Marx-Engels archief

Het IISG heeft zijn duizendste archief-inventaris online beschikbaar gemaakt. Het respectabele volgnummer 1000 is toebedeeld aan het bekendste en meest bezochte archieffonds van het Instituut, het Marx-Engels archief.

Het maakte deel uit van het historisch archief van de Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) dat op 19 mei 1938 werd aangekocht. Een zenuwslopend proces van loven en bieden tussen het IISG en het Moskouse Marx-Engels-Instituut was daar aan voorafgegaan. De Duitse sociaal-democratie, uitgeweken naar Parijs en in geldnood, verkocht haar archief ten slotte voor 72.000 Nederlandse guldens.

Op het moment van de overdracht lagen de Marx-Engels manuscripten veilig en wel in een bankkluis in Kopenhagen. Vrij kort na het aan de macht komen van Hitler waren ze Duitsland uit gesmokkeld. In september 1938 werden ze overgebracht naar de Engelse branche van het Instituut, waar ze de oorlog overleefden. Na de oorlog ontving het IISG van de Ford Foundation het indrukwekkende bedrag van 345.000 dollar om de Marx-Engels-papieren aan te vullen met (gekopieerde) bestanden uit andere instellingen, toegankelijk te maken en te verfilmen.

Eind jaren '60 kwam de eerste versie van de huidige inventaris tot stand. Hierin waren niet alleen de originele documenten van het IISG beschreven, maar ook gekopieerde bestanden van allerlei andere instellingen, waaronder die uit Moskou. In de nu gepresenteerde internet-versie is een groot aantal correcties op de bestaande lijst verwerkt en een nieuwe inleiding opgenomen.

De Marx-Engels-research in het IISG wordt voor een belangrijk deel gevoed door het IMES-project. Deze historisch-kritische editie van de complete Marx-Engels-werken is in 114 delen gepland.

Nog steeds laten sociale bewegingen zich door Marx en Engels inspireren. Zeer diverse uitingen van die inspiratie hebben naast de Marx-Engels-papieren een plaats gekregen in het IISG.