Archief Florentinus Marinus Wibaut
Periode
1890-1935(-1945)
Omvang
18.5
m.
Raadpleging
Vrij
Biografie
Wibaut, Florentinus M. (1859-1936); houthandelaar in Middelburg; lid van de SDAP 1897, verhuisde in 1904 naar Amsterdam; gaf financiële steun onder andere aan SDAP, ANDB en personen uit de beweging; lid van PB van SDAP 1905-1934 (met enige onderbrekingen); actief in coöperatieve beweging en nauw betrokken bij de partijpers; in 1929 president-commissaris van drukkerij De Vooruitgang, later NV De Arbeiderspers; actief in Tweede Internationale, waarin hij lid was van het ISB, en lid van Uitvoerend Comité van de SAI 1923-1935; lid van de gemeenteraad van Amsterdam vanaf 1907; wethouder 1914-1931 (met onderbrekingen 1921 en 1927-1929) van Volkshuisvesting, Levensmiddelen en Arbeidszaken; gedurende enige tijd van Financiën, Gemeentebedrijven en Kunstzaken; voorzitter van de Internationale Stedenbond 1925-1936; lid van Provinciale Staten Noord-Holland 1907-1922 en van de Eerste Kamer 1922-1935.
Inhoud
Het eerste gedeelte bevat correspondentie, die alfabetisch is geordend per periode, met aparte dossiers van bepaalde correspondenten; stukken betreffende zijn memoires; stukken betreffende zijn SDAP-activiteiten: onder andere Partijbestuur 1905-1934, diverse commissies, coöperaties 1899-1929, Het Volk 1899-1922, De Vooruitgang 1905-1928, Arbeiderspers 1932-1934, Tweede Internationale 1896-1922, SAI 1923-1935, Vereeniging van Sociaal-Democratische Gemeenteraadsleden, Vereeniging Studenten Leesgezelschap 1898-1900, ANDB 1902-1905, NVV, AJC 1921-1930, IvAO 1922-1931 en Socialistische Vereeniging tot bevordering van de studie van Maatschappelijke Vraagstukken 1932-1935;
het tweede gedeelte bevat onder andere correspondentie uit zijn wethoudersperiode en dossiers volkshuisvesting, levensmiddelen, financiën, kunstzaken; stukken betreffende de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Internationale Stedenbond, diverse staatscommissies, Hooge Raad van Arbeid, Eerste Kamer, Volkenbond, Provinciale Staten; voorts betreffende onder andere Nederlands Instituut voor Volkshuisvesting en Stedenbouw 1919-1927, International Industrial Relations Institute (IRI) 1930-1935, Vereniging voor Staathuishoudkunde en Statistiek 1917-1925 en vele andere instellingen op maatschappelijk terrein; manuscripten van boeken, artikelen en lezingen; documentatie en -- vooral -- kranteknipsels.
Annex: stukken uit het bezit van familieleden: zijn vader F. Wibaut, zijn zonen J.P. Wibaut en F. Wibaut (onder meer Nationale Adviescommissie 1945) en zijn oudste dochter Josina van Gogh-Wibaut (1890-1933): correspondentie tussen Josina en haar ouders 1915-1925, brieven van Mathilde Wibaut aan F.M. Wibaut 1919-1920, foto's, artikelen en persoonlijke stukken van Josina.
Bewerking
Inventaris gemaakt door H.M. van Nederveen in 1979
INHOUD
INLEIDING
INVENTARIS
Eerste afdeling: Persoonlijke papieren
ALGEMEEN
INGEKOMEN BRIEVEN EN ANDERE STUKKEN, EN DOORSLAGEN VAN UITGAANDE BRIEVEN
1888-1904
1905-1916
1916-1931
1931-1936
STUKKEN BETREFFENDE DE AUTOBIOGRAFIE "LEVENSBOUW. MEMOIRES"
OPENBAAR LEVEN
AKTIVITEITEN VOORTVLOEIENDE UIT FUNKTIES
SDAP
Lidmaatschap
Partijbestuur
Algemene Raad
Commissies
Coöperaties
Partijpers
Het dagblad Het Volk
De N.V. Electrische Drukkerij "Vooruitgang" te Amsterdam
De "Zakencommissie"
De Commissie van Tien
De N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij "De Arbeiderspers"
Overige commissies
Commissies ingesteld door het Partijbestuur
Commissies ingesteld door het Partijbestuur in samenwerking met het NVV
Commissies ingesteld door de Algemene Raad uit SDAP en NVV
Socialistische Internationale en Socialistische Arbeiders Internationale
Vereeniging van Sociaal-democratische gemeenteraadsleden
Overige bemoeienissen in SDAP-verband
II. (vervolg) OPENBAAR LEVEN (voor Wibaut's "openbare leven" - zijn SDAP-aktiviteiten - zie de inventaris-Wibaut)
Raadsfraktie
Wethouder
Volkshuisvesting
Levensmiddelen
Arbeidszaken
Financiën
Kunstzaken
Publieke Werken
Nevenfuncties wethouder
Vereniging van Nederlandse Gemeente (VNG)
Overige (overheids-) funkties
Eerste Kamer der Staten Generaal
Overige funkties en bemoeienissen
MANUSCRIPTEN VAN BOEKEN, BROCHURES, PRE-ADVIEZEN, ARTIKELEN, LEZINGEN (met bijbehorende documentatie, correspondentie etc.)
PARTICULIER LEVEN
Tweede afdeling: Verzameld dokumentatiemateriaal
Kranteknipsels
AANHANGSEL I
AANHANGSEL II
INLEIDING
Levensloop
Veel informatie over leven en denkbeelden van F.M. Wibaut kan men vinden in zijn autobiografie "Levensbouw" 1). Verder is er de biografie van G.W.B. Borrie 2), waarin de nadruk ligt op Wibaut als gemeentebestuurder. Daarom wordt hier volstaan met een summiere levensbeschrijving en worden vooral die gegevens genoemd die betrekking hebben op de archiefstukken.
Florentinus Marinus (Floor) Wibaut werd op 23 juni 1859 in Vlissingen geboren. Zijn ouders waren katholiek, zijn vader groothandelaar in kolen. Hij begon zijn opleiding aan het Klein Seminarie Rolduc en vervolgde hem aan de toen pas opgerichte Openbare Handelsschool in Amsterdam. Na een opmerkelijk eindexamen kwam hij in dienst van de houthandel G. Alberts Lzn. en Co. in Middelburg, waarvan hij vijf jaar later mede-firmant werd. Spoedig was hij een expert in alles wat de houthandel betrof, hij reisde veel in het buitenland (West-Europa, Rusland, Noord-Amerika) en bracht zijn firma tot bloei. Dankzij de houthandel is Wibaut financieel onafhankelijk geworden, maar geheel bevredigen deed dit werk boem niet.
In Middelburg leerde hij twee personen kennen die van grote betekenis zijn geweest voor zijn verdere leven: Zijn a.s. vrouw Mathilde (Tiele) Berdenis van Berlekom (1862-1952) - die later een belangrijke rol in de Bond van Sociaal-democratische Vrouwenclubs zou spelen - en de journalist-politicus P.L. Tak (1848-1907). Door hen gestimuleerd verdiepte hij zich in vraagstukken van sociale, economische en politieke aard, overigens ook in zaken van kunst en cultuur.
Zijn politieke denkbeelden waren aanvankelijk vooruitstrevend liberaal, maar mettertijd kreeg hij steeds meer sympathie voor het socialisme. Die sympathie sprak hij voor het eerst in 1891 openlijk uit in het voorwoord van zijn vertaling van de "Fabian Essays in Socialism" 3). In de jaren daarop nam hij met anderen het initiatief voor de oprichting van het comité "Honger en Schrik" , dat geld inzamelde ter bestrijding van de grote armoede in Friesland, en hij nam de organisatie op zich van een serie lezingen, in 1896 en 1897 gehouden door internationaal bekende socialisten ( Wilhelm Liebknecht , Eleanor Marx e.a.) in de Nederlandse universiteitssteden. In 1897 werden Wibaut en zijn vrouw lid van de Sociaal-democratische Arbeiderspartij .
Als bekwaam en succesvol zakenman was Wibaut een ongewone verschijning in de SDAP. Als relatief man werd hij een van de belangrijkste geldschieters van de partij. Door zijn ervaring in het bedrijfsleven maakte hij er een snelle politieke carrière. Ten behoeve van zijn politieke aktiviteiten verhuisde hij in 1904 naar Amsterdam. Van 1905 tot 1934 is hij vrijwel ononderbroken lid van het Partijbestuur geweest, meestal ook van het Dagelijks Bestuur hiervan.
Dankzij het vertrouwen dat hij genoot bij de "Marxisten", de linkervleugel van de SDAP, heeft hij vaak bemiddeld bij interne partijconflicten. Zijn bemiddelingspogingen hebben niet kunnen voorkomen dat er in 1909 een aantal leden geroyeerde werden, die vervolgens de Sociaal Democratische Partij oprichtten (de latere Communistische Partij Holland ). Evenmin heeft hij kunnen voorkomen dat er in 1931 opnieuw een groep leden geroyeerd werd, waaronder zijn vriend Frank van der Goes . Zijn vormden in 1932 de Onafhankelijke Socialistische Partij .
Gedurende de eerste tien jaar van zijn partijlidmaatschap heeft Wibaut zich intensief bezig gehouden met de coöperatieve beweging in de SDAP. Met A.J. Doornbos vormde hij de commissie voor de verbruikscoöperatie met als doel: "nieuwe coöperaties te doen oprichten en deze, zoo mogelijk met geld en voorlichting te steunen" 4). Ze richtten een fonds op waaruit verbruikscoöperaties een voorschot konden krijgen, mits zij aan bepaalde voorwaarden voldeden. Eén van de voorwaarden was dat de statuten van de aanvrager door de commissie werden goedgekeurd en o.a. de betaling bevatten dat een deel van de winst aan de socialistische beweging ten goede zou komen. Behalve bij het opstellen van de vereiste statuten, adviseerden Doornbos en Wibaut de nieuwe coöperaties op het gebied van de bedrijfsvoering, inkoopbeleid, levensvatbaarheid enz.
Nauw verband met zijn politieke leven hadden zijn bemoeienissen met de partijpers. Vanaf de oprichting in 1900 heeft Wibaut deel uitgemaakt van de Commissie van Beheer van het (partij)dagblad Het Volk . Ook was hij president-commissaris van de "Vooruitgang", de drukkerij waar Het Volk werd uitgegeven. Toen in 1929 een aantal socialistische uitgeverijen en drukkerijen fuseerden en de N.V. De Arbeiderspers werd opgericht, werd hij ook daar president-commissaris van.
In de loop der jaren in Wibaut lid (meestal voorzitter) geweest van verschillende commissies, die tot taak hadden het Partijbestuur van advies te dienen. Hij was ondermeer lid van de socialisatiecommissie, de commissie voor de bedrijfsorganisatie en medezeggenschap, de commissie inzake het politiek systeem der sociaal-democratie, de commissie inzake loonvraagstuk en medezeggenschap overheidspersoneel en de commissie tot nadere uitwerking der artikelen 78 en 194 der Grondwet "Nieuwe Organen".
Ook in de internationale socialistische wereld heeft hij een rol gespeeld. "Ik heb sedert 1896 alle socialistische congressen bijgewoond" schrijft hij in zijn memoires 5). Hierbij had hij plezier van zijn grote talenkennis, opgedaan tijdens vroegere handelsreizen. Tijdens de eerste wereldoorlog nam hij deel aan de pogingen om de gestrande Tweede Internationale weer vlot te krijgen. Van 1923 tot 1935 was hij lid van het Executief Komitee van de Socialistische Arbeiders Internationale .
Veel werk heeft Wibaut verzet als lid van het bestuur en van het informatiebureau van de Vereeniging van Sociaal-democratische gemeenteraadsleden ; ook was hij redacteur van het maandblad "De Gemeente". In 1919 stelde hij met J.F. Ankersmit het Gemeenteprogram van de SDAP op en legde daarmee de basis voor de gemeentepolitiek die de SDAP tot de tweede wereldoorlog zou voeren. Maar hiermee komen we op een ander terrein van zijn werkzaamheden: zijn wethouderschap.
In 1907 werd Wibaut tot lid van de gemeenteraad gekozen. In 1914 werd hij tot wethouder benoemd en hij is dat tot 1931 gebleven, afgezien van een korte onderbreking in 1921 en een langere van 1927 tot 1929.
Bij zijn benoeming werd hij belast met de nieuw ingestelde afdeling Volkshuisvesting en Arbeidszaken. De volkswoningbouw had hoge prioriteit bij de SDAP en Wibaut begon or met veel energie aan. Tijdens zijn eerste wethoudersperiode werden er 2900 arbeiderswoningen gebouwd, hetgeen hem de naam bezorgde van grondvester van de Amsterdamse volkswoningbouw ("Wie bouwt? - Wibaut!"), al moeten in dit verband ook de namen genoemd worden van o.a. A. Keppler , de directeur van de Gemeentelijke Woningdienst, en van S.R. de Miranda , die in 1921 Wibaut opvolgde als wethouder van Volkshuisvesting.
Enkele maanden na zijn benoeming tot wethouder brak de eerste wereldoorlog uit. Het lag voor de hand om de socialistische wethouder te belasten met de organisatie van de levensmiddelendistributie, een taak die moeilijker en ondankbaarder werd naarmate het voedsel schaarser. Problematisch waren vooral de toevoer van aardappels en vlees. Een tragische situatie deed zich voor in juli 1917 toen Wibaut, gekozen als vertegenwoordiger van de SDAP, betrokken werd het neerslaan van het zg. aardappeloproer.
Toen de oorlog voorbij was kreeg hij in 1919 de afdeling Financiën onder zich en twee jaar later de Gemeentebedrijven. Beide behield hij tot hij aftrad in 1931. De ervaring en deskundigheid, waarmee hij de gemeentefinanciën beheerde, verschaften hem een dominerende positie in het college van B. en W. en de bijnaam "de Machtige".
Van 1923 tot 1927 beheerde hij bovendien de afdeling Kunstzaken. De combinatie Financiën/Kunstzaken makte dat hij grote invloed kon uitoefenen op het gemeentelijk kunst (= subsidie) beleid. Hiervan hebben vooral toneel en muziek geprofiteerde, de Stadsschouwburg en het Concertgebouw, in het bestuur waarvan hij jarenlang als commissaris van gemeentewege zitting heeft gehad.
In het verlengde van zijn wethouderschap ligt zijn werk voor de Internationale Stedenbond , waarvan hij voorzitter was van 1925 tot zijn dood.
Van 1907 tot 1922 had hij zitting in de Provinciale Staten van Noord-Holland , welk college hem kwijt raakte toen het hem tot lid van de Eerste Kamer koos. Tijdens zijn Kamerlidmaatschap (tot 1935) werd o.a. het wetsontwerp- De Geer inzake de financiële verhouding tussen Rijk en Gemeenten behandeld en, ondanks scherp verzet van Wibaut, aangenomen.
Naast zijn aandeel in de politieke strijd, stond zijn ten dele journalistieke, ten dele wetenschappelijke arbeid in de vorm van tal van publikaties op het gebied van de economie. De Universiteit van Amsterdam verleende hem in 1928 het ere-doctoraat in de Handelswetenschappen.
Gedurende de laatste twee jaar van zijn leven heeft hij zijn memoires op schrift gesteld. Afgezien van enkele passages en hoofdstukken 6) zijn ze in druk verschenen 1) - een paar dagen na zijn overlijden op 29 april 1936.
Het archief
Het archief-Wibaut werd in gedeelten aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis overgedragen. Stukken betreffende het dagblad Het Volk heeft Wibaut nog persoonlijk geschonken 7). Na zijn dood deed mw. M. Wibaut-Berdenis van Berlekom in 1936, 1937 en 1938 diverse schenkingen 8). In 1952, het jaar van overlijden van mw. Wibaut, werd het gehele resterende archief naar het IISG overgebracht 9).
Tijden de tweede wereldoorlog is een deel van de in het IISG aanwezige archieven door de Duitsers naar Polen getransporteerd. Ook het archief-Wibaut is, voorzover het voor de oorlog al was overgedragen, geheel of gedeeltelijk in Polen geweest. Dit blijkt ook uit aantekeningen in het Pools, gevonden tussen de archiefstukken. Pas in 1956 keerden deze archieven uit Polen terug naar het IISG.
De omvang van het hele archief bedraagt 20 strekkende meter. Het bevat veel correspondentie, voorts stukken betreffende de funkties die Wibaut binnen en buiten de SDAP heeft vervuld, manuscripten van lezingen, artikelen en brochures, en dokumentatiemateriaal. Het geïnventariseerde deel bedraagt 8 meter. Het omvat de "algemene" correspondentie, de stukken die op zijn memoires betrekking hebben en de stukken die zijn aktiviteiten in de SDAP betreffen. Er zijn weinig stukken bewaard gebleven van vóór 1888. Aan de raadpleging van het archief zijn geen beperkende bepalingen verbonden.
Bij de inventarisatie werd een zekere mate van ordening aangetroffen die zo veel mogelijk werd gehandhaafd. Zo bleken de brieven - veel uitzonderingen daargelaten - in vier periodes bijeen te zitten. De eerste periode (1888-1904) valt samen met de jaren dat Wibaut nog in Middelburg woonde, de laatste periode (1931-1936) betreft de periode dat Wibaut geen wethouder meer was, terwijl de cesuur tussen de tweede en derde periode (1 oktober 1916) samenvalt met een professionelere postbehandeling, wat lijkt te wijzen op de assistentie van een secretaresse. Binnen al deze periodes werd een alfabetische ordening aangetroffen. Deze ordening werd gehandhaafd. Waar deze was verstoord werd zij hersteld. Los aangetroffen brieven werden ingevoegd.
Opgemerkt moet worden dat het hierbij gaat om brieven die zowel politiek als particulier van aard zijn, reden waarom zij geplaatst zijn in de afdeling "algemeen". Afgezien van deze "algemene" correspondentie bevindt zich in het archief ook nog enige zuiver ambtelijke correspondentie, die Wibaut als wethouder gevoerd heeft. Deze correspondentie wordt ondergebracht bij de andere stukken die zijn wethouderschap betreffen. Verder zijn brieven, die in duidelijke samenhang met andere stukken zijn aangetroffen in de betreffende dossiers gelaten.
De stukken betreffende Wibaut's autobiografie "Levensbouw. Memoires" werden, gezien hun algemene strekking - van zowel persoonlijke als politieke aard - eveneens ondergebracht in de afdeling "algemeen".
Ook bij de stukken die Wibaut's openbare leven betreffen werd een zekere mate van ordening aangetroffen en wel naar funkties. Deze ordening naar funktie werd aangehouden, consequent doorgevoerd, verfijnd en gesystematiseerd. Een aantal stukken betreffende Wibaut's lidmaatschap van de Commissie van Beheer van het dagblad Het Volk werden uit het in het IISG aanwezige SDAP-archief teruggeplaatst in het archief-Wibaut. Zij waren in het SDAP-archief terecht gekomen in de dertiger jaren, toen de archivaris van de SDAP, tegelijkertijd bibliothecaresse van het IISG, mw. A. Adama van Scheltema , het SDAP-archief ordende volgens het pertinentiebeginsel.
Dokumentatie-materiaal, voorzover niet in samenhang met archiefstukken aangetroffen, zal ondergebracht worden in de afdeling dokumentatie van het archief. Boeken, brochures en periodieken, op enigerlei wijze van notities voorzien of geplaatst in een dossier, bleven in het archief. De overige boeken, brochures en periodieken werden opgenomen in de bibliotheek van het IISG. Enkele foto's werden, nadat er een lijst van was gemaakt, overgebracht naar de iconografische afdeling van het IISG.
H.M. van Nederveen
Amsterdam, juni 1979
NOTEN
1. F.M. Wibaut, Levensbouw. Memoires, Amsterdam 1936.
2. G.W.B. Borrie, F.M. Wibaut, mens en magistraat, Assen 1968. (N.B. Op pp. 284-195 staat een overzichtelijke lijst van jaartallen en gebeurtenissen.)
3. Socialisme ("Fabian Essay in Socialism") vertaald door F.M. Wibaut, Amsterdam 1891, p. XIII.
4. Zie inventarisnummer 149.
5. Wibaut a.w. p. 266.
6. Zie inventarisnummers 104 en 107.
7. Annie Adama van Scheltema-Kleefstra, Herinneringen van de bibliothecaresse van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis. In: Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis 11 (juni 1978) p. 144.
8. Jaarverslag IISG 1936, p. 12.
Verslag over het derde kwartaal 1937 van het IISG, bijlage p. 2.
Jaarverslag IISG 1938, p. 24.
9. Jaarverslag IISG 1952, pp. 14, 15.
LITERATUUR
F.M. Wibaut, Levensbouw. Memoires, Amsterdam 1936.
G.W.B. Borrie, F.M. Wibaut, mens en magistraat, Assen 1968.
Verslagen van het vijfde tot het twee en veertigste congres der Sociaal-democratische arbeiderspartij in Nederland, gehouden in de jaren 1899-1936, Amsterdam.
Arbeidersjaarboekje over 1899-1934, uitgegeven door de Sociaal-democratische Arbeiderspartij, Rotterdam enz.
INVENTARIS
Eerste afdeling: Persoonlijke papieren.
ALGEMEEN
INGEKOMEN BRIEVEN EN ANDERE STUKKEN, EN DOORSLAGEN VAN UITGAANDE BRIEVEN.
1888-1904
1905-1916
1916-1931
STUKKEN BETREFFENDE DE AUTOBIOGRAFIE "LEVENSBOUW. MEMOIRES"
- 104
- Aantekeningen, gebruikt bij het schrijven van "Levensbouw", in handschrift en getypt. 1934-1936. 1 pak.
- 107
- Manuscripten van niet in "Levensbouw" opgenomen hoofdstukken: "Geen verminking van het Parlement", "Mijn lidmaatschap van de Dageraad ", "Een algemene werkstaking", "De onbruikbaarheid der democratie", "Verbetering der volkshuisvesting op internationaal gebied", "Mijn promotie tot Doktor in de Handelswetenschappen", en drukproeven van "Een algemene werkstaking" en "Verbetering der volkshuisvesting op internationaal gebied". z.d. (c. 1935). 1 omslag.
- 108
- Commentaar van M. Wibaut-Berdenis van Berlekom op het manuscript van "Levensbouw", in handschrift. z.d. (c. 1935). 1 omslag.
- 110
- Krantenknipsels over Wibaut, 1930, 1931 , en afschriften van artikelen van Wibaut, gebruikt bij het schrijven van "Levensbouw", z.d. (c. 1935) . 1 omslag.
OPENBAAR LEVEN
AKTIVITEITEN VOORTVLOEIENDE UIT FUNKTIES
SDAP
Lidmaatschap
Partijbestuur
- 115-132
- Stukken ontvangen en doorslagen van brieven opgesteld als lid van het Partijbestuur, met aantekeningen. 1917-1934. 10 pakken.
- 133
- Aantekeningen van vergaderingen van het Partijbestuur en twee ingekomen brieven betreffende de zg. zaak- Hugenholtz - Wijnkoop . 1905. 1 omslag.
- 134
- Stukken betreffende het weigeren van enkele partijleden om zitting te nemen in een program-herzieningscommissie. [1906]. 1 omslag.
- 135
- Briefwisseling en andere stukken betreffende de oppositie binnen de SDAP rondom het weekblad De Tribune. 1907-1909. 1 omslag.
- 136
- Stukken betreffende het congres van de SDAP gehouden op 16, 17 en 18 april 1911. 1911. 1 omslag.
- 137
- Concepten van de resolutie over de tariefwet, aangenomen op het congres van de SDAP op 7, 8 en 9 april 1912. 1912. 1 omslag.
- 138
- Concept van de resolutie, aangenomen op het congres van de SDAP op 23, 24 en 25 maart 1913, betreffende deelneming aan officiële plechtigheden. [1913]. 1 stuk.
- 139
- Beschrijvingsbrief voor het congres van de SDAP op 12, 13 en 14 april 1914, met aantekeningen, gedrukt. 1914. 1 katern.
- 140
- Afschrift van een brief aan het Partijbestuur, opgesteld door enige partijleden, betreffende het houden van openbare vergaderingen over het wetsontwerp- Mendels ter voorkoming van ongewenste gedwongen ontruiming van woningen. [1914]. 1 stuk.
- 141
- Stukken betreffende de bemiddeling van het Partijbestuur bij het plaatsen van obligaties voor een lening, uitgeschreven door de Algemene Arbeiderscoöperatie "De Dageraad" te Amsterdam. januari - februari 1914. 1 omslag..
- 142
- Stukken betreffende de economische paragraaf en de financiële paragraaf van het verkiezingsprogram, vastgesteld op het buitengewoon congres op 2 en 3 februari 1918 van de SDAP . 1917, 1918. 1 omslag.
- 143
- Stukken betreffende het concept-Gemeenteprogram, opgesteld door J.F. Ankersmit en Wibaut, behandeld op het congres van de Vereeniging van sociaal-democratische gemeenteraadsleden op 16 februari 1919 en vastgesteld op het congres op 22 april 1919 van de SDAP . 1918, 1919. 1 omslag.
Commissies
Coöperaties
- 147
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de door het Partijbestuur ingestelde commissie voor de coöperatie. 1899. 1 omslag.
- 148
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de door het Partijbestuur ingestelde voorlopige commissie voor inlichting en propaganda voor arbeiderscoöperaties. 1902-1903. 1 omslag.
- 149
- Stukken betreffende de door het Partijbestuur ingestelde commissie voor de verbruikscoöperatie. 1903-1906 en z.d. 1 omslag.
- 151-156
- Ingekomen brieven van en doorslagen van uitgaande brieven aan A.J. Doornbos , medelid van de commissie voor de verbruikscoöperatie. 1902-1907. 6 omslagen.
- 157
- Stukken opgesteld of ontvangen als lid van de commissie tot onderzoek naar de mogelijkheid der inrichting van een Grootinkoopbureau. 1903-1905. 1 omslag.
- 158-175
-
Ingekomen
brieven en andere stukken, en doorslagen van uitgaande brieven betreffende
verschillende coöperaties.
1897-1929.
1 pak en 17 omslagen.
- 160
-
"De Dageraad", Algemeene Arbeiderscoöperatie
te
Amsterdam.
1900-1927.
1 omslag.
N.B. Zie ook inventarisnummer 141.
- 161
- "De Eendracht", Utrechtsche coöperatieve Kledingmakerij en Verbruiksvereeniging te Utrecht. 1901-1907. 1 omslag.
- 162
- "De Eendracht", Coöperatieve Volksbroodbakkerij en Verbruiksvereeniging te Utrecht. 1903-1906. 1 omslag.
- 163
- "Excelsior", Leeuwarder Coöperatieve Productie- en Verbruiksvereeniging te Leeuwarden. 1897-1911, 1919-1929. 1 omslag.
- 165
- "De Volharding", 's-Gravenhaagsche coöperatieve Broodbakkerij en Verbruiksvereeniging te 's-Gravenhage. 1903, 1904, 1919. 1 omslag.
- 166
- "Het Volksbelang", Maastrichtsche coöperatieve Broodbakkerij en Verbruiksvereeniging te Maastricht. 1899-1906. 1 omslag.
- 168
- "Vooruit", Delftsche coöperatieve Broodbakkerij en Verbruiksvereeniging te Delft. 1900-1904, 1920-1928. 1 omslag.
Partijpers
Het dagblad Het Volk
- 180-184
-
Stukken
ontvangen of opgesteld als lid van de Commissie van Beheer van
Het
Volk
.
1899-1922.
1 pak en 4 omslagen.
- 180
- Ingekomen brieven en andere stukken, en doorslagen van uitgaande brieven, alfabetisch geordend. 1899-1910. 1 pak.
- 181
- Ingekomen brieven en andere stukken betreffende de ten behoeve van Het Volk in februari 1900 uitgeschreven obligatielening. 1900-1902. 1 omslag.
De N.V. Electrische Drukkerij "Vooruitgang" te Amsterdam
- 187
- Ingekomen brieven en andere stukken betreffende de in december 1905 uitgeschreven obligatielening ten behoeve van de stichting en exploitatie van de "Vooruitgang" . 1905, 1906. 1 omslag.
- 188
- Ingekomen brieven en andere stukken betreffende de in februari 1906 uitgeschreven aandelenlening ten behoeve van de stichting en exploitatie van de "Vooruitgang" . 1906. 1 omslag.
- 189
- Concepten van en ingekomen brieven betreffende statuten voor de "Vooruitgang" . 1905, 1906. 1 omslag.
- 190
- Ingekomen brieven en andere stukken, en doorslagen van uitgaande brieven betreffende het in bedrijf stellen van de "Vooruitgang" . 1905, 1906. 1 omslag.
Overige commissies
Commissies ingesteld door het Partijbestuur
- 197
- Stukken ontvangen ald lid van de in 1914 ingestelde commissie Grond en Landarbeiders, 1914 , met dokumentatiemateriaal. 1 omslag.
- 198
- Notulen van de eerste vergadering op 18 mei 1914 en concept-rapport, ontvangen als lid van de Portefeuillecommissie. 1914, 1916. 2 stukken.
- 199
- Stukken ontvangen als lid van de commissie voor uitbreiding bedrijfsgebied van de Staat. 1917. 1 omslag.
- 200
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de studiecommissie grondwetsherziening. 1919. 1 omslag.
- 201
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de in 1919 ingestelde Socialisatiecommissie. 1919-1921, 1923. 1 pak.
- 202
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de commissie inzake het politiek systeem der sociaal-democratie. 1921, 1923. 1 omslag.
- 203
- Stukken ontvangen en doorslagen van brieven opgesteld als lid van de in 1924 ingestelde Bezuinigingscommissie (financiële commissie). 1924. 1 pak..
- 205
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de in 1926 ingestelde commissie tot nadere uitwerking der artikelen 78 en 194 der Grondwet "Nieuwe Organen". 1928-1935. 1 pak.
- 206
- "Nieuwe Organen", rapport tot uitwerking der artikelen 78 en 194 der Grondwet, met geleidebrief. 1931. 1 pak.
- 207
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de in 1932 ongestelde Socialisatiecommissie. 1932-1934. 1 pak.
Commissies ingesteld door het Partijbestuur in samenwerking met het NVV
- 210
- Stukken ontvangen als lid van de commissie voor de verhouding tussen SDAP en NVV , met aantekeningen. 1912. 1 omslag.
- 211
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de commissie voor de bedrijfsorganisatie en medezeggenschap. 1920-1924, 1935. 1 pak.
- 212
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de in 1924 ingestelde commissie voor werkerruiming. 1924-1925. 1 omslag.
Commissies ingesteld door de Algemene Raad uit SDAP en NVV
- 215
- Stukken ontvangen of opgesteld als lid van de in 1928 benoemde commissie inzake bevordering van het Nederlands bedrijfsleven. 1927-1929. 1 omslag.
Socialistische Internationale en Socialistische Arbeiders Internationale
- 218-236
-
Stukken
betreffende
de Socialistische Internationale
.
1896-1922.
2 pakken, 14 omslagen en 4 stukken.
- 219
-
Aantekeningen
gemaakt tijdens het Internationaal Socialistisch Congres te Parijs.
1900.
1 omslag.
Met 'carte de délégue.
- 220
- Aantekeningen gemaakt tijdens het Internationaal Socialistisch Congres te Amsterdam. 1904. 1 omslag.
- 222
- Legitimatiekaart en hotelreserveringsbiljet voor het Internationaal Socialistisch Congres te Kopenhagen. 1910. 2 stukken.
- 223
- Stukken betreffende het buitengewoon Internationaal Socialistisch Congres te Bazel. 1912. 1 omslag.
- 224
- Ingekomen stukken betreffende en aantekeningen gemaakt tijdens de conferentie van socialistische partijen van neutrale landen te Kopenhagen. 1915. 1 omslag.
- 225
- Stukken ontvangen, doorslagen van brieven en andere stukken opgesteld, en aantekeningen gemaakt als lid van de Executieve van het Internationaal Socialistisch Bureau . 1916. 1 omslag.
- 226
- Stukken ontvangen en doorslagen van brieven opgesteld als lid van de Executieve van het Internationaal Socialistisch Bureau . 1917. 1 pak..
- 227
- Ingekomen brieven van en doorslagen van uitgaande brieven aan J.W. Albarda betreffende de vredesconferentie van de Socialistische Internationale te Stockholm. 1917. 1 omslag.
- 228
- Stukken ontvangen en doorslagen van brieven opgesteld als lid van de Executieve van het Internationaal Socialistisch Bureau . 1918. 1 omslag.
- 229
- Stukken betreffende en aantekeningen gemaakt tijdens de Internationale Socialistische conferentie te Bern. februari 1919. 1 pak.
- 230
- Stukken betreffende de bijeenkomst van de Internationale Socialistische Commissie te Amsterdam. april 1919. 1 omslag.
- 231
- Ingekomen stukken en doorslagen van uitgaande brieven betreffende het Internationaal Socialistisch Bureau . maart - november 1919. 1 omslag.
- 232
- Stukken ontvangen, doorslagen van brieven opgesteld en aantekeningen gemaakt als lid van de Internationale Raad van de Tweede Internationale . 1920. 1 omslag.
- 233
- Uitnodiging van de Executieve van de Tweede Internationale voor een conferentie in Amsterdam op 31 maart, 1 en 2 april [1921] , concept. 1 stuk..
- 234
- Stuk bevattende voorstellen voor de conferentie van Belgische en Nederlandse socialisten over de Wielingenkwestie. [1921]. 1 stuk.
Vereeniging van Sociaal-democratische gemeenteraadsleden
- 250
-
Brieven en andere
stukken ontvangen als secretaris van de
Vereeniging van
Sociaal-democratische gemeenteraadsleden
en van het
Informatiebureau daarvan, alfabetisch geordend.
1907-1911.
1 pak.
N.B. Zie ook inventarisnummer 143.
Overige bemoeienissen in SDAP-verband
- 253
- Ingekomen brieven van het Partijbestuur betreffende financiële bijdragen van Wibaut aan de SDAP . 1896-1903. 1 omslag.
- 254
- Brieven en andere stukken ontvangen of opgesteld als organisator van een reeks lezingen, gehouden door E. Ferri , P. Lafargue , W. Liebknecht , Eleanor Marx en E. Vandervelde , te Amsterdam, Delft, Groningen, Leiden en Utrecht. 1896, 1897. 1 pak.
- 255
- Ingekomen brieven en doorslagen van uitgaande brieven betreffende de organisatie van lezingen voor de Vereeniging Studenten Leesgezelschap te Amsterdam. 1898-1900. 1 omslag.
- 256
- Brieven ontvangen als organisator van een lezingenreeks door F. van der Goes , H. Gorter , Cornélie Huygens , H. van Kol , P.L. Tak en Wibaut voor de Loge St. Lodewijk te Nijmegen. 1899, 1900. 1 omslag.
- 257
- Brieven en andere stukken ontvangen of opgesteld als commissaris voor de geldlening van de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond . 1902-1905. 1 pak.
- 259
- Ingekomen brieven en andere stukken van de Amsterdamsche Bestuurdersbond . 1903, 1905, 1923-1926. 1 omslag.
- 260
- Stukken betreffende de candidatuur van Wibaut in het district Leeuwarden voor de Tweede Kamer . 1905. 1 pak.
- 261
- Ingekomen brieven en andere stukken van en doorslagen van uitgaande brieven aan het Nederlands Verbond van Vakverenigingen . 1905, 1921-1927, 1931, 1932. 1 omslag.
- 262
- Brieven en andere stukken ontvangen of opgesteld als lid van een comité, dat geld inzamelt voor het Centraal Comité van de Russische Sociaal-Democratie . 1907. 1 omslag.
- 263
- Ingekomen brieven betreffende de bouw van tuindorp "Het Lansink" in Hengelo, met bijlagen. 1911. 1 omslag.
- 264
- Ingekomen brieven en circulaires van en doorslagen van uitgaande brieven aan de Federatie Amsterdam. 1918-1931. 1 omslag.
- 267
- Ingekomen stukken en een doorslag van een uitgaande brief betreffende de propaganda van de Marxistische beginselen binnen de SDAP . 1930, 1931. 1 omslag.
- 268
-
Brieven en andere
stukken ontvangen als curator van de bijzondere leerstoel te Utrecht van de
Socialistische Vereeniging
tot bevordering van de studie
van
Maatschappelijke Vraagstukken
.
1932-1935.
1 omslag.
N.B. Lijst van het deel van het archief-Wibaut dat niet opgenomen is in de inventaris-Wibaut. Deze paklijst is dus een aanvulling op de inventaris, die dus de nummers 1-268 bevat.
Eén nummer wil zeggen: één portefeuille. Uitzondering op deze regel zijn de nummers 269-278. Dat zijn mappen.
II. (vervolg) OPENBAAR LEVEN (voor Wibaut's "openbare leven" - zijn SDAP-aktiviteiten - zie de inventaris-Wibaut)
Wethouder
- 282
- Reglementen van de gemeente, 1916-1918 , corr. sollicitanten 1917-1929 , staking 8 juni 1920 en wethouderskwestie 1921 (ook corr.), redes 1920, 1921, 1930 , wethoudersherkiezing 1925 , "onbelangrijkheden" (corr.) 1923-1925 , diversen 1920, 1925 en z.d. .
- 283
- Gemeentepolitiek 1921 , werkloosheidscommissie 1924, 1925 , intervieuw 1926 , adressen gemeenteraad 1928 , afscheid 1931 , nieuwjaarswens z.d. , dokumentatie en diversen ( div. jaren ).
- 284
- Wethouderskwesties 1910, 1927 , wethoudersbenoeming 1914 , terugkeer wethouders 1929 , Raadhuiskwestie 1931 .
- 285-294
-
Correspondentie
(algemene wethouders-) (± alfabetisch).
- 285
- Accountantscongres Amsterdam 1926 , Ambtenaarsbond (Centrale Ned.) 1919-1925 , Bedrijven (diverse gemeente-) 1924-1929 , Belastingen (directeur van) 1923-1925 , Belastingplichtigen 1925-1927 .
- 286
- Boddaerttehuizen 1918 , de Burgemeester (van Amsterdam e.a. steden) 1917-1929 , de Commissaris van de Koningin in Noord-Holland 1919-1922 , Congressen (diverse) 1927-1929 , Curiosa 1917-1926 , "Diversen" 1924-1929 , mr. P. Drooglever Fortuyn 1917-1919 .
- 287
- I. Franco Mendes-Calisch 1918 , Gemeente-advocaat 1925 , Gezondheidsdienst (directeur van de gemeentelijke) 1918-1919 , Girokantoor (gemeentelijke) 1923-1927 , Groot-Amsterdam 1925-1928 , T. Jonker , directeur "Hulp voor Onbehuisden" 1919 , H. Keegstra 1919-1923 , A. Keppler 1916-1920 , J.H.Th.O. Kettlitz , wethouder van Levensmiddelen te Utrecht 1917-1920 .
- 288
- J. Kleefstra 1919 , mr. J. Kruseman , voorzitter Gezondheidscommissie, 1917-1919 , (afd.) Onderwijs (d.w.z. corr. met de wethouder van onderwijs en met het departement van O.) 1923-1926 , (afd.) Openbare Gezondheid 1924-1926 , Pedagogisch Congres (het Eerste Nederlands) 1925-1926 , Provinciale Waterleiding (directeur van) 1922-1923 , (afd.) Publieke Werken 1924-1927 , Staatscommissie Herziening gemeentewet 1923 , wethouderscorrespondentie ongesorteerd 1914-1931 .
- 289-294
- "Alfabetisch geordende correspondentie" (d.w.z. correspondenten waar zo weinig correspondentie mee was dat het niet loonde om een apart dossier aan te leggen).
Volkshuisvesting
Levensmiddelen
Financiën
- 300
- Correspondentie 1922, 1927-1929 , begroting 1926-1928 , cie. van bijstand 1928-1929 (w.o. notulen en stukken betr. Muziektheater), conceptverklaring minderheid begrotingsvoordracht 1931 .
Kunstzaken
- 303
- Het Concertgebouw (Verslagen van bestuursvergaderingen en spreekuren, correspondentie, jaarverslagen, financiële stukken). 1919-1929.
- 304
-
Stadsschouwburg (corr.
met).
1921-1929.
Herman Heijermans (corr.). 1918-1920.
Willem Royaards (corr.). 1917-1927.
Nevenfuncties wethouder
Vereniging van Nederlandse Gemeente (VNG)
- 309
-
Correspondentie.
1917-1921, 1926-192.
Notulen 1919, 1920 begroting 1921 .
Cie. leningsmoeilijkheden (rijk-gemeente). 1920/1921.
Overige (overheids-) funkties
Eerste Kamer der Staten Generaal
- 331-336
- Eerste Kamer (correspondentie, diversen, vlootwet, Indische zaken, tractaat Ned.-België, werkverruiming, financiële verhouding Rijk-Gemeenten).
- 337-340
- Volkenbond (internationale conferenties In- en Uitvoerverboden 1927-1928 , economische wereldconferentie 1933 , comité Holland-België Tolunie 1932 .
Overige funkties en bemoeienissen
- 345
- Internationale Housing congres 1907 , Intern. federation for housing and townplanning e.d. 1928-1935 .
- 346-347
- Ned. Instituut voor Volkshuisvesting en Stedenbouw : Corr. 1919-1921 , corr. en notulen bestuurslid 1923-1927 , afgevaardigde naar woningcongres Rome 1922 en Amsterdam 1926; Bestuurslid; preadviezen; Nationale woningraad ± 1917 .
- 349
- Ned. afd. wereldliga sexuele hervorming 1930-1932 , cie. tot oprichting openbare leeszaal 1909-1910 , Ned. Toneelunie 1933-1935 , Herman Heijermansfonds 1932 , Instituut voor volksvoeding i.o. 1918 , Nooit-meer-oorlog-federatie 1930 , Kunst aan het Volk (incl. statuten e.d.) 1904-1911 , Kiesrechtaktie vrouwen ± 1906 .
- 350
- Kwesties Abas 1927-1929 , Amsterdams steuncomité voor intellectueel Centraal-Europa 1923-1926 , corr. mw. A. Bendien betr. gezin Dekker 1925-1926 , corr. P. de Boer betr. Bond v. mobilisatie-invaliden 1926 , C.B.S.A. 1916-1921, 1930 , H. Dekking 1918 , diverse (Ere-)comité's 1919-1929 .
- 351
- Benoeming dr. G. de Gelder 1923-1925 , corr. met A. en J. Hingst 1919-1920 , diverse organisaties ten behoeve van (stads) kinderen 1920-1930 , Nationaal Steuncomité Stormramp 1925-1928 , Ned. afd. van de Vereniging Internationale Tentoonstelling Parijs 1924-1925 , fin. cie. Multatuliherdenking 1919 , Diets Academische leergang 1927 , Comité voor de Russische gevangenen en ballingen (betr. asylrecht in Engeland) ( z.d. ± 1917-1918 ).
- 354
- Internationale Kamer van Koophandel 1927-1932 , internationale parlementaire handelsconferentie 1931-1933 , comité international des Echanges 1935-1936 .
- 355
-
Vereniging voor
staathuishoudkunde en statistiek
(
Verrijn Stuart
)
1817-1925
,
aantekeningen algemene vergadering van de
ver. voor staath. en
statistiek
op
24 okt. 1925
, bezuinigingscongres
1923
, Ned. Instituut voor efficiency
1926-1930
,
vereniging voor vrijhandel
1926-1931
, economisch debatgezelschap
1924-1926
, aktie betr.
devaluatie gulden e.d.
1933
.
N.B.: voor ver. v. staath. en statistiek zie ook preadviezen van Wibaut en anderen (nr. 373).
- 356
- Vereniging voor Volkenbond en Vrede 1926 , economische conferentie volkenbondsverenigingen 1928 , economische adviescie. 1928-1929 , Vredes- en volkenbondstentoonstelling (Den Haag) 1929 .
- 357
- Volkenbond en Vrede corr. (o.a. met Pelt en H.J. van Meurs , lezingen, diversen 1927-1934 , Intern. Vredestentoonstelling Amsterdam 1928 , Nationale Vredescentrale 1932-1933 , toetreding tot coöpération Européenne 1929 , diverse vredesorganisaties, internationale universiteit 1920 , ILO enquete 1920-1921 .
- 358
- Nationale Vereniging tegen de werkloosheid 1924 (met ex. tijdschrift Ned. Werkloosheidsraad 1930 ), Ned. Nationaal comité der intern. vereniging voor wetenschappelijke studie van het bevolkingsvraagstuk 1928-1931 , intern. congres voor wetenschappelijke bedrijfsorganisatie Parijs 1929 , cie. voor contact faculteit handelswetenschappen Un. v. A'dam en bedrijfsleven 1932-1934 , Instituut voor economische geschriften 1917-1926 , vereniging tot bestudering van de planhuishouding in de Sovjetunie , "a collection of reports on Bolshevism in Russia" (ten behoeve van het Engelse parlement) 1919 .
MANUSCRIPTEN VAN BOEKEN, BROCHURES, PRE-ADVIEZEN, ARTIKELEN, LEZINGEN (met bijbehorende documentatie, correspondentie etc.)
- 359
- Lijsten van Wibaut's boeken, brochures en artikelen, (vertaling) "Fabian Essays" (slechts brieven betreffende F.E.) 1891-1892 , studies handelscrises ± 1907 .
- 365
- Voorstudies, doorslagen en aantekeningen voor een publikatie "Het heersende voortbrengingstelsel in theorie en praktijk" ( begin 1934 ).
- 366
- "Trusts en kartellen" ( 1913 ), met recensies, brieven, dokumentatiemateriaal, en dokumentatiemateriaal ( 1924-1925 ) voorstudies betr. trusts en kartels en een reaktie op "Toezicht op trusts en kartels" ( 1928 ).
- 367-371
- Economische kronieken (rubriek van Wibaut in Het Volk).
- 372
- Dossier "De economische paragraaf in ons verkiezingsprogram" 1918 , dossier "Over de kritiek op het socialisatierapport" 1921 , verschillende gedrukte brochures.
- 373
- Dossier pre-advies "wettelijke regeling van de arbeidsduur" 1908 . Pre-adviezen vnl. (mede) geschreven door Wibaut, met recensies en krantenartikel.
- 379
-
Artikelen
1923
en
1924
in typeschrift, met
toebehoren.
N.B.: met o.a. Duitse vertaling van het socialisatierapport.
- 387
- Materiaal (aantekeningen, dokumentatie e.d.) ten behoeve van lezingen en rede's van ca. 1918-1936 . Met correspondentie ± 1919-1931 .
PARTICULIER LEVEN
- 394
-
Personalia
. Openbare Handelschool o.a. eindexamenopgave 1876 (A'dam).
Houthandel G. Alberts Lzn. o.a. 1884, 1921 (zie ook algemene correspondentie).
Paspoort 1916 , ex libris, enkele fototjes.
Bonboekjes, artikel van F. Wibaut jr. "cataracta traumatica" 1913 , artikel van J.P. Wibaut .
Brief. eredoctoraat met kopie antwoord 1928 , met enkele knipsels.
Condoleancebrieven en knipsels e.d. betr. overlijden.
Tweede afdeling: Verzameld dokumentatiemateriaal
Krantenknipsels
- 396
- Knipsels betr. Wibaut's carrière, waaronder foto's en karikature chronologisch geordend 1919-1936 .
- 397-402
-
Knipsels, voor Wibaut
verzameld door
H.A. Fortuyn
,
± 1870-1912
.
N.B. 402 is een groot formaat portefeuille.
- 409
- Kranten en krantenknipsels, 1933 en 1935 en z.j. Diverse Zeeuwse kranten, 1895-1903 . Zeer diverse pamfletten en circulaires. Knipsels 1920 , meest verzameld door Vaz Diaz .
- 410-414
-
Dokumentatie op
onderwerp.
- 410
- Trusts 1903-1926 , vrijhandel 1904 , protectie 1905 , patroonsbonden en verenigingen fabrikanten 1901, 1904, 1905 .
- 411
- Coöperaties 1898-1930 , Russische revolutie 1905 , medezeggenschap 1910 , serie "Hoe wordt Amsterdam gevoed" 1912 , Levensmiddelen (distributie) 1915-1919 .