Brugbord van de CPN
Een bijzondere manier van verkiezingspropaganda is in Amsterdam altijd het brugbord geweest. Recent verwierf het IISG een speciaal exemplaar van deze typische blikvanger. Kunstenaars werden soms ingeschakeld om er iets moois van te maken. Voor de CPN maakte schilderes Antje IJpelaar (Antje Bernhardine IJpelaar, Amsterdam 1942 - 1987) bijgaand brugbord.
Geplaatst: februari 2010

Invarianti. Per descrivere le trasformazioni
Elogio della pigrizia vigile, poco urbana, "periodico politico-culturale", nummers 1-35 (1987-2001)

Invarianti, uitgegeven en gefinancierd door een aanhanger van de Italiaanse Socialistische Partij (PSI), leek bij zijn verschijnen in 1987 nog het meest op een huisorgaan voor radicalen. Het blad werd verlucht met lukraak gekozen illustraties. In 1993 sloot de uitgever zijn deuren en werd Invarianti 'onafhankelijk'. Sommige zaken, zoals de uitgever en de medewerkers, veranderden. Wat bleef was een welbewuste keuze voor het achterwege laten van interne kritiek en beoordeling.
In 1996 nodigde Paola Ferraris Filippo Scapelli uit als medewerker en in 1998 zegde ook Roberto Galeotti zijn medewerking toe. Varianti lanceerde in 2000 (nr 34) een aanval op linkse kunstenaars, waarop dezen het blad verlieten. Daarop zag de eigenaar zich gedwongen zijn tot dan toe geheim gebleven identiteit te onthullen en kwam een einde van het tijdschrift. Nummer 35, de laatste aflevering, verscheen in 2001 en vormde tevens het dieptepunt in het bestaan van het blad.

Tekst: Paola Ferraris en Roberto Galeotti

Archief van Jacques D'Hondt
In 2009 ontving het Instituut het grootste deel van het persoonlijke archief en een deel van de bibliotheek van de Franse filosoof Jacques D'Hondt. Professor D'Hondt (Tours, 1920) is emeritus hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Poitiers en gespecialiseerd in de filosofie van Hegel. Via de studie van Marx kwam hij tot de studie van Hegel op wiens filosofie hij een originele en vernieuwende kijk ontwikkelde. Hij wees onder andere op de in de Franse Verlichtingsfilosofie gelegen bronnen van Hegels denken. Archief en de boekencollectie sluiten goed aan bij de uitgebreide collectie Hegeliana in de bibliotheek van het Instituut. Professor D'Hondt heeft veel gedaan aan het verspreiden van de kennis over Hegel in Frankrijk en onderhield veel internationale contacten.
Geplaatst: februari 2010

Collectie Caroline Nevejan
Caroline Nevejan was als programmamaker eind jaren 1980 begin jaren 1990 verantwoordelijk voor de "maatschappelijke programmering" van Paradiso, Amsterdam. Aansprekende programma's waren de Galatic Hacker Party 1989 en Seropositive Ball 1990. De analyse van deze 'events' vormde de basis van haar proefschrift uit 2007: Presence and the Design of Trust. Paradiso was toen de plek voor groepen zoals de Chaos Computer Club die naast de zegeningen van de computer een kritisch geluid lieten horen ten aanzien van privacy en de macht van de overheid.
Geplaatst: februari 2010

Fotocollectie Ewald Vanvugt

Recentelijk ontving het IISG een grote collectie zwartwit foto's en negatieven van Ewald Vanvugt (Den Bosch 1943), sociaal geëngageerd schrijver, publicist en fotograaf. Vanvugt publiceerde vanaf 1963 een reeks romans, verhalen en gedichten. Later schreef hij ook boeken en artikelen over arbeidsmoraal, slavernij, opiumhandel en koloniale geschiedenis. Hij reisde in de jaren negentienzestig, negentienzeventig en negentientachtig naar o.a. India, de Verenigde Staten, Zuid-Amerika, Indonesië, Perzië en Zuid-Amerika. In 1983 woonde hij een half jaar op Bali. Eind jaren 1980 trok hij door de Sovjet-Unie. In 2003 bezocht hij Zuid-Afrika en Namibië. Over zijn belevenissen tijdens zijn trektochten schreef hij talloze reisverhalen. Gedurende zijn reizen fotografeerde Vanvugt uitgebreid sociale onderwerpen: hij noemde dat 'de wondere alledaagse wereld van' bedelaars, hasjrokers, drinkers, kinderarbeid, melaatsen, vrouwenarbeid, travestieten en van nog veel meer. Sommige foto's werden gepubliceerd in diverse tijdschriften en kranten, zoals Vrij Nederland, VPRO-gids en de Volkskrant.
Enkele foto's van Vanvugt zijn te zien op Flickr.
Geplaatst: februari 2010

Aanvulling op archief Robert Danneberg
Het IISG ontving een bijzondere aanvulling op het archief van Robert Danneberg (1885 - 1942). Danneberg was een belangrijk man in de Oostenrijkse en Internationale socialistische beweging. Op de dag van de Anschluss trachtte hij met zijn twee kinderen uit Oostenrijk te vluchten. Zijn vrouw, Gertrud Schröbler, zou de volgende dag nakomen. Maar de trein werd niet tot Tschechoslowakije toegelaten en naar Wenen teruggestuurd. Daar werd Danneberg direct gearresteerd. De kinderen en hun moeder mochten later Oostrenrijk verlaten en vertrokken naar Londen. Robert Danneberg werd omgebracht in Auschwitz in 1942. De aanvulling bestaat uit een aantal brieven van Danneberg vanuit Duitse concentratiekampen aan zijn familie. Maar ook is er een omvangrijke correspondentie bij tussen zijn vader, Jakob Danneberg en diens aanstaande vrouw gedurende hun verlovingstijd in de tachtiger jaren van de 19e eeuw. Jakob Danneberg, oorspronkelijk afkomstig uit Boedaspest, stichtte in Wenen in 1892 het satirische tijdschrift Pschütt-Karikaturen en had er een advertentiebureau.
Korte archiefbeschrijving
Geplaatst: februari 2010

Buttons en affiches
Antonia Bosshard, mede-oprichtster in 1975 van de Leeszaal voor de Bevrijding van de Consument en actief in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt, droeg ongeveer 1.000 affiches en 2.500 buttons over aan het IISG. Vooral de aanvulling op de buttoncollectie is uitzonderlijk. De huidige IISG collectie bestaat uit ruim 5.000 exemplaren. Een groei ineens van 50% is een bijzondere en prettige gebeurtenis. De buttons komen uit vele landen en vooral uit de 1970-er en 1980-er jaren.
Geplaatst: februari 2010

Archief Max Kohnstamm
Max Kohnstamm (1914) maakte in 1938-1939 een lange reis door de V.S. om de New Deal politiek van president Roosevelt in de praktijk te aanschouwen. Uitvoerig schreef hij met zijn vader over zijn ervaringen. In vele opzichten kreeg hij een vooruitblik op maatschappelijke ontwikkelingen die in Europa pas veel later gewoon werden. Niet voor niets werd een selectie uit deze boeiende briefwisseling, die zich afspeelt tegen de achtergrond van een zeer reële oorlogsdreiging, in boekvorm uitgegeven. Deze en andere briefwisselingen en dagboeken vormen het hart van het privé archief dat begin 2010 deels publiek toegankelijk zal zijn. Het zakelijk archief van Kohnstamm, de pleitbezorger van de 'Verenigde Staten van Europa', is beschikbaar in het Europees Universitair Instituut in Florence.
Geplaatst: februari 2010

Vlag
Deze vlag is in 1938 aangeboden aan de Nederlandse Compagnie van de XIe Brigade (de Brigade Thälmann) van de Internationale Brigades van vrijwilligers die in Spanje aan de zijde van de Spaanse Republiek meevochten tegen de troepen van Franco. De vlag was een geschenk van de Unie van Vrouwen van Catalonië. Gedurende de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) werd de vlag verborgen gehouden in het huis van de oud-Spanjestrijder Siebe Dolstra, waar hij tussen twee dekens was ingenaaid.
Geplaatst: februari 2010

Chinese posters - de collectie Jean-Yves Bajon
Het IISG kocht onlangs een grote verzameling Chinese propaganda posters en gerelateerde materialen uit de periode 1949-1979. De verzameling werd in 1994-2000 opgebouwd door de Fransman Jean-Yves Bajon, die in deze jaren in Shanghai woonde en werkte. In 2001 publiceerde Bajon Les annees Mao. Une histoire de la Chine en affiches, met een ruime keuze uit de verzameling. De verzameling bevat meer dan 500 affiches die nog niet in de IISG/Landsberger verzameling aanwezig waren. Er is een mooie spreiding over thema's en periodes, van de opbouw van de Volksrepubliek via de Grote Sprong Voorwaarts en de Culturele Revolutie naar de jaren van geleidelijke liberalisering.

Behalve affiches bevat de verzameling ruim 500 prentbriefkaarten met klein gereproduceerde posters en ongeveer honderd geïllustreerde brochures. Ze geven de posters context, en laten zien hoe ze in een breder scala van propaganda-media functioneerden.

Buitengewoon interessant zijn de enkele tientallen poster-uitgeverscatalogi: geïllustreerde brochures met het aanbod van een uitgever voor een bepaald jaar, met afbeeldingen en uitgebreide gegevens. Aan de hand van dergelijke catalogi kan de complete officiële poster-productie gereconstrueerd worden, en wordt zichtbaar welke thema's en motieven verschijnen en verdwijnen. Het IISG zal dergelijke catalogi de komende jaren systematisch proberen te verzamelen.

De aankoop van de collectie Bajon is mede mogelijk gemaakt door financiële ondersteuning door de Vrienden van het IISG, de Zuster Mart Nienhuis Stichting en het SNS Reaal fonds.
Geplaatst: april 2009

Boekjes voor Russische dorpsbibliotheken
Rond 1900 maakt het verschijnsel van de volks- en dorpsschoolbibliotheek in Rusland een enorme groei door. In zijn handleiding voor het oprichten en organiseren van dat soort vormingsbibliotheken, Sredi knig ('Tussen de boeken', St-Petersburg, 1906, IISG-signatuur R1/10M) schrijft de vermaarde bibliograaf N. Rubakin: 'Het boek is één van de machtigste werktuigen bij de beschaving en voorlichting van het volk, op school en daarbuiten, en in de strijd voor waarheid en rechtvaardigheid.' Het IISG ontving rond de honderd brochures, in die tijd uitgegeven en speciaal bedoeld voor deze volks- en dorpsschoolbibliotheken, vaak in series met titels als 'Leven en werken van onze voorouders', 'In eigen en andere landen' en 'Openhartige opvoeding'.
De collectie Izdanie Posrednika bestaat uit 40 titels.

Archief Leo Frank
Eliazer (Leo) Frank, geboren in Groningen 1908. Groeide op in een arm Joods gezin in Groningen. Aanvankelijk Zionist en werkte vanuit Palestina-perspectief op boerderijen in Nederland, Duitsland en nabij Marseille. Lid van de SDAP en in 1932 van de Onafhankelijke Socialistische Partij (OSP). Studeerde rechten en wijsbegeerte aan de Rijksuniversiteit Groningen bij Leonard Polak. Publiceerde geregeld in het Algemeen Groningsch Studentenweekblad Der Clercke Cronike over de dreiging van het opkomend nationaal-socialisme. Zelfstandig advocaat 1939. Zomer 1942 te werk gesteld in kamp 'Het Wijde Gat' bij Staphorst. Frank ontsnapte en dook onder. Actief in het verzet en opgepakt. Begin 1944 na aankomst in Auschwitz omgebracht. Het archief bevat correspondentie, lezingen voor de VARA en artikelen voor Der Clercke Cronike. Zie ook: Stefan van der Poel, Leo Frank (1908-1944). Politieke analyses van een Groninger student in de jaren 1930 (Groningen: RUG, 2005). Korte archiefbeschrijving.
Geplaatst: april 2009

Tom Küsters
Tom Küsters werd geboren in 1943 in Groesbeek. Hoewel hij ook in deze plaats overleed in 2008, heeft hij zich zijn hele actieve leven intensief met de wereld buiten Nederland beziggehouden. In de jaren 1970 was hij actief in de Vietnam beweging in Nijmegen. Hiervoor maakte hij een serie affiches. De Vietnamese strijd fascineerde hem. Zo maakte hij een maquette van het landschap van Dien Bien Phoe, de plaats waar het Franse kolonialisme in Indochina ten onder ging. Met stafkaarten in de hand, die nu een onderdeel vormen van het archief bij de maquette, bestudeerde hij de situatie ter plekke. Küsters was ook geïnteresseerd in de opkomst en moord op Loemoemba. Het kunstwerk met 120 portretten van mensen betrokken bij deze zaak hoort bij de collectie. Niet politiek werk van Tom Küsters, die ook een getalenteerde marathonloper was, is onder andere ondergebracht in het Museum Valkhof in Nijmegen.
De collectie van het IISG bestaat uit de maquette en bijbehorende documentatie, zeefdrukken en drukwerk. Zie ook affiches van Tom Küsters.
Geplaatst: april 2009

Archief HAPIN
Maart 2009 keerde Papua-voorman Nicolaas Jouwe, die sinds de jaren '60 in ballingschap leeft, voor het eerst terug naar Papua, het voormalig Nederlands Nieuw-Guinea. Het toeval wil dat eveneens in maart de ordening is voltooid van het eind 2008 aan het IISG in bewaring gegeven archief van de Stichting Hulp aan Papua's in Nood (HAPIN). Deze stichting werd in 1972 opgericht door Nederlanders veelal met een protestants-christelijke achtergrond, en Papua's in Nederland die zich verbonden voelden met de inheemse bevolking van Papua. Het archief, met een omvang van 2.25 m., beslaat de periode 1967-2006 en bevat notulen van bestuursvergaderingen, correspondentie, stukken over manifestaties in Nederland (o.a. toespraken van Nicolaas Jouwe) en subsidieaanvragen, reisverslagen en andere stukken die betrekking hebben op ontwikkelingsprojecten op West-Papua die door HAPIN ondersteund worden. Korte archiefbeschrijving.
Geplaatst: april 2009