Archief Chris K. Werkman
Periode
(1925-) 1931-1995
Omvang
1.87 m.
Raadpleging
Vrij
Bewaarplaats
Persmuseum
Biografie
Christoffer (Chris) Klaas Werkman, geboren in Winschoten 1916, overleden in Voorburg 1997; journalist, begon zijn loopbaan bij de Kamper Courant 1937-1938 en de Zutphense Courant 1939-1941; werkzaam bij drukkerij en uitgeverij Tijl in Zwolle 1942; gedwongen tewerkstelling in Duitsland 1942-1943, zomer 1943 voor genezing van tyfus terug naar Nederland; daarna ondergedoken; vanaf 1945 decennia lang werkzaam bij het Algemeen Nederlandsch Persbureau ANP, aanvankelijk als redacteur voor Noord-Nederland, daarna in Den Haag, o.a. als redacteur-verslaggever sociaal-economische onderwerpen; ging met de VUT in 1980.
Inhoud
Diploma's, getuigschriften en stukken betreffende sollicitaties 1931-1945, 1957; particuliere correspondentie 1958-1987; correspondentie als verslaggever van de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, de Zutphense Courant en als streekredacteur van het Algemeen Nederlandsch Persbureau ANP voor Noord-Nederland 1936-1946; stukken betreffende de redactie van het ANP 1945-1981; het Onderling Personeelfonds ANP en het Pensioenfonds ANP 1945-1983; het persbureau M.S. Vaz Dias 1918-1967; D.W. Berretty directeur van het Persbureau Aneta in Nederlands-Indië 1928-1930; de geschiedschrijving van het ANP en de Tweede Wereldoorlog 1940-1995.
Bewerking
Inventaris gemaakt door Bouwe Hijma in 2004 en deze door Bouwe Hijma aangevuld in 2006, 2008
INLEIDING
Christoffer (Chris) Klaas Werkman werd op 6 november 1916 in Winschoten geboren. Zijn vader M.H. Werkman was daar hoofdredacteur van de Nieuwe Winschoter Courant . Eind 1920 verhuisde het gezin Werkman naar Zwolle waar zijn vader hoofdredacteur werd van de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant . Chris Werkman legde het eindexamen aan de Rijks-HBS te Zwolle in 1936 met goed gevolg af. Van 1937-1938 werkte hij in Kampen als voluntair bij de Kamper Courant . Per 1 april 1939 kwam Werkman in dienst bij de firma W.J. Thieme te Zutphen, uitgeefster van de Zutphense Courant . Per 1 oktober 1941 werd de Zutphense Courant definitief verboden, waarna Werkman op straat kwam te staan. Na een eerste oproep genegeerd te hebben, gaf Werkman eind 1942 gehoor aan een oproep voor tewerkstelling in Duitsland, omdat in geval van verder negeren met sancties aan het adres van zijn vader werd gedreigd. Zomer 1943 keerde hij terug als gevolg van tyfus voor genezing terug naar Nederland, waarna hij in Zwolle onderdook.
Direct na de bevrijding trad Werkman al snel in dienst bij het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) als streekredacteur voor Noord-Nederland met standplaats Groningen. Al in 1946 werd hij overgeplaatst naar de redactie in Den Haag, waar hij van 1947-1959 verslaggever was op de redactie Binnenland. Daarnaast deed hij de verslaggeving over de burger- en militaire luchtvaart, Zuiderzeewerken, PTT en Tweede Wereldoorlog. Vanaf 1960 deed Chris Werkman daarbij de sociaal-economische en vanaf begin jaren '70 ook de parlementaire verslaggeving voor het ANP. Tijdens zijn decennia durend dienstverband bij het ANP was hij ook vele jaren secretaris-penningmeester van de stichting Onderling Personeelfonds A.N.P.
Chris Werkman was een van de eerste luchtvaartjournalisten in Nederland. Sinds de jaren dertig publiceerde hij over de luchtvaart in al haar aspecten. Eerst als gefascineerd belangstellende, later als professioneel journalist. Hij maakte in die laatste hoedanigheid vele eerste vluchten mee van nieuwe vliegtuigen van vele luchtvaartmaatschappijen, bezocht internationale luchtvaartshows en vliegtuigfabrieken over de hele wereld. Na het overlijden van A. Plesman, oprichter van de K.L.M. stelde hij in 1954 het boek De Vliegende Hollander. In Memoriam Dr. Albert Plesman samen. Werkman was tevens een deskundige op het gebied van de luchtvaartoorlog tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1961 kreeg hij voor zijn werk de prijs voor de luchtvaartjournalistiek van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor de Luchtvaart.
In 1980 ging Werkman met de vut. Hij ging nu vooral aandacht besteden aan de geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog en aan de geschiedschrijving over het ANP, waarbij hij beide onderwerpen graag met elkaar verbond. Daarnaast besteedde hij veel aandacht aan het uitzoeken van het familiearchief, waarin de nalatenschap van zijn vader en diens broers P.J. en H.N. Werkman (de gefusilleerde drukker, schilder en graficus) is ondergebracht.
Werkman verkeerde tot vlak voor zijn overlijden op 29 september 1997 in Voorburg in goede gezondheid.
Het archief van Chris Werkman werd in 2003 aan het Nederlands Persmuseum geschonken. In 2004 volgde een aanvulling. De omvang van het geordende archief bedraagt 1.87 m.
INVENTARIS
PARTICULIER
- 1
- Diploma's, getuigschriften en stukken betreffende sollicitaties van Christoffer Klaas Werkman . 1931-1932, 1936-1937, 1939-1942, 1944-1945, 1948, 1957, 1966. 1 map.
- 2
- Correspondentie. 1958, 1961-1963, 1965, 1970, 1975-1976, 1979-1980, 1982-1984, 1987 en z.j. 1 omslag.
OPENBAAR LEVEN
Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant , Zutphense Courant en Algemeen Nederlandsch Persbureau ANP
Verslaggeving
- 5-6
- Correspondentie van C.K. Werkman in zijn functies als verslaggever van de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant en later de Zutphense Courant en na de Tweede Wereldoorlog als streekredacteur van het Algemeen Nederlandsch Persbureau ANP voor Noord- Nederland. (1931) 1936-1946, (1984). 2 pakken.
- 8-11
- Notulen van redactievergaderingen en overige stukken betreffende de redactie van het ANP . 1945-1949, 1951-1957, 1959-1960, 1963- 1978, 1981 en z.j. 3 mappen en 1 pak.
- 12
- Stukken betreffende de interne codering en nummering van berichten en verslagen van het ANP. 1946-1948, 1951, 1963, 1966, 1968 en z.j. 1 map.
- 13
- Brief van W.J. Schagen , collega van Chris Werkman , aan D.J. Lambooy , algemeen hoofdredacteur van het ANP , betreffende ontstane problemen over de door hen beiden gezamenlijk gehuurde woning. 1947. 1 stuk.
- 16-17
- 'Taal en Stijl. Opfrissertje voor alle medewerkers van het A.N.P.' en andere stukken betreffende het taalgebruik door medewerkers van het ANP . 1950-1956, 1959-1960, 1962-1963, 1971- 1974. 2 mappen.
- 18
- Stukken betreffende de herdenkingsbijeenkomst ter gelegenheid van het vijfentwintigjarig bestaan van het ANP op 30 juni 1960 in het Kurhaus te Scheveningen, waar tevens afscheid werd genomen van Herman H.J. van de Pol , directeur van het ANP vanaf de oprichting in 1935 tot zijn pensionering, alsmede betreffende het overlijden van Van de Pol in maart 1971. 1960, 1963, 1971. 1 map.
Personeels- en pensioenzaken
- 19-20
- Notulen van de vergaderingen van het bestuur en de leden van, mededelingen aan het personeel en andere stukken betreffende de personeelsvereniging van het ANP , alsmede stukken betreffende de stichting Onderling Personeelfonds A.N.P en het Pensioenfonds A.N.P. 1945-1966, 1969-1973, 1976-1978, 1983. 2 dozen.
- 21-24
- Vergaderstukken van de stichting Onderling Personeelfonds A.N.P. en correspondentie van C.K. Werkman in zijn functie van secretaris-penningmeester van dit fonds. 1950-1962. 4 mappen.
- 25
- Stukken betreffende de vereniging Contact Haagse Personeelsverenigingen . 1952-1957, 1963-1965 en z.j. 1 map.
- 26-27
- Stukken betreffende het afsluiten van een CAO voor de journalisten bij het ANP . 1947, 1957-1963. 2 mappen.
Geschiedenis persbureaus en kranten
- 31-32
- Stukken betreffende M.S. (Mozes Salomon) Vaz Dias en het door hem in 1918 opgerichte persbureau M.S. Vaz Dias , dat in 1935 door het ANP overgenomen werd. 1918- 1967. 2 pakken.
- 33
- Stukken betreffende de levensgeschiedenissen van diverse leden van de familie Belinfante en van D.W. Berretty , directeur van het persbureau Aneta in Nederlands-Indië. 1928-1930. 1 pak.
- 34
- Rapport 'Antwoord op de nota van den Raad van Beheer van de Stichting " Algemeen Nederlandsch Persbureau " d.d. 15 Januari 1935' door persbureau M.S. Vaz Dias . 1935. 1 katern.
- 40-42
- Originele telexberichten van het ANP met aanwijzingen van de Presse Abteilung van het departement van volksvoorlichting en kunsten voor de kranten- en tijdschriftenredacties in Nederland. 1940-1943. 3 pakken.
- 43
- Stukken betreffende de bijzondere rechtspleging en overige kwesties aangaande de Tweede Wereldoorlog. 1940, 1944, 1946-1948, 1963, 1974, 1983-1984 en z.j. 1 map.
- 44-46
- Stukken betreffende de geschiedschrijving van het ANP en de Tweede Wereldoorlog, o.a. door J.A. Baggerman , J.M.H.J. Hemels en L. de Jong en de daarbij door C.K. Werkman herhaaldelijk geplaatste kritische kanttekeningen. 1942, 1949-1950, 1961, 1970, 1974, 1976- 1977, 1980, 1983-1991, 1993. 3 mappen.
Documentatie
- 49
- Rapport over de geschiedenis van het Londensche Bureau van het Algemeen Nederlandsch Persbureau A.N.P. 1944. 1 deel.
- 50
- 'Instructie voor de correspondenten van het Algemeen Nederlandsch Persbureau A.N.P.' , 'De Dagbladpers kunt U bereiken via het A.N.P.', 'Algemeen Nederlands Persbureau veertig jaar schakel in nationaal en internationaal nieuwsgebeuren' en enkele krantenartikelen betreffende de geschiedenis van het A.N.P. 1948, 1955, 1960, 1963, 1975 en z.j. 1 map.
- 51
- 'Het Haagse Hopje waarin opgenomen "Het Haagse Snobje". Feestuitgave bij het 60-jarig bestaan van de " Haagse Journalisten Vereniging "'. 1953. 1 omslag.
- 52
- Artikelen 'Driekwart eeuw Vaz Dias' door J. Klaarenbeek in Panorama , 23 juni 1956, ' Sem Presser sprak met M.S. Vaz Dias. De man die altijd alles eerder wist' in Revue , 30 juni 1956 en 'Zet Vaz Dias even aan!' in TeleVizier door Gerth van Zanten , 1 september 1973. 1956, 1973. 1 map.
Aanvulling 2006
- 56
- Adreslijsten van het ANP. 1941-1942, 1947-1959, 1961-1963, 1967-1968, 1970-1973, 1975-1977, 1979, 1981, 1986-1987. 1 doos.
- 57
- Agenda's, onkostenboekjes en notitieblokjes. 1945-1946, 1950-1951, 1953, 1958-1963 en z.j. 1 doos.
- 58
- Ingeplakte artikelen uit de Zutphense Courant , afkomstig van A.G. Biemond, en een begeleidende brief van Joh.C.C. Dell aan Chris Werkman. 1925-1938, 1965. 1 map.
- 59
- Typoscript 'Herdenking' door Louis Bunge, stukken betreffende jubilea, ziekte en overlijden van Louis van Bunge, o.a. parlementair redacteur van het ANP, alsmede een briefkaart van Bunge aan M. Werkman d.d. 9 mei 1930. 1930, 1956, 1964, 1966, 1970 en z.j. 1 omslag.
- 60
- Legitimatiebewijzen van Chris Werkman van het ANP en andere vergunningen en toegangsbewijzen verband houdende met diens journalistieke werkzaamheden. 1940, 1945-1946, 1952, 1963, 1972-1973, 1975-1976. 1 omslag.
- 61
- Telex-berichten, geschreven door Chris Werkman, werkzaam voor het ANP in Groningen, o.a. over de Bijzondere Rechtspleging. 1946 en z.j 1 map.
- 66
- Stukken betreffende de aanmelding van Chris Werkman als lid van de Nederlandsche Journalisten Kring. 1947. 2 stukken.
- 67
- Artikelen van Chris Werkman over o.a. de luchtvaart en interneringskampen voor NSB'ers. 1947 en z.j. 1 map.
- 68
- Fragment uit 'De Toverspiegel' door Evert Werkman, opgevoerd voor de eerste televisie-uitzending in Nederland op 2 oktober 1951. [1951]. 1 deel.
- 69
- Stukken betreffende de lidmaatschappen van en activiteiten van Chris Werkman binnen verenigingen op het gebied van de lucht- en ruimtevaart. 1957, 1960-1966, 1973, 1983-1984 en z.j. 1 map.
- 70
- Stukken betreffende de toekenning en uitreiking van de Prijs voor de Luchtvaartjournalistiek voor 1961 van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart aan Chris Werkman. 1962. 1 map.
- 71
- Correspondentie met diverse tijdschriften en kranten over door Chris Werkman aangeboden typoscripten. 1971, 1982-1984. 1 map.
- 72
- Aantekeningen van Chris Werkman en andere stukken betreffende het verschijnen van 'Hoe was het ook weer' door L.R.J. ridder van Rappard. 1979. 1 map.
- 73
- Artikelen van Chris Werkman betreffende de Mei-dagen van 1940, het functioneren van het ANP in deze dagen en correspondentie betreffende dit onderwerp met o.a. Lou de Jong. 1979, 1987, 1990 en z.j. 1 map.
- 74
- Stukken betreffende de ter gelegenheid van het gebruik maken van de VUT-regeling door Chris Werkman georganiseerde afscheidsborrel. 1980. 1 map.
- 75
- Typoscript van een in memoriam Jan Zorgdrager, oud-hoofd voorlichting Industriebond FNV, en tekst van een door Zorgdrager gehouden verhaal 'Eens was er geen toerist' tijdens de algemene ledenvergadering van de Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee op 28 mei 1988 te Harlingen. 1988. 1 omslag.
Aanvulling 2008
- 78
- Schoolrapport van C.K. Werkman, leerling aan de Rijks Hoogere Burgerschool te Zwolle, over het schooljaar 1930-1931. 1930-1931. 1 stuk.