Archief Eduard Messer
Periode
1941-1996
Omvang
1.37 m.
Raadpleging
Vrij
Bewaarplaats
Persmuseum
Biografie
Eduard (Ward) Messer werd op 9 juli 1917 in Amsterdam geboren. Hij studeerde enige jaren aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam. In 1939 trad hij in dienst bij het Algemeen Handelsblad , waar hij in augustus 1941 ontslag nam. Messer was actief in het verzet en werd twee maal opgepakt. Hij zat in de gevangenissen van Scheveningen en Utrecht. Messer was betrokken bij de illegale verzetskrant Het Parool en ging ook na de bevrijding bij Het Parool werken. Hij verruilde deze krant al snel voor Het Vrije Volk . Voor deze krant maakte hij o.a. reizen door het Midden-Oosten. Per 1 april 1959 nam hij ontslag en ging bij Het Parool werken. Per 1 april 1968 kwam Messer opnieuw in dienst bij Het Vrije Volk en deze keer als hoofdredacteur. Messer gaf, nadat de banden tussen de Partij van de Arbeid en de krant waren doorgesneden, leiding aan de reorganisatie van Het Vrije Volk , dat inmiddels van Amsterdam naar Rotterdam was verplaatst. Messer, inmiddels tot directeur benoemd, maakte in 1977 plaats voor zijn opvolger Gerard Verschoor. November 2001 overleed Messer.
Inhoud
Stukken betreffende de dienstverbanden en verdere betrokkenheid bij het Algemeen Handelsblad 1941-1946, de N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij De Arbeiderspers en Het Vrije Volk 1946-1993 en Het Parool 1945-1996; correspondentie met en stukken betreffende Henri Knap 1951-1986, Joop Lücker 1973-1992, Louis Velleman 1977-1996 en anderen; stukken betreffende lidmaatschap van en activiteiten ten behoeve van Rotary clubs 1962-1975 en de SOF club 1964-1992; stukken betreffende de School voor de Journalistiek 1977-1978.
Bewerking
Lijst gemaakt door Bouwe Hijma in 2000, evenals aanvullingen in latere jaren
INLEIDING
Eduard (Ward) Messer werd op 9 juli 1917 in Amsterdam geboren, waar hij ook zijn eindexamen gymnasium deed, en studeerde enkele jaren aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam. Messer was in de loop van de jaren dertig actief in het Comité van Waakzaamheid en trad in 1939 in dienst van het Algemeen Handelsblad . Kort vóórdat in de zomer van 1941 een NSB'er als hoofdredacteur werd aangesteld, nam Messer ontslag bij deze krant. Messer was actief in het verzet en werd tot twee keer toe opgepakt. Na zijn eerste arrestatie verbleef hij van november 1942 tot maart 1944 in de gevangenis in Scheveningen, waarna zijn vrijlating volgde. In maart 1945 werd hij opnieuw opgepakt en in de gevangenis in Utrecht opgesloten, waaruit hij door de Binnenlandse Strijdkrachten bevrijd werd. Messer was tijdens de oorlog betrokken geraakt bij de illegale verzetskrant Het Parool en was van mei 1945 tot juli 1946 redacteur van Het Parool in Utrecht en Rotterdam. Maar hij verruilde deze krant al snel voor Het Vrije Volk . Per 1 juli 1946 werd hij daar chef van de `afdeling reportage', later werd hij adjunct-redactiechef en daarna algemeen chef der redacties van Het Vrije Volk . In 1948 kuurde Messer enige tijd in Zwitserland vanwege tuberculose en schreef hij over de Zwitserse winters. In de jaren vijftig verzorgde Messer uitgebreide reisreportages uit Egypte, Israël, Libië, Tunesië en Turkije.
Per 1 april 1959 nam Messer ontslag omdat hij in conflict geraakte met hoofdredacteur Thijs W. van Veen .
Vanaf september 1959 was hij adviseur van de directie en hoofdredacties van Het Parool . Messer kwam per 1 april 1968 voor de tweede keer in dienst van Het Vrije Volk en deze keer als hoofdredacteur, nadat zijn voorganger Van Veen zich gedwongen voelde zich terug te trekken. In 1968 had het congres van de Partij van de Arbeid (PvdA) besloten de formele banden met Het Vrije Volk door te snijden en haar aandelenpakket van 50% over te dragen aan de verzekeringsmaatschappij De Centrale . In 1968 was duidelijk dat de krant voor een periode van reorganisatie stond, waarbij in ieder geval het geld verslindende editiestelsel op de helling zou moeten. Messer gaf mede leiding en vorm aan deze reorganisatie totdat hij, inmiddels directeur van Het Vrije Volk geworden, in 1977 terugtrad en werd opgevolgd door Gerard Verschoor .
Het archief van Ward Messer werd in 1998 overgedragen aan het Nederlands Persmuseum te Amsterdam. Foto's en ander beeldmateriaal, afkomstig van Ward Messer, zijn overgedragen aan de afdeling Beeld en Geluid van het IISG.
Na inventarisatie, schoning en herverpakking is de omvang van het archief van Ward Messer 1.36 m.
INVENTARIS
OPENBAAR LEVEN
Algemeen Handelsblad
- 2
- Brieven van de directie van het Algemeen Handelsblad betreffende de beeïndiging van het dienstverband van E. Messer per 15 augustus 1941 en zijn hernieuwde indiensttreding per 1 oktober 1945. 1941, 1945. 1 omslag.
N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij De Arbeiderspers en Het Vrije Volk
- 5
- Stukken betreffende de aanstelling van E. Messer bij de N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij De Arbeiderspers . 1946, 1950-1951, 1954. 1 omslag.
- 6
-
Speciale
uitgave van
Het Vrije Volk
ter gelegenheid van het NVV congres
op 2 juli 1946 te Amsterdam. Met aantekeningen.
1946.
1 stuk.
N.B. Deze speciale uitgave was de eerste door E. Messer na zijn indiensttreding vervaardigde krant.
- 7-8
- Artikelen van E. Messer over zijn diverse reizen door Griekenland, Israël, Oostenrijk, Schotland en Turkije in Het Vrije Volk en klankbeelden voor het VARA radioprogramma `Marimba'. 1947-1959. 2 mappen.
- 9
- Drukproef van De krant en wij. Handleiding ten dienste van de journalisten van de bladen der N.V. `De Arbeiderspers'. 1949. 1 map.
- 11-14
- Stukken betreffende de grote reizen van verslaggever E. Messer en fotograaf Bram Wisman door Noord-Afrika en het Midden-Oosten (Aden, Egypte, Libië, Saoudi-Arabië en Tunesië) voor Het Vrije Volk. 1955-1957 (-1965). 3 mappen en 1 doos (14).
- 18-36
- Correspondentie met en stukken betreffende verschillende journalisten/ medewerkers van Het Vrije Volk . 1951-1955, 1959, 1966, 1972-1989, 1996. 17 omslagen en 2 mappen.
- 37
- Stukken betreffende de moord op Gerard Kamphuisen , correspondent van Het Vrije Volk in Cairo, Egypte, in januari 1951. 1951. 1 omslag.
- 38
- Stukken betreffende een mogelijk correspondentschap voor A. van Eck uit Hoogeveen in de Zuid-Oosthoek van Drenthe. 1951. 1 omslag.
- 39
- Stukken betreffende een door de NATO georganiseerde reis voor journalisten naar de Verenigde Staten van 27 juli tot 15 augustus 1952, waaraan ook E. Messer deelnam. 1952. 1 map.
- 40
- Stukken betreffende een door de NATO georganiseerde reis voor journalisten naar Griekenland en Turkije van 16 mei tot 2 juni 1955, waaraan ook E. Messer deelnam. 1955. 1 map.
- 41
- Stukken betreffende een televisieprogramma van de VARA over de reis van E. Messer door Noord-Afrika. 1956. 1 omslag.
- 42
- Nieuwjaarwensen voor 1957 van Gamal Abdel-Nasser aan Karel Polak , journalist van Het Vrije Volk . [1956]. 1 stuk.
- 43
- Stukken betreffende de ontslagname van E. Messer bij de N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij De Arbeiderspers per 1 april 1959. 1958-1959. 1 map.
- 44-45
- Correspondentie, drukproeven, recensies en andere stukken betreffende het Prentenboek van Amsterdam (`AP-kijkboek') door Eduard Messer en A.M. van de Waal . 1958-1963. 2 mappen.
- 46
- Stukken betreffende de ontslagname van Th.W. van Veen als hoofdredacteur van Het Vrije Volk en de benoeming van E. Messer als diens opvolger. 1967-1968. 1 map.
- 47
- Stukken betreffende de reorganisatie van N.V. De Arbeiderspers , Het Vrije Volk en mogelijke fusieplannen. 1967-1970. 1 doos.
- 48-49
- Correspondentie ter gelegenheid van de benoeming van E. Messer tot hoofdredacteur van Het Vrije Volk en diens vertrek bij Het Parool . 1968. 2 mappen.
- 50
- Interviews met E. Messer en andere artikelen betreffende Messer en Het Vrije Volk . Met bijlagen. 1968-1971, 1976. 1 map.
- 52
- Concept-nota `Lange-termijn-planning' betreffende N.V. De Arbeiderspers , opgesteld door B. Folkertsma . 1969. 1 stuk.
- 54
- Stukken betreffende een reis voor journalisten naar Engeland op 28-29 juni 1970, waaraan ook E. Messer deelnam. 1970. 1 omslag.
- 55-57
- Aantekeningen betreffende de onderhandelingen tussen Sijthoff Pers N.V. , de Perscombinatie N.V. , de N.V. De Arbeiderspers , de Nederlandse Dagbladunie N.V. (NDU) en Wegener . Met bijlagen. 1971-1972. 2 mappen en 1 pak (57).
- 58
- Stukken van E. Messer en Herman Wigbold naar aanleiding van een ingezonden stuk van Age Scheffer in De Journalist over de pensioenvoorzieningen voor werknemers van N.V. De Arbeiderspers . [1971]. 1 omslag.
- 59
- Stukken betreffende het `directeurscontract' en de pensioenregeling van E. Messer. 1972-1974, 1977. 1 map.
- 60
- Tekst van rede van W. van Norden , uitgesproken tijdens de nieuwjaarsreceptie van de Perscombinatie N.V. op 6 januari 1975, waarin ook Het Vrije Volk ter sprake komt. Met bijlagen. 1975. 1 omslag.
- 61
- Stukken betreffende een discussie over de mogelijkheden om te komen tot een nieuw links c.q. socialistisch dagblad in plaats van het inmiddels regionale Het Vrije Volk . 1975-1977. 1 omslag.
- 62
- Stukken betreffende pogingen te komen tot een weekbladversie van Het Vrije Volk buiten het verspreidingsgebied van het dagblad Het Vrije Volk. 1976. 1 omslag.
- 63
- Correspondentie met Hetty Blok betreffende een recensie door Jan Hein de Groot in Het Vrije Volk van 20 april 1976 van het toneelstuk `Jukebox 2008' alsmede enkele briefkaarten van Hetty Blok. 1966, 1969, 1976 en z.j. 1 omslag.
- 66
- Stukken betreffende het afscheid van Wim Hollander als projectmanager van Het Vrije Volk. 1984-1985. 1 map.
- 67
- Stukken betreffende de reünie van Het Vrije Volk op 7 november 1987 te Loosdrecht. 1987. 1 omslag.
- 68
- Stukken betreffende de door E. Messer verleende medewerking aan geschiedschrijving van Het Vrije Volk en de verdere `Rode Familie'. 1987. 1 omslag.
- 69-72
- Stukken betreffende de vernieuwing van het Het Vrije Volk en de uiteindelijke fusie van Het Vrije Volk en het Rotterdams Nieuwsblad in het Rotterdams Dagblad . 1987-1990 en z.j. 4 mappen.
- 73
- Stukken betreffende het afscheid van Gerard Verschoor als directeur van Het Vrije Volk. 1988. 1 map.
- 74-75
- Stukken betreffende de vernieuwing van Het Vrije Volk en de presentatie van de vernieuwde krant op 27 maart 1988 in Diergaarde Blijdorp te Rotterdam. 1988. 2 mappen.
- 76
- Brieven van E. Messer aan Leo Pronk , hoofdredacteur van het Rotterdams Dagblad , over deze krant waarin Het Vrije Volk is opgegaan. 1991. 2 stukken.
- 77
- Tekst van toespraak van Wim Polak , oud-burgemeester van Amsterdam, uitgesproken bij gelegenheid van de plaatsing van het monument ter nagedachtenis van de personeelsleden van de N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij De Arbeiderspers , die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen, in het gebouw van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis te Amsterdam op 4 mei 1993. 1993. 1 stuk.
Het Parool
- 78
- Identiteitsdocumenten en andere stukken betreffende de werkzaamheden van E. Messer voor Het Parool . 1945-1946. 1 omslag.
- 79-80
- Stukken betreffende de medewerking van E. Messer als tekstschrijver aam het VARA radioprogramma `Marimba', de affaire rond Mr. G.W. Arendsen Hein , psychiater van de inrichting voor psychisch gestoorde delinquenten `Groot Batelaar', die door De Telegraaf werd geattaqueerd, en het door E. Messer staken van zijn bijdrage aan `Marimba' vanwege een aanval op Het Parool . 1958-1961. 2 mappen.
- 82-91
- Stukken betreffende medewerk(st)ers van Het Parool . 1951, 1954-1955, 1967, 1970-1971, 1975-1979, 1981-1983, 1985-1987, 1996 en z.j. 9 omslagen en 1 map.
Overige activiteiten en onderwerpen
- 95
- Stukken betreffende Zo zijn Wij, een uitgave van A.W. Sijthoff's Uitgeversmaatschappij N.V. waaraan E. Messer ook een bijdrage had geleverd. 1942. 1 omslag.
- 96
- `Doorlatingsbewijs' van de het Bureau Kattenburgergracht van de politie te Amsterdam naar de Panamakade. 1942. 1 stuk.
- 97
- Brief van de Schweiz. Press-Telegraph Zürich betreffende het dienstverband van E. Messer bij het Amsterdamse bureau van deze persdienst. 1944. 1 stuk.
- 98
- Stuk betreffende de opstelling van Jhr. Paul J. Bosch van Drakenstein en diens echtgenote tijdens de Tweede Wereldoorlog. 1945. 1 stuk.
- 99
- Stukken betreffende de dood van Schallenberg en de moord op Mr. de Boer , verband houdend met het zgn. England-Spiel, en betreffende de zgn. Velser Affaire. 1946 en z.j. 1 omslag.
- 100
- Artikelen over de winter in Zwitserland door [E. Messer] in het weekblad Trouw . 1948. 2 stukken.
- 101
- Stukken betreffende een mogelijke nieuwe start van het tijdschrift Mandril . Maandblad voor Mensen. 1948, 1952, 1956-1957, 1961 en z.j. 1 omslag.
- 102
- Brief van Maarten Vrolijk betreffende het vijfenzeventigjarig bestaan van de Nederlandse Journalisten Kring (NJK) . Met bijlagen. 1960. 1 omslag.
- 103
- Stukken betreffende diverse voordrachten en andere activiteiten van E. Messer voor diverse plaatselijke Rotary clubs. 1962, 1964, 1969, 1975. 1 map.
- 105
- Stukken betreffende het voorstel Van Thijn-Dooijes in de Amsterdamse Gemeenteraad betreffende de oprichting van een Stichting T.V.-Amsterdam . 1966. 1 omslag.
- 106
- Stukken betreffende de maatschap `Press Projects. Advies- en Organisatiebureau voor journalistieke projekten' en de uittreding van E. Messer. 1967-1968. 1 omslag.
- 107
- `International Press Card' en Bewijs van Poorterschap van de Stichting Perscentrum Nieuwspoort van E. Messer. 1968. 1 omslag.
- 108
- Stukken betreffende de algemene ledenvergadering van de vereniging De Nederlandse Dagbladpers (NDP) op 30 mei 1969 te Rotterdam. 1969. 2 stukken.
- 109
- Stukken betreffende de loopbaan van J.M. Lücker , algemeen hoofdredacteur van de Volkskrant. 1973, 1980, 1991-1992. 1 omslag.
- 110
- Stukken betreffende mogelijke publicaties over `de nieuwe Tachtigers' en andere onderwerpen. 1976-1978 en z.j. 1 omslag.
- 111
- Stukken betreffende de Bestuursraad van de School voor de Journalistiek en de stagaires van deze opleiding. 1977. 1 map.
- 113
- Stukken betreffende de loopbaan en het overlijden van André (Dré) Tummers , directeur van De Gelderlander . 1977, 1981. 1 omslag.
- 114
- `Snap ik 't, snap jij 't? Een klein receptenboekje uit de journalistieke keuken. Aangeboden door Piet Heil '. 1978. 1 katern.
- 116
- Stukken betreffende de jaarlijkse 4 mei herdenkingen, de herinneringen van diverse mensen aan het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog en de uitgave van Het Vrije Woord . De illegale pers in Nederland 1940-1945 door Hans van den Heuvel en Gerard Mulder . 1985-1986, 1988, 1990. 1 map.
- 117
- Typoscript van E. Messer betreffende Philip Mechanicus . (1889-1944). 1989, 1993. Met bijlage. 1 omslag.
- 118
- Stukken betreffende de publikatie Tydingen uit verscheyde Quartieren van C. (Kees) Troost en de rol van uitgeverij Bout en Bolier te Barneveld. 1991-1992, 1994. 1 omslag.
- 119
- De wegbrengers. Een aantal herinneringen van zijn verzetsvrienden. Voor Mathieu Smedts . 26.5.1913 80 26.5.1993. 1993. 1 katern.
- 120
- Stukken betreffende het afscheid van Karel J. van der Zande als algemeen secretaris/penningmeester van de vereniging De Nederlandse Dagbladpers . 1993. 1 omslag.
- 121
- Biografische schetsen van Andries Ekker en Eduard Messer door E. Messer, bestemd voor een publicatie van Henk Pelser . [1996]. 1 omslag.