 1985-1998. 2 dozen.

(UIT: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland. Deel 6. Amsterdam, 1995, pp. 16-23)
BANNING, Willem (roepnaam: Wim) , voorzitter Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers en medeoprichter Nederlandse Volksbeweging en PvdA, is geboren te Makkum (Fr.) op 21 februari 1888 en overleden te Driebergen op 7 januari 1971. Hij was de zoon van Jan Hermanus Banning , haringvisser, en Aafke Canrinus . Op 9 oktober 1915 trad hij in het huwelijk met Henriëtta Johanna Wilhelmina Schoemaker , onderwijzeres, met wie hij drie dochters kreeg. Dank zij de inspanningen van het hoofd van de openbare lagere school hoefde Banning in het voorjaar van 1900 niet in de voetsporen van zijn vader te treden en reepschieter te worden, jongste maatje op een logger. Hij werd in staat gesteld onderwijzer te worden en bereidde zich thuis voor op het toelatingsexamen voor de Rijksnormaalschool te Haarlem, waarvoor hij in 1903 slaagde. Bannings entree op de kweekschool viel samen met een hernieuwde poging om tot een landelijk blad voor kwekelingen te komen. Een eerdere poging in 1897 onder leiding van Theo Thijssen was door de directie verhinderd. De Kwekelingenbode vormde al spoedig het centrum van een landelijke kwekelingenbeweging. Het idealistische en antiburgerlijke karakter van de vrije jeugdbeweging trok Banning bijzonder aan. Vanuit Haarlem werd in 1906 ook het initiatief genomen tot de landelijke Kweekelingen Geheelonthoudersbond (KGOB) , waarvan J. Toot voorzitter en Banning secretaris werd. Aan het eind van zijn studie, in 1907, werd Banning gekozen tot redacteur van de Kwekelingenbode. Nadat bekend geworden was dat Banning met anderen betrokken was bij het opstellen van een zwartboek met klachten over docenten en directeuren van kweekscholen brak binnen de kwekelingenbeweging een rel uit. Op het bondscongres van maart 1908 legde Banning het redacteurschap neer. Na het behalen van de akte aanvaardde Banning een betrekking als gouverneur van een notariszoon in Hoorn. De Hoornse jaren (1907-1909) waren in meerdere opzichten belangrijk voor Banning. Hij maakte er kennis met de socialistische predikant J.Th. Tenthoff , die hem in contact bracht met de `rode dominees' rond het tijdschrift De Blijde Wereld . Ook ontmoette hij in Hoorn zijn latere vrouw en besloot hij er predikant te worden. Hij stond open voor socialistische ideeën maar zijn engagement beperkte zich voorlopig nog tot de drankbestrijdersjeugd. Samen met de drie jaar jongere Koos Vorrink speelde Banning nog geruime tijd een prominente rol binnen de KGOB. Bannings religieuze idealisme kwam sterk tot uiting in een rede getiteld Blijde ernst (Den Haag 1909), waarin hij zich scherp afzette tegen het cynisme en pessimisme van een deel van zijn generatiegenoten. In 1910 werd hij voorzitter van de mede door hem opgerichte Bond der Jongeren , die echter niet tot wasdom kwam. Na enkele maanden in Sloten als onderwijzer gewerkt te hebben was Banning van september 1909 tot september 1911 verbonden aan de openbare school van Nieuwendam. De twee daaropvolgende jaren bereidde hij zich voor op het staatsexamen, financieel gesteund door de notaris voor wie hij in Hoorn had gewerkt. In september 1913 begon hij met een studie theologie in Leiden. De van huis uit orthodoxe Banning had zich in vrijzinnige richting ontwikkeld en werd in Leiden vooral beïnvloed door moderne theologen als P.D. Chantepie de la Saussaye en K.H. Roessingh .
Het vaag omlijnde, antiburgerlijke idealisme van Banning, die zijn arbeidersafkomst nooit verloochende, had rond 1911 plaats gemaakt voor de overtuiging dat het geloof in God niet te verenigen was met de aanvaarding van het kapitalisme. Hij beschouwde zich als socialist, al bleef hij voorlopig partijloos. In 1913 schreef hij een artikel in het door de socialistische predikant H.W.Ph.E. van den Bergh van Eysinga geredigeerde blad De samenwerking, waarin het thema aan de orde kwam waarmee Banning zich zijn hele leven zou bezighouden: de verhouding tussen individu en gemeenschap. In het liberalisme was deze verhouding volgens hem verstoord geraakt en het was nu de taak van het socialisme er voor te zorgen dat individuele vrijheid en sociale gerechtigheid de grondslagen zouden vormen van een nieuwe gemeenschap. Als zovelen werden Banning en zijn verloofde, die in het voorjaar van 1914 was toegetreden tot de SDAP , zwaar geschokt door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, die in hun ogen was veroorzaakt door het volgens hen immorele kapitalisme. Die zomer bestudeerden zij Das Kapital van K. Marx en diverse geschriften van K. Kautsky . In september 1914 werd ook Banning lid van de SDAP. In november 1917 werd hij beroepen als hervormd predikant van Haarlo en Waterhoek (gemeente Borculo), drie jaar later ging hij naar Sneek, waar hij de bekende religieus-socialist G. Horreüs de Haas opvolgde. In de zomer van 1916 hadden Banning en zijn vrouw een cursus gevolgd bij de Vereeniging Woodbrookers in Holland, van oorsprong een reünistenclub van mensen die een tijd hadden doorgebracht in het Woodbrooke Settlement van de Engelse Quakers. In het centrum van de Nederlandse Woodbrookers in Barchem volgden gelovigen van diverse richtingen cursussen over godsdienstige, maatschappelijke, pedagogische of culturele onderwerpen. Hier vond Banning gelijkgestemden. Het socialisme zagen zij als een positieve macht maar zij hadden grote bezwaren tegen de marxistische levensbeschouwing. Het socialisme was in de ogen van Banning en de zijnen een zedelijk ideaal, gevoed vanuit de religieuze behoefte om God te dienen. Binnen de Vereniging Woodbrookers in Holland werd in 1919 een werkverband opgericht dat zich tot taak stelde socialisme en religie wederzijds te doordringen. Van deze Arbeiders Gemeenschap der Woodbrookers (AG) werd Banning voorzitter. Door zijn activiteiten als cursusleider, spreker en schrijver, zijn contacten met zowel de Blijde Wereld-groep als het in 1915 opgerichte Religieus-Socialistisch Verbond en zijn centrale rol in de AG werd Banning de belangrijkste woordvoerder van de religieus-socialisten binnen de SDAP. Niet alleen organiseerde hij tal van bijeenkomsten en conferenties, ook trachtte hij in een lange reeks artikelen en brochures het religieus-socialistisch gedachtengoed uit te werken. In de inleiding bij de vertaling van E. Tollers Massa-Mensch (Huis ter Heide 1925) noemde hij het socialisme een `kultuurscheppende beweging'. Vijf jaar eerder al had hij een brochure geschreven onder de titel De arbeidersbeweging als beschavingsmacht (Nieuwendam 1920). In 1926, het jaar waarin hij toetrad tot de redactie van De Blijde Wereld, publiceerde hij zijn eerste boek, Om de groei der gemeenschap (Arnhem 1926). Daarin zette hij zich fel af tegen de individualistische burgerlijke cultuur, die volgens hem ook de reformistische arbeidersbeweging had aangetast. Na het katholicisme met zijn nadruk op de gemeenschap en het individualistische calvinisme werd het volgens Banning nu tijd voor een synthese, waarvoor een ethisch gefundeerd en idealistisch geformuleerd socialisme de basis kon vormen. Er was een duidelijke verwantschap met de ideeën in H. de Mans Zur Psychologie des Sozialismus (Jena 1926), dat verscheen toen Banning de laatste hand aan zijn boek legde.
Nadat hij in 1928 het predikantsambt had neergelegd was Banning in de gelegenheid zijn studie af te maken. In 1929 deed hij doctoraal examen en begon hij aan een dissertatie. Aanvankelijk had hij willen promoveren op de dialectische theologie van K. Barth en E. Brunner , maar op aanraden van zijn promotor besloot hij onderzoek te verrichten naar de denkbeelden van J ean Jaurès . In 1931 promoveerde hij op Jean Jaurès als denker. Nog tijdens het schrijven van zijn proefschrift was Banning in 1929 directeur geworden van de Vereniging Woodbrookers in Holland. De religieus-socialisten timmerden in de jaren twintig aan de weg. Het eerste Religieus-Socialistisch Congres, dat in oktober 1927 in Amsterdam werd georganiseerd, trok zo'n 600 belangstellenden. Niet iedereen in de SDAP was daar even blij mee, zoals bleek uit een polemiek die Banning na het congres in Het Volk voerde met F. van der Goes . De partijleiding zag evenwel in de religieus-socialisten een middel om vat te krijgen op de confessionele arbeiders en trad de groep welwillend tegemoet. In 1931 werd Banning in het partijbestuur gekozen. Hoewel hij van 1935 tot 1937 ook deel uitmaakte van het dagelijks bestuur was Banning geen beroepspoliticus. Wel was hij binnen het partijbestuur in de jaren 1933-1937 de belangrijkste inspirator van het ideologisch vernieuwingsdebat. Geïnspireerd door de ideeën van Jaurès pleitte Banning voor een socialisme dat niet-materialistisch, niet-deterministisch, democratisch en humanistisch was. Hoewel Banning grote waarde toekende aan de geschiedmethode en de maatschappijanalyse van Marx, meende hij dat het marxisme als ideologie een funeste invloed op de sociaal-democratie had gehad. De exclusieve oriëntatie op de arbeidersklasse had volgens hem het socialisme vervreemd van andere antikapitalistische groepen. Bovendien zorgde de louter instrumentele visie op de democratie er mede voor dat de SDAP in de Nederlandse politiek buitenspel bleef. Deze gebreken van de sociaal-democratie werden volgens Banning nog duidelijker door de opmars van het fascisme. Na de Eerste Wereldoorlog was de sociaal-democratie niet in staat geweest de in brede groepen levende onvrede en antikapitalistische sentimenten te mobiliseren, en zij kreeg nu, in de vorm van het fascisme, hiervoor de rekening gepresenteerd, aldus Banning. Anders dan de meeste marxisten, voor wie het fascisme niets meer was dan de sterke arm van de bourgeoisie, zag Banning deze partijen als een revolutionaire beweging die zich keerde tegen de democratische, burgerlijk-kapitalistische maatschappij en die een beroep deed op antirationalistische drijfveren. Binnen de SDAP was Banning degene die zich het meest intensief bezighield met een analyse van het fascisme. Hij trok de conclusie dat de partij haar koers drastisch diende te verleggen. Banning ventileerde zijn ideeën niet alleen in boeken, brochures en artikelen (vooral in het door hem geredigeerde blad Tijd en Taak , zoals De Blijde Wereld sinds 1932 heette), ook in het partijbestuur deed hij zijn invloed gelden. Hij maakte deel uit van de in april 1933 ingestelde Herzieningscommissie. Op zijn initiatief werd eind van dat jaar de Commissie tot vergelijkend onderzoek van politieke systemen ingesteld, die een eigen, sociaal-democratische staatsopvatting moest formuleren. Na de publikatie van het rapport van deze commissie, Het staatkundig stelsel der sociaal-democratie (Amsterdam 1935), drong Banning aan op de instelling van een commissie die een nieuw beginselprogramma zou ontwerpen. Ook in deze commissie speelde Banning een belangrijke rol, en hoewel het beginselprogramma van 1937 een compromis was tussen de verscheidene richtingen was de invloed van Banning en de religieus-socialisten onmiskenbaar. Op het congres waar dit programma werd aangenomen leed Banning overigens ook een gevoelige nederlaag, toen besloten werd de eis tot nationale ontwapening op te geven. Banning voerde er een emotioneel debat met partijleider J.W. Albarda . Hoewel hij daarna met de gedachte speelde de SDAP te verlaten bleef hij lid, al was hij nauwelijks nog actief. In het partijbestuur trad hij niet meer op de voorgrond en in 1939 stelde hij zich niet herkiesbaar. Wel werd hij redacteur van Socialisme en Democratie, het theoretisch maandblad van de partij dat in 1939 De Socialistische Gids opvolgde. Banning ging zich meer concentreren op zijn werk voor de Woodbrookers, dat in de jaren dertig door zijn grote organisatietalent alleen maar was toegenomen. Ook was hij actief in de antitotalitaire beweging Eenheid door Democratie en bevorderde hij op tal van manieren de contacten tussen mensen met verschillende politieke en levensbeschouwelijke achtergronden.
Na mei 1940 verkeerde Banning even in de veronderstelling dat hij kon doorgaan met zijn Woodbrookers-activiteiten, maar al spoedig legde hij zijn functies neer. In september 1940 aanvaardde hij een predikantsbenoeming in Haarlem. Kort daarop moest hij ook zijn werk voor de School voor Maatschappelijk Werk te Amsterdam neerleggen, omdat hij weigerde de `Ariërverklaring' te tekenen. In mei 1942 werd Banning gearresteerd en naar het gijzelaarskamp Beekvliet te Sint-Michielsgestel gebracht. Tot december 1943 zou hij hier verblijven, waar tal van vertegenwoordigers van de Nederlandse maatschappelijke en intellectuele elite waren opgesloten. Banning was er zeer actief in het geven van cursussen en lezingen en speelde een belangrijke rol bij de discussies over het naoorlogse Nederland. Samen met W. Schermerhorn , P. Lieftinck , J.H.A. Logeman , L. Einthoven , E.M.J.A. Sassen , H. Brugmans en later J.E. de Quay , H. Kraemer en F.C.M. Wijffels legde hij hier het fundament voor de enkele weken na de bevrijding opgerichte Nederlandse Volksbeweging (NVB) . Dit politiek en levensbeschouwelijk zeer heterogeen gezelschap vond elkaar in een programma dat streefde naar doorbreking van de vooroorlogse partijpolitieke verzuiling, sociaal-economische modernisering en terugkeer tot de zedelijke normen van christendom en humanisme. In 1943 schreef Banning het na de bevrijding gepubliceerde boek De dag van morgen. Schets van een personalistisch socialisme, richtpunt voor de vernieuwing van ons volksleven (Amsterdam 1945). Hoewel het begrip `personalisme' afkomstig was van denkers rond het Franse tijdschrift Esprit , wier ideeën in Sint-Michielsgestel werden geïntroduceerd door Brugmans , was hier sprake van een verdere ontwikkeling van de denkbeelden die Banning al vóór de oorlog had ontwikkeld, onder meer onder invloed van het werk van M. Buber . Uit De dag van morgen bleek dat Bannings aanvankelijk vrij optimistische visie op de maatschappelijke ontwikkelingen had plaatsgemaakt voor een zeker cultuurpessimisme. Het socialisme dat Banning nu voorstond leek sterk op hem zelf: sober, dienstbaar, strevend naar zedelijke en culturele verheffing, democratisch én elitair. Ook zijn religieuze opvatting had zich ontwikkeld en wel van een algemeen-religieus bewustzijn naar sterk christocentrische denkbeelden, al bleef hij zich rekenen tot de vrijzinnige stroming binnen het protestantisme. Na zijn vrijlating bleef Banning betrokken bij plannen voor de vernieuwing van het politieke bestel. Tijdens de oorlogsjaren had hij zich eveneens ingezet voor een vernieuwing binnen de Nederlands Hervormde Kerk. Samen met H. Kraemer en K.H.E. Gravemeyer trof hij voorbereidingen voor het in 1945 opgerichte instituut Kerk en Wereld te Driebergen, waarin hij een grote rol zou spelen. Als voorzitter van de `politieke studiecommissie' van de NVB speelde Banning ook een grote rol bij de fusie van SDAP , Vrijzinnig Democratische Bond en Christelijk-Democratische Unie , die samen met enkele andere groeperingen op 9 februari 1946 de Partij van de Arbeid vormden. Banning hield de openingstoespraak van het oprichtingscongres. Hij verklaarde dat de nieuwe partij gereed stond `om aan de wil van het Nederlandse volk tot politieke vernieuwing, tot een omzetting der maatschappij in democratisch-socialistische richting, gestalte te geven en daarmee een waarlijk nieuw begin in ons politieke leven in te luiden.' Dit optimisme bleek ongegrond: van de door Banning verwachte doorbraak kwam niet veel terecht. Ook binnen de PvdA zelf kwam de doorbraak, die vorm moest krijgen in de samensmelting van de verschillende ideologische tradities, niet echt tot stand, ondanks de inzet van Banning, in de jaren veertig en vijftig de belangrijkste ideoloog van de PvdA. Hij was redacteur van Socialisme en Democratie, drukte een zwaar stempel op de beginselprogramma's van 1947 en 1959, was voorzitter van tal van commissies en publiceerde veel, waaronder het officiële verweer tegen het bisschoppelijk Mandement van 1954. Maar Bannings opvattingen correspondeerden niet altijd met het officiële partijstandpunt. Dat Banning zich eind jaren dertig had neergelegd bij het loslaten van de ontwapeningseis wilde niet zeggen dat zijn denkbeelden hieromtrent gewijzigd waren. Hij aanvaardde, zij het niet onvoorwaardelijk, de Noord-Atlantische Verdrags-Organisatie, maar hij verzette zich tegen het pathos waarmee sommige socialisten pleitten voor een sterke defensie.
Banning mocht dan in deze jaren de voornaamste PvdA-ideoloog zijn, tegelijkertijd nam de belangstelling voor ideologie binnen de sociaal-democratie sterk af. De nadruk op de praktische regeringspoltiek, het algemeen gebrek aan belangstelling voor ideologieën, het mislukken van de doorbraak en de na de jaren vijftig snel inzettende opheffing van de traditionele zuilen waren er de oorzaken van dat de opvattingen van Banning al spoedig als gedateerd werden beschouwd. Zijn principiële en gefundeerde kritiek op het marxisme, zijn felle afwijzing van het communisme, zijn voorkeur voor overleg en dialoog, zijn brave levenswandel en zijn ernstige levensbesef spraken de generatie die in de jaren zestig politiek bewust werd niet meer aan. Na zijn zeventigste verjaardag in 1958 legde Banning veel van zijn functies, zoals het hoogleraarschap kerkelijke sociologie aan de universiteit van Leiden , neer. De laatste tien jaren voor zijn dood, waarin hij door ziekte steeds geïsoleerder raakte, en de eerste vijftien jaren daarna genoot Banning vrijwel alleen nog aanzien in kringen van Woodbrookers en in die van historici, politicologen en sociologen die zich verdiepten in de ideologische en politieke debatten uit de jaren 1920-1960. Rond zijn honderdste geboortedag, in 1988, was sprake van een hernieuwde belangstelling voor Bannings denkbeelden, die ook in PvdA-rapporten als Schuivende panelen (1987) en Bewogen beweging (1988) aanwijsbaar was.
ARCHIEF: Archief W. Banning in IISG (Amsterdam; vgl. Campfens², 244).
PUBLIKATIES: Keuze (behalve de genoemde): `Socialisme en persoonlijkheid' in: De Samenwerking, 1913, nr. 5; Sociale idealen in een religieuze levensbeschouwing (Nieuwendam 1919); Ons werk (Amsterdam 1919); In dienst van het ideaal (Enschede z.j.); Drie preken (Sneek 1923); Het regeringsjubileum (Enschede 1923); Socialisties levensgevoel (Enschede 1924); Om de gemeenschap (Enschede z.j.); Religieus socialisme (Enschede z.j.); Religieus-Socialistische Vragen I (Arnhem 1924); Van strijd en vertrouwen (Amsterdam 1928); Over `De proletarische levensbeschouwing' (Arnhem 1929); Jaurès als denker (Arnhem 1931); De achtergrond der jeugdbeweging (Utrecht 1931); Het nationaal-socialisme (Arnhem 1932); `Jeugd en socialisme' in: De Socialistische Gids, 1932, 519-530; `Hoe hebben wij de Duitse gebeurtenissen te verstaan?' in: De Socialistische Gids, 1933, 669-679; `Het sociale ideaal' in: Midden in de wereld (Assen 1933) 44-75; Een nieuwe wil. Een nieuwe wereld (Amsterdam 1933); Voor wijde horizonnen (Amsterdam 1933); Recht op van lijf, recht op van ziel Waarom wij het fascisme bestrijden (Amsterdam z.j.); Marx... en verder (Arnhem 1933); Geloof en arbeid (Amsterdam 1935); `De toekomst der Europese cultuur en de democratie' in: De nieuwe maatschappij en de democratie (Arnhem 1935) 1-23; Ons woord, onze taak, onze plaats (Amsterdam 1935); Wat dunkt u van de mens (Assen 1936); Hedendaagse sociale bewegingen Achtergronden en beginselen (Arnhem 1938); Politiek en geloof (z.pl. 1938); En toch... na september 1938 (Rotterdam 1938); Politiek en moraal (Zeist z.j.); Een weg opwaarts. De nieuwe oorlog, de nieuwe vrede (Arnhem 1940); In verbondenheid. Een woord tot vrienden en makkers, bekende en onbekende, aan het einde van het oorlogsjaar 1940 (Zeist 1940); Jongeren van Holland, weest solidair (Rotterdam 1940); (met W. Schermerhorn) Voor het voetlicht. Openingsrede voor de Nederlandse Volksbeweging (Amsterdam 1945); `Een nieuwe bladzijde' in: Socialisme en Democratie, 1946, 18-21; Hier: de Partij van de Arbeid (Amsterdam 1946); `Het ideologisch probleem van het socialisme' in: Socialisme en Democratie, 1946, 161-165; Evangelie en klassenstrijd (Den Haag 1946); (met G.E. van Walsum, J.J. Buskes, J.H. Scheps) Kan een christen lid zijn van de Partij van de Arbeid? (Amsterdam 1947); `De geestelijke achtergronden van het socialisme' in: Socialisme en Democratie, 1948, 577-584; Het vraagstuk van de arbeid (Amsterdam 1949); (red.) Hedendaagse waardering van Karl Marx (Amsterdam 1950); Het communisme als politiek-sociale wereldreligie (Arnhem 1951); (met J. Barents) Socialistische documenten (Amsterdam 1952); Moderne maatschappijproblemen (Haarlem 1953-1960; 2 delen); (red.) Handboek pastorale sociologie (Den Haag 1953-1962; 7 delen); Ons socialisme. De Partij van de Arbeid in Nederland. Een verweer en appèl naar aanleiding van het Mandement 1954 en de daarop gevolgde discussies (Amsterdam 1954); Terugblik op leven en strijd van althans een deel der generatie die idealistisch-jong was aan het begin der twintigste eeuw toegelicht aan de ontwikkelingsgang van één hunner (Amsterdam 1958); Machten en mensen (Haarlem 1959); `Het beginselprogram 1959' in: Socialisme en Democratie, 1960, 204-210; Karl Marx. Leven, leer en betekenis (Utrecht 1960); Om mens en menselijkheid in maatschappij en politiek (Amsterdam 1960); Confrontatie van Oost en West (Utrecht 1965); bibliografie in H. Zunneberg, Willem Banning 1888-1971 (Utrecht 1978).
LITERATUUR: H.G. Cannegieter , `Dr W. Banning' in: Morks-Magazijn, 1933, nr. 12, 617-625; H. Verwey-Jonker , `Vijf en twintig jaar socialistische theorie' in: Ir. J.W. Albarda (Amsterdam 1938), 330-348; H.J. Wilzen , A. van Biemen , Samen op weg (Amsterdam 1953); H.M. Ruitenbeek , Het ontstaan van de Partij van de Arbeid (Amsterdam 1955); J. Lindeboom , Geschiedenis van de Barchem-beweging 1908-1958 (Barchem 1958); J.M. den Uyl , `Banning 70 jaar' in: Socialisme en Democratie, 1958, 81-83; Interview met Bibeb in: Vrij Nederland, 22.2.1958; G.J. Harmsen , Blauwe en rode jeugd (Assen 1961); J.J. Buskes , Vier vrienden (Apeldoorn 1971); Terugblik en perspectief. Willem Banning 1888-1971 (Baarn 1972); H.F. Cohen , Om de vernieuwing van het socialisme (Leiden 1974); J. Bank , Opkomst en ondergang van de Nederlandse Volksbeweging (Deventer 1978); H. Zunneberg , Willem Banning (1888-1971) (Utrecht 1978); M. de Keizer , De gijzelaars van Sint Michielsgestel (Alphen aan den Rijn 1979); J. Rogier , Een zondagskind in de politiek en andere christenen (Nijmegen 1980); H.E.S. Woldring , D.Th. Kuiper , Reformatorische maatschappijkritiek (Kampen 1980); M. Gastelaars , Een geregeld leven (Amsterdam 1985); C.H. Wiedijk , Koos Vorrink (Groningen 1986); C. Huijsen , Socialisme als opdracht (Baarn 1986); J.Th.J. van den Berg , `Bannings rol in de sociaal-democratie' in: Tijd en Taak, 15.5.1987; R. Hartmans , `Het socialisme van Willem Banning . Bij de honderdste geboortedag van een "vergeten" ideoloog' in: Socialisme en Democratie, 1988, 8-14; `Tussen verstarring en vervlakking, een portret van Willem Banning', Barchembladen, 1988, nr. 18, 213-217; R. Hartmans , `1988: Banning redivivus?' in: Socialisme en Democratie, 1988, 190-192; D. Pels , `Willem Banning: voor en tegen' in: Het negende jaarboek voor het democratisch socialisme (Amsterdam 1988) 134-170; H. van Wirdum-Banning , Willem Banning 1888-1971 (Amersfoort 1988); M.B. ter Borg (red.), Banning als denker (Utrecht 1988); E. Jonker , De sociologische verleiding (Groningen 1988); P.J. Knegtmans , Socialisme en democratie (Amsterdam 1989); H. de Liagre Böhl , `Banning en de PvdA' in: Tijd en Taak, 11.3.1989; R. Hartmans , `Het fascisme en de vernieuwing van het socialisme. De SDAP in de jaren dertig' in: Socialisme en Democratie, 1989, 170-177; B. Mulder , `Willem Banning - volksopvoeder tussen vrijzinnigheid en orthodoxie' in: Socialisme en Democratie, 1989, 335-340; E. Jonker , `Een halve eeuw heroriëntatie: vijftig jaar "Socialisme en Democratie"' in: Socialisme en Democratie, 1989, jubileumnummer; R. Hartmans, `Klassieken: W. Bannings Jaurès als denker' in: Socialisme en Democratie, 1990, 118-119; R. Hartmans, `De wederopstanding van Willem Banning. Een ethisch reveil voor de sociaal-democratie?' in: De Groene Amsterdammer, 13.6.1990; M. van der Linde , De Horst 1945-1990 (Driebergen 1991); R. Hartmans, `Van "wetenschappelijk socialisme" naar wetenschap en socialisme. De ideologische heroriëntering van de SDAP in de jaren dertig' in: Het twaalfde jaarboek voor het democratisch socialisme (Amsterdam 1991) 17-46; H. de Liagre Böhl, `Willem Banning in de Partij van de Arbeid : een verloren strijd om de doorbraak' in: Het twaalfde jaarboek voor het democratisch socialisme (Amsterdam 1991) 47-81; M. van der Linde (red.), Willem Banning en De Horst (Driebergen 1992); G. Harmsen , Herfsttijloos (Nijmegen 1993); F. Rovers , Voor recht en vrijheid (Amsterdam 1994).

Rob Hartmans