Archief Mathieu Smedts
Periode
1946-1993
Omvang
1.12 m.
Raadpleging
Vrij
Bewaarplaats
Persmuseum
Biografie
Peter Mathijs (Mathieu) Smedts werd op 26 mei 1913 in Helden-Grashoek, Limburg geboren in een boerengezin. Hij studeerde aan de Katholieke Universiteit Nijmegen en daarna in Londen. In Londen was hij correspondent voor diverse Limburgse bladen. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog raakte hij betrokken bij het verzet, in het bijzonder het smokkelen van ondergedoken joden en geallieerde piloten. In november 1942 werd Smedts in België opgepakt en ter dood veroordeeld. Het vonnis werd niet uitgevoerd en Smedts werd uiteindelijk door de Russen bevrijd. Na de bevrijding ging Smedts voor De Volkskrant werken, o.a. in Londen. Na het Bisschoppelijk Mandement van 1954 brak Smedts met De Volkskrant en werd hij hoofdredacteur van het toen officieel socialistische Vrij Nederland. Smedts, afkomstig uit de Brabants-Limburgse grensstreek, stond op gespannen voet met de katholieke kerk. Hiervan legde hij getuigenis af in het boek `een weerbarstig Katholiek'. In 1968 kreeg Smedts het bij Vrij Nederland aan de stok met de aanstormende jonge generatie journalisten. In 1969 legde Smedts zijn hoofdredacteurschap neer maar hij bleef tot 1978 onder het pseudoniem `Janus' de rubriek `Uit het zakboek van een twijfelaar' verzorgen. In de jaren zeventig stortte Smedts zich nog in een polemiek over het verzet in De Peel, waarbij hij in het boek `Waarheid en leugen in het verzet' vooral het vermeende verzetsverleden van Bert Poels aanviel.
Inhoud
Stukken betreffende de dienstverbanden en overige betrokkenheid bij Vrij Nederland en Het Vrije Volk; stukken betreffende zijn diverse publicaties over de Tweede Wereldoorlog, de Katholieke kerk en diverse West-Europese landen (Engeland, Frankrijk, Italië).
Bewerking
Lijst gemaakt door Bouwe Hijma in 2000
INLEIDING
Peter Mathijs (Mathieu) Smedts werd op 26 mei 1913 in
Helden-Grashoek, Limburg geboren in een boerengezin. Hij doorliep het gymnasium
in Zundert bij de Lazaristen en daarna het grootseminarie, dat hij na één jaar
als ongeschikt moest verlaten. Vervolgens studeerde hij aan de Katholieke
Universiteit Nijmegen en aan de London University. Vanuit Londen schreef hij
voor Limburgse bladen en van 1938 tot 1940 was hij correspondent voor United
Press in Amsterdam. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog raakte Smedts
al snel betrokken bij het verzet en in het bijzonder bij pogingen om
ondergedoken joden en geallieerde piloten de grens over te smokkelen richting
Zwitserland. In november 1942 werd Smedts in België opgepakt. Smedts werd ter
dood veroordeeld maar na tussenkomst van een bekende van de familie bij
generaal Christiansen werd dit vonnis niet uitgevoerd. Smedts verbleef de rest
van de oorlog in de gevangenissen in Sonnenburg en Wolfenbüttel. In april 1945
werd Smedts door de Russen bevrijd.
Terug in Nederland werd Smedts eerst
redacteur en later correspondent in Londen voor de Volkskrant. Na het
Bisschoppelijk Mandement van 1954 brak hij in 1955 met deze krant en werd hij
hoofdredacteur van het toen officieel socialistische Vrij Nederland. Smedts,
afkomstig uit het Noordbrabants-Limburgse grensgebied, was katholiek opgevoed
en bleef zijn leven lang katholiek, maar stond op gespannen voet met de
katholieke leer en de organisatie van de kerk. Midden jaren zestig schreef hij
deze worsteling van zich af in het destijds spraakmakende boekje Een
weerbarstig katholiek. In 1968 kreeg Smedts het bij Vrij Nederland aan de stok
met de jongere garde redacteuren en journalisten. Smedts, gevormd tijdens de
Tweede Wereldoorlog en een groot liefhebber van de Verenigde Staten, moest
weinig hebben van inspraak en modieuze linksigheid. De kloof tussen Smedts en
de aanstormende jonge garde bij Vrij Nederland (Martin van Amerongen, Igor
Cornelissen, Rinus Ferdinandusse, Jan Rogier, Joop van Tijn e.a.), alsmede
privéproblemen van Smedts, leidden tot diens vertrek in 1969, waarna Rinus
Ferdinandusse hem opvolgde. Smedts bleef overigens op freelance basis voor Vrij
Nederland schrijven, waar hij onder het pseudoniem `Janus' de rubriek `Uit het
zakboek van een twijfelaar' verzorgde. Daarnaast ging hij ook voor Het Vrije
Volk vooral vanuit de Verenigde Staten reportages verzorgen. In 1972 maakte
Herman Wigbold, hoofdredacteur van Het Vrije Volk, Smedts duidelijk geen prijs
meer te stellen op diens bijdragen. Begin 1979 beëindigde Vrij Nederland de
relatie met Smedts, nadat deze in 1978 nauwelijks meer in het blad geschreven
had. Smedts publiceerde een aantal boeken. Deze boeken hadden naast de
katholieke kerk het verzet in de Tweede Wereldoorlog en zijn favoriete landen
(Engeland, Frankrijk, Italië en de Verenigde Staten) als onderwerp. Eind jaren
zeventig bracht Smedts zijn geboortestreek in beroering door in Waarheid en
leugen in het verzet een aanval te doen op het vermeende verzetsverleden van
Bert Poels, beschreven in diens memoires Vriend & Vijand, waarbij het
vooral ging om het gehucht `De Zwarte Plak'.
Smedts had zich als erkend francofiel inmiddels in Sospel in het zuiden van Frankrijk gevestigd en zou pas begin jaren negentig weer naar Nederland terugkeren. Smedts overleed in 1996.
Het archief van Mathieu Smedts werd in 1999 overgedragen aan het
Nederlands Persmuseum te Amsterdam.
Foto's en ander beeldmateriaal,
afkomstig van Mathieu Smedts, zijn overgedragen aan de afdeling Beeld en Geluid
van het IISG.
Inventaris
PARTICULIER
- 5
- Stukken betreffende het bouwen en kopen van huizen door Nederlanders in de Ardèche en overig Frankrijk. 1968, 1975-1977, 1979. 1 map.
OPENBAAR LEVEN
Het Vrije Volk
Vrij Nederland
- 15
- Stukken betreffende de aanstelling en het terugtreden van M. Smedts als hoofdredacteur van Vrij Nederland en de kort na zijn terugtreden gehouden afscheidsreceptie. 1954-1955, 1969. 1 map.
- 16
- Stukken betreffende conflicten bij Vrij Nederland inzake het personeelsbeleid, het redactiestatuut, het artikel 'Wim Hora Adema en Het Parool' en de diverse bemiddelingspogingen. (1955, 1960), 1967-1968 en z.j. 1 map.
- 17-28
- Typoscripten van artikelen en gedrukte artikelen van M. Smedts voor Vrij Nederland en correspondentie. 1957, 1962-1963, 1968-1979, 1981. 12 mappen.
Publicaties
- 33
- Stukken betreffende de uitgave van Den Vaderland Getrouwe door N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij De Arbeiderspers. 1963-1966. 1 omslag.
- 34
- Correspondentie en andere stukken betreffende de uitgave van boeken van M. Smedts over Engeland, Frankrijk, Italië en de Verenigde Staten door de N.V. Internationale Uitgeversmij Het Wereldvenster te Baarn. 1963-1966, 1968-1972, 1974. 1 omslag.
- 35
- Typoscript van en andere stukken betreffende de uitgave van een publicatie over Zuid-Italië door A.W. Bruna en Zoons Uitgeversmij te Utrecht. 1964. 1 omslag.
- 36
- Stukken betreffende de toekenning en uitreiking van de ANWB-prijs 1965 aan M. Smedts voor diens boek Engeland. 1965. 1 omslag.
- 38
- Stukken betreffende de uitgave van 'Een weerbarstig katholiek' door Uitgeverij De Fontein te Utrecht. 1965-1966. 1 omslag.
- 39
- Typoscript van en andere stukken betreffende de uitgave van een publicatie over Noord-Italië door het N.V. Cartografisch Instituut Bootsma te 's-Gravenhage. 1966-1967. 1 omslag.
- 40
- Stukken betreffende de uitgave van 'In de schaduw van gisteren' en 'Heet van de naald' van Henk van Randwijk door de N.V. Internationale Uitgeversmij Het Wereldvenster en de door M. Smedts hieraan toegevoegde inleiding en anderszins geleverde bijdragen. 1966-1969. 1 map.
- 41
- Typoscript van en andere stukken betreffende de uitgave van een publicatie over Londen door het N.V. Cartografisch Instituut Bootsma. 1967-1968. 1 map.
- 42
- Stukken betreffende de bijdrage van M. Smedts aan de uitgave van 'De toekomst van Christendom en cultuur' onder redactie van R. Adolfs O.S.A. en Dr. J. Sperna Weiland door de N.V. Internationale Uitgeversmij Het Wereldvenster. 1968. 1 omslag.
- 43
- Stukken betreffende de uitgave van 'A walking tour of Amsterdam' door Sound Guide, Inc. te New York. 1970-1971. 1 omslag.
- 44
- Stukken betreffende de uitgave door de N.V. Internationale Uitgeversmij Het Wereldvenster van de memoires van Bep Turksma 'Vraag me niet waarom...', waarvoor M. Smedts een inleiding schreef. 1970-1971. 1 omslag.
- 47-48
- Typoscript van en andere stukken betreffende de uitgave van 'Leven als God in Frankrijk' door de N.V. Internationale Uitgeversmij Het Wereldvenster. 1971-1972. 2 mappen.
- 49-50
- Typoscript van 'Waarheid en leugen in het verzet' en stukken betreffende deze bij Uitgeverij Corrie Zelen te Maasbree verschenen publicatie. [1977-1978]. 2 mappen.
- 51-52
- Stukken betreffende 'Vriend & Vijand' de memoires van de voormalig verzetsman Bert Poels , de reactie van M. Smedts op deze memoires in 'Waarheid en leugen in het verzet' en de kritiek van anderen op Poels. 1961, 1969, 1976-1978. 2 mappen.
Overige journalistieke activiteiten
- 63
- Brief van J.M. (Joop) Lücker , hoofdredacteur van de Volkskrant, stukken betreffende diens afscheid van de journalistiek en kort daarna zijn overlijden en een brief van M. Smedts aan Harry Lockefeer , hoofdredacteur van de Volkskrant over Lücker. 1949, 1980, 1993. 1 omslag.
- 64
- Verslag van en andere stukken betreffende een symposion op 27 oktober 1956 te Amsterdam over de psychologie van de tijdschriftlezer, georganiseerd door de sectie tijdschriftjournalisten van de Federatie van Nederlandse Journalisten, waar M. Smedts een inleiding hield. 1956. 1 katern.
- 65
- Stukken betreffende de deelname van M. Smedts aan een door de NATO voor journalisten georganiseerde rondreis door de Verenigde Staten. 1961. 1 omslag.
- 67
- Typoscripten van en andere stukken betreffende de radiopraatjes van M. Smedts voor de Regionale Omroep Zuid (ROZ) . 1963, 1965 en z.j. 1 stuk.
- 68
- Stukken betreffende het verblijf van M. Smedts in Engeland en zijn correspondentschap voor The Times . 1963-1966. 1 map.
- 69
- Stukken betreffende 'The Role of Europe. An Editorial Conference Organised by the International Publishing Corporation', met deelnemers uit Groot-Brittannië, Nederland, Polen en Tsjechoslowakije in Londen 20-24 november 1966. 1966. 1 map.
- 70
- 'Geschiedenis van de moderne tijd', bijdrage van M. Smedts aan het Overloon-nummer van G.W., het orgaan van de Nationale Federatieve Raad van het Voormalig Verzet Nederland . Met bijlagen. 1968. 1 omslag.
- 71
- 'Tante Betje in het eikehout', bijdrage van M. Smedts aan een extra editie van het Limburgs Dagblad ter gelegenheid van een journalistencongres op 9 en 10 mei 1969 te Maastricht. Met bijlage. 1969. 2 stukken.
- 72
- Typoscript van 'Onze kranten', een korte inleiding door M. Smedts tijdens een door J'Accuse georganiseerde bijeenkomst op 26 december 1969. Met bijlage. 1969. 2 stukken.
De Tweede Wereldoorlog
- 75
- Stukken betreffende de Duitse Kirchenpräsident i.R. D.Dr. Hans Stempel en zijn betrokkenheid bij Duitse oorlogsmisdadigers in Nederlandse gevangenissen vanaf 1951. 1968-1969 en z.j. 1 omslag.
- 76
- Stukken betreffende de hernieuwde beschuldigingen aan het adres van Dr. Franz Schuhmacher , in de bezettingsjaren Duits rechter bij het Kriegsgericht in Nederland, en zijn contacten met M. Smedts. 1969, 1972, 1974 en z.j. 1 omslag.
- 77
- Stukken betreffende Friedrich Weinreb en diens trilogie Collaboratie en Verzet. 1970-1971. 1 map.
- 78
- Stukken betreffende Friedrich Weinreb en in het bijzonder de rol van J. ter Heide , de 'boekenman' in het `Oranjehotel' te Scheveningen. 1970-1971. 1 map.
- 79
- Stukken betreffende het verzetswerk van Andries Ekker , Henk Pelser en Anna Ludmilla Messer-Grinbaum . 1971, [1976-1977], 1983-1985, 1988, 1990, 1992. 1 map.
- 80
- Stukken betreffende een actie om Leopold Trepper , tijdens de Tweede Wereldoorlog chef van de Russische spionagegroep ' Die Rote Kapelle ' uit Polen te laten vertrekken voor medische behandeling in het buitenland. 1972-1973, 1975. 1 omslag.
- 81
- Stukken betreffende Corry Bauer en Jaap Le Poole , hun vriendschap met de in december 1943 in Amsterdam doodgeschotenP en hun verzet tegen het vernoemen van een zaal in het gebouw van de Tweede Kamer naar P. 1984, 1990, 1992. 1 omslag.
DOCUMENTATIE
- 89
- Krantenartikelen van en betreffende M. Smedts. 1951-1953, 1963-1967, 1969, 1982, 1992-1993 en z.j. 1 map.
- 90
- Stukken, verstrekt door de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD), bij gelegenheid van de verloving van prinses Beatrix met Claus von Amsberg. 1965. 1 omslag.
- 91
- 'Engeland. Democratie als levenshouding?' door M. Smedts in Opening naar links , jrg. 1, nr. 2-3 (juli-augustus 1965). 1 katern.
- 92
- 'Rede uitgesproken door de heer Mathieu Smedts bij de opening van het congres "Menselijke ontmoeting in kunst en kerk" op 13 april 1966 in de Stadsschouwburg te Maastricht onder de titel "De woede van de grote Theresia"'. 1966. 1 stuk.
- 94
- 'Elsevier goed rechts?', bijdrage van M. Smedts aan een discussie in Triangel. Kaderblad voor leidinggevenden, bestuursleden en belangstellenden. Uitgave van het Christelijk Jongeren Verbond. 1969. 1 katern.
- 95
- 'VARA is stevig verankerd in het volksleven', interview van M. Smedts met VARA-voorzitter Jan Broeksz in VARA Gids , 3 mei 1969. 1969. 1 katern.
- 96
-
Georges
Michotte,
A l'ombre de la guillotine. Le récit d'un condamné. Nacht und
Nebel. 1940-1945.
[c. 1990].
1 deel.
N.B. Met opdracht aan M. Smedts.